» Af çıkmak hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

AF

AF hakkında diğer dizin sayfaları >>AF

Özet:

AF i. (ar. < -afv). Suç, kusur, hata bağışlama, cezadan vaz geçme: îstidatsızlık da şayan-ı af bir şey olamaz (Atatürk). // Mazur görme veya görülme [Bu mânâda dilemek, iste­mek v.b. fiillerle kullanılır]: Keyifsizim af­larını dilerim (A. Hâmid). // Bir iş veya vazifeden çıkarılma, uzaklaştırılma, azil: Ba­kandan sonra müsteşarın da affı bekleniyor,

Devamı >>

ADAM

ADAM hakkında diğer dizin sayfaları >>ADAM

Özet:

ADAM i. (ar. âdem). Genel olarak insan: Adam adamı yiyecek değil ya (R. N. Güntekin).

Devamı >>

Ev Kasaları Kullanımı

Ev Kasaları Kullanımı hakkında diğer dizin sayfaları >>Ev Kasaları Kullanımı

Özet:

Gerek ofisinizde gerek evinizde kişisel eşyalarınızı nerelerde saklarsınız ?. Hiç mi kendinize özgü bir eşyanız yok ?. Çocuklarınızın, misafirlerinizin ve mekanınıza izinsiz girebilecek diğer kimselerin görmesini, ulaşmasını ve alıp gitmesini istemediğiniz hiç mi değerli size özel birşeyler yok ?

Devamı >>

ADCILIK

ADCILIK hakkında diğer dizin sayfaları >>ADCILIK

Özet:

ADCILIK i. (fr. nominalisme’den nomina­lizm de denir). Fels. Türlerin yalnız kelime­lerde varolduklarını ileri süren doktrin.

Devamı >>

AD

AD hakkında diğer dizin sayfaları >>AD

Özet:

AD i. Bir varlığı, bir nesneyi, bir varlık ve­ya nesneler topluluğunu belirtmeğe, diğer­lerinden ayırmağa yarayan kelime: Mübarek adı ve güzel hatırası bize kadar gelen Ulubatlı… (Yahya Kemal). Adınızı yazdınız mı? (Orhan Kemal). || Ün, şöhret, nam: İnsan dünyada iyi ad bırakmalıdır.

Devamı >>

AÇILMAK

AÇILMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>AÇILMAK

Özet:

AÇILMAK dönşl. f. Kapalı, dürülü, katlı, örtülü, sarılı, dolaşık durumdan kurtulmak, açık hale gelmek:

Devamı >>

AÇIK

AÇIK hakkında diğer dizin sayfaları >>AÇIK

Özet:

AÇIK sıf. Açılmış, kapalı olmayan: Penceresi açık kamaralarımızda bile terden bunalıyoruz (F. R. Atay).

Devamı >>

ACATAY (Abdülgaffar)

ACATAY (Abdülgaffar) hakkında diğer dizin sayfaları >>ACATAY (Abdülgaffar)

Özet:

ACATAY (Abdülgaffar), ilim adamı (De­nizli 1904). 1926′da Orman Mekteb-i Âlisi’ni bitirdi.

Devamı >>

Ev Kasası

Ev Kasası hakkında diğer dizin sayfaları >>Ev Kasası

Özet:

Temizlik görevlileri ve çelik kasa
Her geçen gün hızla ilerleyen ve akıl almayacak farklı yöntemler kullanılarak yapılan hırsızlık, soygun ve gaspçıların sayısı artmakta. Bu artışa paralel, çelik kasa teknolojisi de gelişmekte, kolay kullanılan, günümüz şartlarına uygun çok yer kaplamayan monte edilebilir, elektronik şifreli, tam otomatik, birkaç saniyede açıp kapayabileceğimiz, bir çekmece gibi kullanabileceğimiz çelik kasalar üretilmektedir. Evde kasa ihtiyacınızı karşılayacak ev kasası çözümleri çeşitli fiyat ve özelliklerle karşımıza çıkmaktadır.

