Anestezide Verilme yolları
Genel anestezi
•Anestezide Verilme yolları. Anestezik maddeler ya solunum yoluyla veya damara şırınga edilerek verilir.
I. Solunumla. Çeşitli metotlarla gazlar verilir.
a) Açık metot, en eskisidir; kullanılan cihaz basit ve ilkeldir: madenî bir kasnak üzerine gerilmiş bir bez parçası veya bir bez külah. Uçucu maddelerin hepsi bu usulle verilebilir; sıvı, maskenin üzerine damla damla akıtılır. Basitliğinden başka bu metodun bir üstünlüğü de soluk alıp vermenin hiç bir engelle karşılaşmamasına, normal hava basıncı altında olmasına imkân vermesidir; gerek oksijen ihtiyacının sağlanması, gerekse karbon gazının çıkarılması normaldir. Açık sistemde ilk modern metoda bas vurulabilir.
Bu metotların uygulanmasındaysa iki çeşit cihaz kullanılır:
1. Basit ısıda eter buharı veren özgül bir cihaz (bu ısı kalsiyum klorür üzerine suyun etkisiyle elde edilir [Oxford vaporizer]);
2. Her türlü uçucu anesteziğin verilmesinde kullanılabilen «Böyle» cihazı. Başlıca parçaları şunlardır: basınç altında gaz (oksijen, azot protoksidi) çıkaran bir sistem; uçucu anesteziklerin buharlaştığı bir bölme {gazlar bu bölmeden geçerken anestezik buharları yüklenir); hem karıştırıcı hem de hazne vazifesi gören bir solunum balonu; üzerinde soluk vermek için supabı bulunan bir maske.b) Yarı açık ve yarı kapalı metotlar, «tekrar soluma» anlamına gelen rebreathing olayına dayanır, yani daha önce kullanılan gazı, hastanın tekrar soluması sağlanır. Bu metotlar, Ombredanne denilen cihaz sayesinde çok gelişmiştir (bugün Ombredanne’m yerine başka cihazlar kullanılır: Böyle, Magill, v.b.). Gerçekten de, «tekrar soluma»nın bir dereceye kadar gaz tasarrufunu sağlaması yanında, solunabilir oksijen yoğunluğunu düşürmek (anoksi) ve karbon gazı yoğunluğunu yükseltmek (hiperkapni) gibi sakıncaları vardır. Bu sakınca, maskeye dışarıdan ayrıca oksijen göndermekle bir dereceye kadar giderilebilir; fakat o zaman da açık metoda az çok yaklaşılmış olur.
c) Kapalı metotta, hiç kaçak vermeyen tamamen kapalı bir cihaz kullanılır. Anestezik gazlar basınç altındadır ve verdileri, verdi-ölçerlerle ayarlanabilir. Anestezi bir defa denkleştîkten sonra gaz tüketimi azalır. Anestezik maddeler organizma tarafından tahrip edilmediklerinden, sadece ameliyat yarası seviyesindeki kaçakların ve eksilmelerin yerini doldurmağa yarar. Devre içinde buharlaşan uçucu anestezikler için de durum aynıdır. Basınç altında verilen oksijen de akciğer tarafından kullanıldıkça yerine yenisi gelir. Oksijen metabolizmasının ürünü olan karbon gazı, iyotlu veya baritli bir karışım tarafından emilir. Bu yeni buluş, kapalı sistemin doğmasına imkân vermiştir. Kapalı sistemle çalışan iki tip cihaz vardır. Git-gel (toandjro) tipinde solunum gazları bir maskeden bir balona aktarılır ve gidiş gelişte de, içinde sodyum karbonat bulunan bir kaptan geçer.
Diğer bir tip, filtreli devre’dir, git-gel tipindeki bütün elemanları kapsamakla beraber maskenin çıkış yerinde soluk alma ve verme için iki ayrı supabı vardır; bu supaplar gaz akımına belirli bir yön verir. Uçucu anestezik buharlaştırıcısı bu devrelere bağlanabilir.
