AVRUPADA Dünya savaşları ve sonuçları
AVRUPADA Dünya savaşları ve sonuçları
Avrupa’da sınırlar, tartışma konusu olabilecek yanlarına rağmen, belirlenmişti. Fakat güneydoğuda hassas bir bölge kalmıştı. Osmanlı egemenliğinin gerilemesi üzerine, kararsız birtakım küçük devletler meydanı boş buldu; Boğazlar’da gözü olan büyük devletlerin rekabeti, aralarındaki kavgaları körükledi. Saraybosna olayı Balkanların bu bölgesinde patlak vererek Avrupa’yı altüst eden Birinci Dünya savaşına yol açtı.
Sonuç: 10 milyon ölü, hesaplanamayacak kadar maddî zarar, bütün manevî değerleri tartışma konusu yapan manevî buhran. Avrupa’nın üstünlüğü sarsıldı, avrupalı göçmenlere dünya kapıları kapandı. Büyük çapta iktisadî birer güç haline gelen Amerika Birleşik devletleri ile Japonya, savaştan yararlanarak zenginleştiler, kendi ülkelerine yatırılmış sermayelere el koydular. Rusya, komünist rejimini benimseyerek (1917), S.S.C.B. (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler birliği) adını aldı; böylece, Rusların hâkim millet niteliği kayboldu. Almanya’yı yenen Müttefikler, Sovyetleri devirmek için yaptıkları çekingen teşebbüslerden sonra «emniyet kordonu» ile yetindiler: rus emperyalizmi zararına birtakım devletler (Finlandiya, Baltık ülkeleri, Polonya, Romanya) eski durumlarına kavuştu veya genişledi.
Avrupa devletlerinin ilişki kurmaktan çekindiği S.S.C.B., baskı altında bulunan ülkeleri baş kaldırmağa çağırarak avrupa dayanışmasını bozdu. Sömürgeler bu kardeş kavgasından sonra Beyazlara olan saygılarını yitirdiler: Hindistan, Mısır, Suriye, Fas, Tunus, Tonkin v.b. başarısız ayaklanmalarla çalkandı. Zaferden sonra Fransa, Büyük Britanya ve Amerika Birleşik devletleri, Avrupa’yı yeniden kurmağa çalıştılar : 1919-1920 antlaşmaları, sülâle imparatorluklarını millî devletler halinde parçalayarak parlamento rejiminin kurulması için elverişli bir ortam yarattılar. Anglosakson müttefiklerinin pek desteklemediği Fransa, ilkin Almanya’nın güçsüzlüğünü sürdürmeğe çalıştı, dünya kamuoyu ise fransız emperyalizmine karşı çıktı.
1924′ten sonra Aristide Briand, Fransızlarla Almanları uzlaştırmağa çalıştı ve 1929 eylülünde, bir avrupa federasyonu kurma teklifinde bulunacak kadar ileri gitti. Ama Ren’İn iki yakasında da büyük bir güvensizlik hüküm sürüyordu; Büyük Britanya, dominyonları yüzünden çekingen davranıyordu. Briand’ın ölümünden sonra (1931), sonu gelmeyen silâhsızlanma konferansı toplandı (şubat 1932-nisan 1935); konferansa 62 ülke katıldı, bunlar arasında A.B.D. ile S.S.C.B. de bulunuyordu; sonuç, ocak 1933′te Hİtler’in boyunduruğuna giren Almanya’nın yeniden silâhlanması oldu.
1929′da başlayan iktisadî buhran, yeni demokrasilerin sağlamlaşmasını engelledi; her devlet kendi kaynaklarıyle yetinmeğe başladı veya iktisadî milliyetçiliğe baş vurdu. Avrupa’da yönetici sınıfların bir kısmı için en büyük tehlike bolşeviklîkti. Bunu önlemek İçin, diktatörlüklerin gelişmesine önayak oldular: bu rejimler, büyük silâh üretiminin gerektirdiği yoksunlukları kabul ettiren aşırı milliyetçilikler üstüne kurulmuştu; amaç, savunma değil, «hayat alanı» nı komşu devletlerin topraklarından sağlamaktı. Birbirini izleyen toprak İstekleri ardından, silâhlı saldırılar demokrasileri birbirinden ayırdı. İspanya cumhuriyeti, italyan ve alman askerlerinin desteklediği bir ayaklanmayle yıkıldı (temmuz 1936-mart 1939); Avusturya, Almanya’ya ilhak edildi (mart 1938); Çekoslovakya, Wehrmacht’ın işgaline uğradı (mart 1939), İtalyanlar Arnavutluk’u ele geçirdiler (nisan 1939).