Devamı >>

ABLUKA

ABLUKA hakkında diğer dizin sayfaları >>ABLUKA

Özet:

ABLUKA i. (ital. bloccato, bloke edilmiş’teri). Ask. Bir devletin, bir şehrin veya stra­tejik bir yerin, dışarı ile olan her türlü bağ­lantısını zor kullanarak kesme; etrafı sarıl­ma: vermedi ablukada şân-ı donanmaya ha­lel / İngiliz devletine olsa sezadır amiral (Ziya Paşa).

Devamı >>

ABDEST

ABDEST hakkında diğer dizin sayfaları >>ABDEST

Özet:

ABDEST Bugün abdes veya aptes şekil­lerinde) azılıp söylendiği de olmaktadır) i. (fars. ab. su: dest. el: «el yıkama suyu»], islâm dini gereğince, ibadetten önce belli kaidelere göre yıkanma. Gaita, idrar.

Devamı >>

SAPKINLIK

SAPKINLIK hakkında diğer dizin sayfaları >>SAPKINLIK

Özet:

SAPKINLIK i. (sapkın’dan sapkın-lık). Sapkın olma hali. || Herkesçe kabul edi­lenlere karşıt düşünce ya da kanıda ol­mak.

Devamı >>

SAİNT-PRİEST (François Emmanuel GU­iGNARD, — kontu)

SAİNT-PRİEST (François Emmanuel GU­iGNARD, — kontu) hakkında diğer dizin sayfaları >>SAİNT-PRİEST (François Emmanuel GU­iGNARD, — kontu)

Özet:

SAİNT-PRİEST (François Emmanuel GU­iGNARD, — kontu), fransız siyaset adamı (Grenoble 1735 – Saint Priest 1821). Mal­ta şövalyesiydi, daha sonra olağanüstü el­çi olarak Lizbon’a gitti (1763-1767).

Devamı >>

Saint-Barthelemy katliamı

Saint-Barthelemy katliamı hakkında diğer dizin sayfaları >>Saint-Barthelemy katliamı

Özet:

Saint-Barthelemy katliamı, 24 ağustos 1572′de Paris’te, kral Charles IX’un emriy­le Protestanların topluca katliamına verilen ad; Aziz Bartholomaeus yortusu gününde ve taşra illerinde daha sonraki günlerde anılır.

Devamı >>

SAHNE

SAHNE hakkında diğer dizin sayfaları >>SAHNE

Özet:

SAHNE i. (yun. skhene > ar. şahn’dan veya fr. scéne’den Osmanlıca şahne). Se­yircilerin kolayca görebilmeleri için genel­likle zeminden belli bir ölçüde yüksek tu­tulan ve her tür gösteri (oyun, müzik v.b.) yapmağa yarayan yer:

Devamı >>

SAHİP , SAHİB

SAHİP , SAHİB hakkında diğer dizin sayfaları >>SAHİP , SAHİB

Özet:

SAHİP veya SAHİB i. ve sıf. (ar. şahb’dan şühib). Herhangi bir şey üstünde mülkiyeti olan ve onu kanun sınırları içinde istediği gibi kullanma hakkını elinde bulunduran kimse:

Devamı >>

SADRAZAM

SADRAZAM hakkında diğer dizin sayfaları >>SADRAZAM

Özet:

SADRAZAM i. (ar. şadr ve a’zam, en büyük’ten fars. taml. şadr-ı azam > şadr-a’zam). Osmanlı devletinde vekil ve vezirlerin en büyüğü, padişahın mutlak vekili, başba­kan (veziriazam da denir): Kim kabineyi kurarsa kursun, kim sadrazam olursa olsun, padişahımızın bütün işlerini yine ben çevi­receğim (S. Kocagöz).

Devamı >>

SÂDIR

SÂDIR hakkında diğer dizin sayfaları >>SÂDIR

Özet:

SÂDIR sıf. (ar. şudur’dan sâdır). Esk. Çı­kan. || Sâdır olmak, ortaya çıkmak, pey­da olmak: öyle saf bir kalbden sâdır ol­muş görünüyordu ki Ahmet Cemil garabe­tini bile fark etmedi (H. Z. Uşaklıgil). Ev­velemirde bekçi istintaka çekilir, ondan sâ­dır olacak ufak bir şüphe büyür (Ahmed Rasim). || Şeref-sâdir. Bk. şerefsadır. (M)

RUNÜMA veya RUNÜMUN

RUNÜMA veya RUNÜMUN hakkında diğer dizin sayfaları >>RUNÜMA veya RUNÜMUN

Özet:

RUNÜMA veya RUNÜMUN sıf. (fars. rü, yüz ve nümü veya nümün, gösteren’den rü-nüma veya rü-nümün).