Kapalı devrenin başlıca üstünlükleri şunlardır: bol miktarda oksijeni, istendiği kadar soğurulabilen karbon gazını, uçucu anestezik gazları, katkısız veya çeşitli karışımlar halindeki gazları kullanma kolaylığı, bütün bu ürünlerde sağlanan tasarruf, hastanın üşütmesini ve su kaybını önleme, baronarkoz yapma ve solunumu kontrol altına alma veya solunuma yardımcı olma imkânı. Bu amaçla yapılan soluk borusuna tüp salma işlemi (intübasyon), sağladığı kolaylıklar bakımından bu metodun büyük bir yardımcısıdır.
II. Damar yoluyle. Damar yoluyle yapılan anestezi, barbitüriklerin keşfiyle büyük bir hamle yapmıştır. Çok çabuk etkili sutlu evipan’ın ve pentotal’in bulunması, bunu günlük uygulama alanına sokmuştur. Çok daha kuvvetli ve daha toksik olan pentotal, daha sık kullanılır. Barbitüriklerin dozlarına göre, sinir sistemi üzerinde uyuşturucu, uyutucu, ağrı kesici veya anestezik etkileri vardır.
Ayrıca, solunum genliğini azaltarak ve ritmini yavaşlatarak çökertici bir etki de yaparlar. Böylelikle solunum merkezi, bu merkezin tabiî uyarıcısı olan karbon gazının etkisinden kurtarılmış olur. Vejetatif sistemde pentiyobarbital’in akciğer ve mide üzerinde çok belirli uyarıcı bir etkisi vardır; ameliyat öncesi atropin şırıngasının önemi bundan ileri gelir. Barbitüriklerin dışarıya atılması böbrekler yoluyle olur; fakat daha önce karaciğerde, kas dokusunda ve kanda kısmen tahribe uğrarlar.
Damar içi yoluyle yapılan anestezinin üstünlükleri şunlardır: anesteziye çabuk başlayabilme, solunum yollarının tahriş edilmemesi, uyarmasız ve kusmasız sakin bir uyanış.
Buna karşılık damara şırınga yoluyle yapılan anestezi, tek başına kullanıldığı zaman, solunumun özelliği dışında hiç bir belirti vermediği için, uygulamada birtakım güçlüklere yol açar; derin anestezide solunum Çöküntüsü çok belirlidir ve derin veya uzun anestezilerden sonra hasta oldukça geç ayılır.Başlıca komplikasyonları şunlardır: basınçla oksijen vermeyi gerektiren solunum durması; solunum çökmesi (aynı tedaviyi gerektirir); engellerin emilmesiyle giderilebilecek olan solunum tıkanıklığı.
III. Rektum yoluyle. Bu yol, günümüzde, telâşlı, sıkıntılı hastalarda temel anestezi olarak kullanılmaktadır. Uygulanması Tribromoetanol’un keşfiyle başlar. Amilen hidrat içinde eritilerek kullanılır. Ne var ki bu madde, ileri derecede bir solunum çöküntüsüne, atardamar basıncının iyice düşmesine, ve bazen de karaciğer fonksiyonlarının bozulmasına yol açabilir. Rektum yoluyle kullanılan diğer anestezikler arasında eter’i, paraldehid’i ve bazı barbitürikleri sayabiliriz. Rektum yoluyle anestezide dozun titizlikle ayarlanması gerekir.
Kategori Genel Anestezi, SAĞLIK | Yorum yap
01 Aralık 2009 Tarihinde Saat 18:33 de sitemize eklenen bu döküman için Etiketler:ağrı kesici, anestezi öncesi, Anestezide Verilme yolları, anlam bakımı, büyük atardamar, damar basıncı, Enerji kaynağı, evrenin merkezi, hava balonu, hava basıncı, hazne yolu, kanda azot bulunma, Karaciğer fonksiyonları, sinir sistemi, soluk borusu, soluk organı, solunum çökmesi, solunum yolu, su kaybı, tedavi yolu, tüp salma işlemi
Anestezide Verilme yolları hakkında bilgi içeren tüm dizin yazıları için tıklayınız: Anestezide Verilme yolları hakkında >>
Yorum yap
Eğer yorum yapmak istiyorsanız aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.