1 Eylül 1939′da, Almanya’nın Polonya’ya saldırması üzerine ikinci Dünya savaşı başladı (1939-1945). Alman İktisadının dinamizmine ve ordusuna dayanan Hitler, diktatörlükler blokunun (İtalya, Slovakya, Macaristan, Bulgaristan, Romanya) başına geçti: amacı Avrupa’yı birleştirmekti («Avrupa ya alman o-lacak veya Avrupa diye bir şey kalmayacaktır»). Almanya, 1939-1941 arası, sırayle Polonya’yı, Danimarka’yı, Norveç’i, Hollanda’yı, Belçika’yı, Lüksemburg’u, Fransa’yı, Yugoslavya’yı, Yunanistan’ı ezdi; bu ülkeler kısmen veya tamamen parçalandı. Her yerde, diktatörlük yetkileri olan «güvenilir» kişiler, ülkelerinin İktisadını III. Reich’ın emrine verdiler. Irkçı teorilerini uygulayan Hitler rejimi, Yahudileri ve Çingeneleri yok etti, «aşağı» leh, veya rus ırkından olanları sürdü, toplama kamplarında milyonlarca insan öldürüldü. Ama, fransız «Direnme» hareketinin durmadan rahatsız ettiği «avrupa ordusu» (yirmi milletin «gönüllüleri» ile desteklenen Wehrmacht), sovyet ordularıyle anglosakson orduları arasında sıkışarak 8 mayıs 1945′te teslim oldu. Avrupa yıkıntı haline geldi; can ve mal kaybı istatistiklerin verdiği rakamları aştı; 30 milyon insan vatansız kaldı (yer değiştirenler, alman mülteciler v.b.). Avrupa hegemonyası artık sadece bir hatıraydı.
Avrupa, iki «Büyük» devlet (S.S.C.B. ile A.B.D.) arasında batı bölgesinden ibaret kaldı. S.S.C.B., sınırlarını batıya doğru genişletti. Polonya, Doğu Almanya, Çekoslovakya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan, Arnavutluk, Yugoslavya halk demokrasisi oldu.Bu sefer, başarı kazanan ikinci bir ayaklanma dalgası sömürgeleri sarstı; sömürgelikten kurtulma akımı bütün dünyaya yayılacak gibi görünüyordu. Avrupa, dünyanın başka bölgelerine yatırmış olduğu sermayesinin çoğunu kaybetti; kendi kaynakları dışında, herşeyden, özellikle de enerji kaynaklarından yoksun kaldı. Dış yardım olmadan toparlanamayacak duruma düşmüştü; 1947′de birçok avrupa ülkesi Marshall planını kabul etti ve 1948′de Avrupa İktisadî İşbirliği teşkilâtında birleşti.
Avrupa milletleri tek başlarına geleceğe göğüs geremeyecek kadar güçsüz görünüyordu; iktisatçılar, Avrupa’nın iktisadî bakımdan birleşmesi düşüncesini ortaya attılar; A.B.D. de Avrupa’daki müttefiklerinin güçlenmesinden yanaydı; devlet adamları milliyetçiliğin savaşçı eğilimini yok etmek İstiyorlardı ama Doğu Avrupa çoktan taraf değiştirmişti; ingiltere, Commonwealth yüzünden çekingenlik gösterdi; her ülkede, kamuoyunun bir kısmı siyasî bağımsızlık ve iktisadî rekabet düşüncesine karşı çıktı. Avrupa’nın birliği, hiç değilse başlarda, yavaş ve kısmî olacaktı.
23 Eylül 2009 Tarihinde Saat 14:42 de sitemize eklenen bu döküman için Etiketler:Alman cumhuriyeti, altüst etmek, Amerika Birleşik devletleri, anglosakson, asma hat, AVRUPADA Dünya savaşları ve sonuçları, avrupalı Beyazlar, balkan orduları, Batı devletleri, Belçika ordusu, Birinci Dünya savaşı, Büyük Britanya, din adamları, Doğu Almanya, Fas ülkesi, Finlandiya cumhuriyeti, gaz üretimi, Güney Avrupa, Güney Fransa, istilâ orduları, İtalya savaşları, italyan egemenliği, japon savaşçı, latin kaynakları, oyun alanı, Rus işgali, rus orduları, Rus savaşları, Saraybosna, sovyet iktisatçı, yalı kordonu, yunan askerler
AVRUPADA Dünya savaşları ve sonuçları hakkında bilgi içeren tüm dizin yazıları için tıklayınız: AVRUPADA Dünya savaşları ve sonuçları hakkında >>
Yorum yap
Eğer yorum yapmak istiyorsanız aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.