Devamı >>

RUHSAT

RUHSAT hakkında diğer dizin sayfaları >>RUHSAT

Özet:

RUHSAT i. (ar. ruhsat). İzin, müsaade. || izin, müsaade belgesi, ruhsatname. || Ruhsat almak, izin almak: Büdeyl «öyle ise ben varayım bunu Kureyş’e haber vere­yim» diyerek ruhsat alıp Kureyş ordusuna vardı (Cevdet Paşa). Ruhsatname almak. || Ruhsat vermek, izin vermek, müsaade etmek: Hz. Ali, tekrar çıkmak istedi. Resuli Ekrem yine ruhsat vermedi (Cevdet Pa­şa). Ruhsatname vermek. || Ruhsat-yab. Esk. izin alan.

Devamı >>

REZALET

REZALET hakkında diğer dizin sayfaları >>REZALET

Özet:

REZALET i. (ar. rezalet). Toplum tarafın­dan hoş görülmeyecek, utanılacak olay veya durum: Ne tuhaf memleket. Birkaç saat içinde rezaleti duymayan kalmamış. Otelin kahvesinde hep bundan bahsediliyormuş (R. N. Güntekin). Bu rezaletleri konu komşu görmüş … (H. R. Gürpınar). Eşanl. KEPA­ZELİK! || Sıf. Beğenilmeyen ve hoş görül­meyen şeyleri nitelemek için kullanılır.

Devamı >>

REVAN

REVAN hakkında diğer dizin sayfaları >>REVAN

Özet:

REVAN sıf. (fars. reften, gitmek’ten re­vân). Esk. Giden, yürüyen:

Devamı >>

REHİN

REHİN hakkında diğer dizin sayfaları >>REHİN

Özet:

REHİN i. (ar. rehn’den rehin). Para, mal v.b. bir şeye karşılık tutulmuş teminat: Ama şimdi üzerinizde başka para yoksa, bana bir şey rehin bırakınız (Ömer Seyfeddin). || Rehin etmek, rehin olarak ver­mek: En son ellerinde kalan bir hanı da Emniyet sandığına rehin etmişler, diye duy­duk (B. Felek).

Devamı >>

RAY

RAY hakkında diğer dizin sayfaları >>RAY

Özet:

RAY i. (ing. rail, çubuk, parmaklık). Dy. Demiryolu taşıtlarının çeneli tekerlekleri için yuvarlanma ve yönelme yolu meydana getiren, haddelenmiş profile çelik.
(Bk. ANSiKL.)

Devamı >>

RAMP

RAMP hakkında diğer dizin sayfaları >>RAMP

Özet:

RAMP i. (fr. rampe). Tiyat. Sahne zemininin seyirciye en yakın kısmında, soldan sağa sahne boyunca uzanan yüksekçe kı­sım, (îç tarafında ramp ışıkları yer alır. Ramp, hem bu ışık dizisini seyircinin gö­zünden uzak tutmak, hem de ışığı sahneye yansıtmak amacıyle yapılmıştır.) || Ramp ışığına çıkmak, (bir tiyatro eseri için) sah­neye konmak. || Ramp ışıkları, ramp’ın iç tarafında dizi halinde ışık veren düze­nek. (Günümüzün sahne düzeninde genel­likle kaldırılmıştır. Aydınlatma, ışıldaklar­la yapılır.) [M]

RAHMET

RAHMET hakkında diğer dizin sayfaları >>RAHMET

Özet:

RAHMET i. (ar. rahmet). Merhamet et­me, acıma. | Halk dili. Yağmur: Yüzüne birkaç damla su değdi, önce rahmet düşü­yor sandı (N. Araz). Bulut asumana ağar // Yerlere rahmet yağar (Kuloğlu). || Esk. Hz. Muhammed. || Kur’anı Kerim.
— ÇEŞ. DEY. Rahmet okumak, Tanrı’nın merhamet ve lûtfu için dua etmek. Bir şeyin kaybı için üzülmek, // Rahmet okumamak, iyiliği için çalışmamak. || Rahmet okutmak, kötü bir kimseden daha da kötü çıkmak: Gelen müdür eskisine rahmet okuttu. || Rah­met olsun canına. Halk dili. «Allah rahmet eylesin» anlamında kullanılır. | Rahmeti rahmana kavuşmak, ölmek. || Allah (Mevlâ) rahmet eylesin (eyleye), «Tanrı mer­hametini onun üzerinden eksik etmesin» anlamında ölen bir kimsenin ardından söy­lenir: Mahmut beye Allah rahmet eyleye. Ama bir haber daha var (S. Kocagöz). || Allah’ın (Hakk’ın) rahmetine kavuşmak (ulaşmak veya ermek), ölmek: Devrinin en büyük evliyası olarak Hak rahmetine erdiği zaman, kendisini rüyada görenler ona soracaklardı (N. Araz).
— Esk. Rahmet-i Huda, Tanrı’nın merha­meti. || Rahmet-ul-lahi aleyh, Tanrı’nın rah­meti onunla olsun.
— Din. Tanrı’nın insanlara olağanüstü yar­dımı. Darda kalanları, yıkıma uğrayanları kurtarması.
— ANSiKL. Din. İslâm inançlarına göre «gufran» da denen rahmet, Tanrı’nın sevdiği kullarına karşı yüce bir yardımı anlamına gelir. Tanrı, dara düşen, yıkıma uğrayan, kendisine sığman müminlere yardım eder. İşledikleri suçlardan dolayı pişmanlık du­yanları, tövbe edenleri bağışlar. Rahmet, in­sanların, iradesi dışındadır, yalnız Tanrı is­teğine bağlıdır. Tanrı, ancak dilediğine rahmet gönderir. İnsan, her istedikçe, Tanrı’nın rahmeti yetişmez.

Devamı >>

RAFIZİLİK

RAFIZİLİK hakkında diğer dizin sayfaları >>RAFIZİLİK

Özet:

RAFIZİLİK i. (Rafızî’den Rajızi’lik). Din. Ebubekir ile Ömer’in halifeliklerini kabul etmeyen şiî kolu.
— ANSiKL. Rafızîlik, VII. yy. ortalarında yahudi asıllı ibni Sebe tarafından kurulan, halife Ali ve evlâdına aşırı ölçüde bağla­nan, sünnî mezhebinin bütün görüşlerine karşı çıkan bir inançtır. Genellikle şiî mez­hebinin fırkalarmdan biri sayılır. Hz. Muhammed’in ölümünden sonra ortaya çıkan halifelik meselesi müslümanlar arasında bir­takım anlaşmazlıkların doğmasına yol açtı. Bazısı Ali’nin halife olması gerektiğini, Hz. Muhammed’in sağlığında onu kendisine ha­life olarak seçtiğini ileri sürdü. Müslüman­ların çoğu, özellikle Ebubekir’i tutanlar bu görüşe karşı çıktıkları için Ali halife ola­madı. Halifelik makamına sırayle Ebubekir, Ömer ve Osman geçti. Ali, ancak onların ölümünden sonra halife olabildi. Bu yüzden, anlaşmazlık büyüdü. Ali’yi tutanlar Ebube­kir, Ömer, Osman ve Muaviye’ye karşı di­renişe geçtiler. Halifelik konusundaki an­laşmazlığı din anlayışına bağlayan Ibni Se­be sonradan Rafızîlik diye anılan görüşle­rini üç noktada topladı:

Devamı >>

RADETZKY VON RADETZ (Joseph, — kontu)

RADETZKY VON RADETZ (Joseph, — kontu) hakkında diğer dizin sayfaları >>RADETZKY VON RADETZ (Joseph, — kontu)

Özet:

RADETZKY VON RADETZ (Joseph, — kontu), avusturyalı feldmareşal (Trzebnitz, Bohemya 1766 – Milano 1858). 1784>te im­paratorluk ordusuna girdi.

Devamı >>

QUAKER

QUAKER hakkında diğer dizin sayfaları >>QUAKER

Özet:

QUAKER (titreyen anlamında ing. k.). «Dostlar derneği» denen protestan mezhe­bi üyesi.
— ANSiKL. George Fox’un hâkim Bennet’i «Tanrı’ya saygı göstermeye ve Kelâmı önünde titremeye» (ingilizce to guake) davet eden sözlerinden kinaye ile «Dostlar der­neği» üyelerine takılan alaylı lakap. Bu la­kap, 1654′ten sonra kullanılmağa başlandı, XVII. yy. sonunda yerleşti. 1638′de Ame­rika’da Rhode İsland sömürgesini kuran ve insan vicdanının kutsal olduğunu ileri süren püriten Roger Williams, tarikatın öncülerindendir. Derneğin kurucusu, doktrinini ilk defa 1647′de vazeden kunduracı George Fox, kanunkoyucu William Penn ve tek ilâhi­yatçısı da Robert Barclay’dir. «Dostlar»ın iman düsturları: hıristiyana, hayatının bü­tün hallerinde yol gösteren üstün otorite, kalbine hitap eden kutsal ruhtur (buna göre Kutsal Kitap dogma kıstası olmaktan çıkmaktadır); bütün kutsal sırlar ortadan kaldırılmıştır (communio manevî bir işlem­dir); andîçme yasaklanmıştır; nefis müda­faası hakkı yoktur; teşkilâtlanmış bir papaz sınıfı gerekmez; evrensel papazlık kadınlara da açıktır; kült ihtiyarîdir, hiç bir dogma yoktur, insan tabiatının günah sonucu le­kelendiği teorisini reddeden quaker’ler, Calvin’in takdiri ilâhi ile ilgili fikirlerini, lütuf nazariyesini, îman sayesinde bağışlanma na­zariyelerine de karşı çıkıp, sadece ibadet âdetlerini muhafaza etmişlerdir. Quaker’ler birbirlerine «sen» diye hitap eder, üstlerine şapka çıkararak selâm vermeyi ve giyecekle­rinde düğme taşımayı reddederlerdi.

Devamı >>

PUPA

PUPA hakkında diğer dizin sayfaları >>PUPA

Özet:

PUPA i. (ital. poppa’dan). Geminin arka tarafı: Bu cesim vapurun pupasından pru­vasına kadar… (Ahmed Midhat). || Bir tek­nenin kıç bodoslamasının baktığı yön; || Zf. Arkadan, arka kısımdan: Rüzgâr pupa esiyordu. \\ Pupa etmek. [Gemi için] Diğer bir geminin kıçına bindirmek. || Pupa git­mek, rüzgârı arkadan alarak gitmek. Argo. Dosdoğru yola çıkmak. || Pupa işaret fe­neri, yönü değiştirilebilen veya sabit, çok dar bir alanı aydınlatan ve istenildiği za­man yeşil, beyaz veya kırmızı renkli ışık verebilen pupa feneri. || Pupa merdiveni, bir geminin kıç tarafından aşağıya sarkı­tılmış ip merdiven. || Pupa seyri, teknenin rüzgârı kıç bodoslamasından alarak yap­tığı seyir. || Pupadan gelmek, bir gemiyi arkadan izlemek. || Pupadan rüzgâr almak, rüzgâra arkasını vermek. || Bir geminin pu­pasına geçmek, bir gemiyle dizi meydana getirecek biçimde arkasına geçmek. || Cıvadıra pupada seyretmek, bir başka geminin dümen suyunda seyretmek.
— ÇEŞ. DEY. Pupa yelken, yelkenler ar­kadan gelen rüzgârla şişerek, tam yolla. | Pupa yelken gitmek, hızla ve ardına bak­madan gitmek.
— Ask. denize. Pupa atışı, geminin kıç tarafına doğru yapılan top atışı. (M)

Punch (THE) veya The London Charivari

Punch (THE) veya The London Charivari hakkında diğer dizin sayfaları >>Punch (THE) veya The London Charivari

Özet:

Punch (THE) veya The London Charivari
Pulcinella veya Londra Maskarası), Mayhew ile Mark Lemon’un 1841′de kurduk­ları haftalık ingiliz mizah dergisi. Re­sim ve karikatüre de yer veren bu dergi, toplumsal düzensizliklere ve imtiyazlı durumlara karşı çıkmak amacını güdüyordu. Sonraları muhafazakâr bir eğilime yöneldi. Kadrosundaki başlıca kişiler arasında, sir John Tenniel, Richard Doyle, John Leech, Charles Keene ve Thackeray vardı. (L)

PROVENCE Tarih

PROVENCE Tarih hakkında diğer dizin sayfaları >>PROVENCE Tarih

Özet:

PROVENCE Tarih

Phokaia’lılar M. ö. VI. yy.da Massaliaryı (Marsilya) kurdukları sırada Ligürler de Rhöne’un doğusunda Akdeniz kıyısına yer­leştiler; Massalia gerek doğrudan doğruya, gerek ticaret acenteleri aracılığıyle yerli­ler arasında yunan asıllı bir tarım (bağcılık, zeytinlikler) ve sanayiyi (çanak çömlek ya­pımı) yaydı. Keltler, Ligürlerle karıştılar (M.ö. IV.-III. yy.). Galya’da bir koalisyon kurulması (125-121), Romalıları ülkeyi işgal etmeğe teşvik etti (salyen kalesi Entromont’un yıkılması; Aix’in kurulması 122); bu iş­galin hedefi, İspanya’ya geçişi kolaylaştırmaktı (via Domitia’nın inşası). İlk Alp ötesi eyalet (Provincia Romana) meydana geldi ve bölgeye adını verdi:
Provence. Son­radan Narbonnensis (Narbonne’un kurul­ması, 118) adını alan bu eyalete Tötonların yenilmesinden (Aix, 102) ve barışın sağlan­masından (90-83) sonra tüccarlar ve şöval­yeler akın etti. Marsilya’ya boyun eğdirilmesinden sonra (49) Sezar emekli askerlerini Arles, Bezieıs ve Frejus’e yerleştirdi; Augustus da, Orange, Vienne, Avignon v.b. kolonilerini kurarak eyaletin yasasını tespit etti. Alp kesimi (Alp e s-M arıt ime s) impara­torun yetkisi altına verildi; bölgenin geri kalan kısmı senato eyaleti haline getirildi ve bir vali ile bir meclis (her ikisi de Narbonne’da [Narbonnensis]) tarafından yöne­tilmeğe başlandı. İlk barbar akınlarından sonra (M.S. 250′ye doğr.) Narbonnensis iki­ye bölündü; Rhöne’un doğusundaki kısım (Alpes Maritimes buraya bağlıydı) Viennoise adını aldı (293-305). Yeni barbar akınları ön­ce Viennoise’ın doğusunda ikinci bir Nar­bonnensis kurulmasını (381), sonra Galyalar valisinin Treves’den Arles’e çekilmesini ge­rektirdi. Arles, Batı imparatorluğunun de­vamı boyunca (395-476), Vizigotlara direndi. Batı Roma imparatorluğu yıkılınca bölgenin güneyini Vizigotlar, kuzeyini ise Burgondlar işgal ettiler. Vizigotların Vouills’de bozguna uğramasından (507) sonra yerlerini Ostrogotlar aldı; sonra Franklar Provence’ı krallık­larına kattılar (536). Bourgogne krallığına bağlanan Provence, muhtariyetini bir ölçü­de korudu; ama Araplar Septimania bölge­sini işgal edince (VIII. yy.) Charles Mart el Arapların tarafını tutan Provence’lılara bo­yun eğdirdi (736-739). Martel’in birliklerinin yakıp yıktığı Provence, Karolenjler zamanın­da büyük ölçüde geriledi. Verdun antlaşmasıyle (843) Lothar’a geçen eyalette, oğlu Kari ilk Provence krallığını (855-363) kur­du. Mirasçılar arasındaki on beş yıl süren mücadeleden sonra Kel Charles’ın kayınbi­raderi Boson, Bourgogne ve Provence kralı seçildi (879); Boson’un ölümünden sonra birçok defa el değiştiren eyalette, 947′de Bourgogne-Provence krallığı kuruldu. Bura­nın hükümdarı Konrad, Arles, Apt ve Avignon’da üç kontluk kurarak yönetimi elinde topladı. Bu sayede Boson’un oğlu Guillaume, derebeylere hâkimiyetini kabul ettire­rek, kıyıya yerleşmiş olan Arapları ülkeden çıkardı; şehirlerde ticaretin yeniden başla­ması sayesinde burjuvazi gelişmeğe başladı. Bourgogne Provence krallığı imparatora ge­çene kadar (1032) Guillaume’un sülâlesi iktidarı elinde tuttu. Toprakların kadın vâris­ler elinde bölünmesini önlemek için 1112′de Gevaudan’lı Beauce ile evlenen Barcelona kontu Ramon Berenguer III ve Toulouse kontu Alphonse Jourdain 1125′te Provence’ı bölüştüler. Berenguer III, Rhöne, Durance, Alpler ve deniz arasında kalan toprakları (kontluk), Alphonse Jourdain ise Rhöne’un batısındaki kısmı (markilik) aldı. Baux de­rebeyleri (Baux savaşları, 1142-1162), Forcalquier kontları ve Toulouse kontlarıyle çatışan katalonyalı Provence kontları, din adamlarının desteğini sağladılar; savaşı kazanınca evlilik yoluyle Forcalquier kontlu­ğunu ele geçirdiler (1196). Kontların Toulon’da ve Balear adalarında müslümanlarla savaştıkları sırada, doğu ticaretiyle zengin­leşen burjuvalar birçok hürriyet elde ettiler. Tutumları kont Ramon Berenguer IV’ü (1209-1245) kontluğu yeniden teşkilâtlandır­mağa şevketti. Berenguer IV, Provence’ı «baillie»liklere (adalet görevlisi) böldü; ken­dinden öncekilerin siyasetinden vaz geçti ve Fransa ile ilişki kurdu (1235′e doğr). ölümü üzerine yerine damadı Anjou’lu Charles geçti (1246-1285); sık sık yurt dışına çıkmak zorunda kalan Charles, Provence’ta katalan asıllı bir senechal tarafından yönetilen ger­çek bir merkezî hükümet kurdu; senechal’e bir kurul yardım ediyordu; Charles iki yeni «baillie» kurdu ve Baux derebeylerinin des­teklediği bir komün isyanından yararlanarak konsüllüklerin yerine «viguerie»leri (hâkim) getirdi (1251-1262). Ramon Berenguer IV-ün ustaca maliye siyasetiyle biriken bütçe fazlası, Charles I’in İtalya’da, özellikle Na­poli’de (1266) bir ittifak ve fetih siyasetine girişmesine imkân verdi. Ama Sicilya kat­liamı (1282) ertesinde, Napoli Deniz savaşında Charles I’in bozguna uğramasından sonra, oğlu Charles II’nin (1285-1309) fid­yesini ödemek için ilk Provence meclisleri toplandı (1286) ve vergi işleri düzenlendi. Provence’ın zenginliği, Sicilya’nın ve Akka’-yı müslümanların almasından (1291) sonra doğu ticaretinin kaybedilmesinden, Ara-gon’a karşı savaştan ve korsanlardan büyük zarar gördü. ülke o tarihte halkının üçte ikiye yakınını kaybetti. Kra­liçe Jeanne I, Anjou’lunun (1343 – 1382) siyaseti, şirketlerin (1357-1358), Aragon çe­telerinin (1361) ve fransız çetelerinin (1365-1369) akınları durumu daha da ağırlaştır­dı. Jeanne I’in evlat edindiği (1380) Anjou’­lu Louis I’in (1383-1384) ölümünden sonra dul karısı, Nice, Puget-Theniers, Lantosque vadisi ve Barcelonette’i Savoia’ya bıraktı. Vârisleri Louis II (1384-1417) ve Louis III (1417-1434), Napoli’yi yeniden ele geçirmek için giriştikleri seferler yüzünden hazineyi boşalttılar. Rene (1434-1450) Napoli’yi kesinlikle kaybetti ve barış yeniden sağlanın­ca Provence’ın iktisadî kalkınmasına katkı­da bulundu. Yerine geçen yeğeni Maine’li Charles (öl. 1480) ölürken Provence’ı Fran­sa kralı Louis XI’e miras bıraktı. Fransa kralı bir barış ve birliği sağlama siyaseti güttü. Fransız-lspanyol savaşları sırasında François I’in isviçreli ve alman birlikleri, Provence’a («Valdo’culuğu» ve Luther’ciliği soktular (1545). Aix parlamentosu sapkınlı­ğa savaş açtı ve «valdo’cular» ezildi (1545). Din savaşı sırasında katolikler «Ligue» (birlik) adı altında birleşirken Protestanlar krala ve «siyasetçilere» yanaştılar (1584). Ligue başkanı Cassaubc (1591-1596), Marsil­ya’da zorbalığını sürdürürken vali, Proven­ce’ın ortasına ve güneyine hâkimdi. Aix parlamentosu, Henri IV’ün mezhep de­ğiştirmesinden sonra tanıdı (1594). Her üç yılda bir toplanan meclisler vergi kanunları çıkarmada çekimser davrandığından, 1639′dan sonra toplanmağa çağrılmadılar; yerleri­ni kralın iktidarını destekleyen bir komün­ler genel meclisi aldı; bu mecliste Aix konsülleri, Provence’ın savunucusuydu. Bir dilekçe meclisi kurulması ve üye­lerine parlamento başkanı ve danışmanı olma imkânı tanınması (1647) soyluların is­yanına yol açtı; isyanı Mazarin’in Provence valiliğine tayin ettiği Merceur dükü bastır­dı (1652-1653). Marsilya’ya boyun eğdirilme-sinden sonra (mart 1660), Provence’ı krali­yet idaresi yönetti.

Devamı >>

POPÜLİZM

POPÜLİZM hakkında diğer dizin sayfaları >>POPÜLİZM

Özet:

POPÜLİZM i. (fr. populisme’den). Ed. Fransa’da, halkın duyuş ve davranış tarzı­nı dile getirmeyi amaç edinmiş yazarlarca (halkçı’lar), 1929-1930 yıllarında kurulan edebî okul.
— ANSiKL. Popülizm’in kurucuları Leon Lemonnier ile Andre” Therive’dir. 29 Ağus­tos 1929 tarihli l’(Euvre dergisinde yayım­lanan bildiriye göre, ilkin yalnız roman içİn düşünülen popülizm, burjuva ve salon psikolojisine, işsiz bir topluma mensup aydınların özentili tutumuna karşı çıkmak ve bilinçli bir şekilde, halktan insanlar sa­fında yer almak iddiasındaydı.
Akım, hor görülen işlerle meşgul sosyal sı­nıfları bütün özellikleriyle yansıtmağa ça­lışırken, natüralizmin dile getirmekten hoş­landığı kabalık ve bayağılıklardan sakınma­ğa da itina etti. Gerçeği değiştirecek bir yüceleştirme gayretine kapılmadıysa da, halkta en iyi ne varsa onu bulup ortaya çıkarmak için gayret harcadı. Ahlâkî, sosyal, siyasi alanlarda herhangi bir angajmana girmekten ayrıca sakındı. Tabiî ve sade bir dil ve üslûbu benimseyen popülizm’in, Antonine Coullet-Tessier tarafından kurulan roman ve şiir ödülleri, buna eklenen resim («Salon Annuel») ve sinema ödülleri vardı. Bu ödülleri kazananlar arasında Eugene Dabit, Jean-Paul Sartre, Armand Lanoux, Roger Michael sayılabilir. Popülizm oku­lunun karşısında, halkla daha yakın ilgi kurmak iddiasında olan Henri Poulaille’ın «proleter» okulu yer alır. (L)