» aşınma hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

AŞINMAK

AŞINMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>AŞINMAK

Özet:

AŞINMAK geçz. f. Sürtüne sürtüne incel­mek: çabuk aşındığı için musluk günün bi­rinde tutmaz olmuştu (Burhan Felek). || Çı­kıntıları silinmek, düzleşmek: Dişlisi aşındı, kadranı çevirmiyor. || Eskimek, yıpranmak: Kadınların vücutlarını aşınıp eriyecek ka­dar mukavemetsiz yaratmamış (H. R. Gürpı­nar).

Devamı >>

ASYAPISAL

ASYAPISAL hakkında diğer dizin sayfaları >>ASYAPISAL

Özet:

ASYAPISAL sıf. Jeomorfoloji. Aşınma yo­luyle, daha gevşek bir tabakadan kurtulan dayanıklı bir tabakanın hafif dağılmasından meydana gelen arazi şekli, (içinden çıktık­ları daha dayanıklı tabakanın stratigrafik üst planına teğet olan sağrıların meydana getir­diği tepeler tipik bir asyapısal örnektir.

Devamı >>

ADİRONDACKS dağları

ADİRONDACKS dağları hakkında diğer dizin sayfaları >>ADİRONDACKS dağları

Özet:

ADİRONDACKS dağları, A. B. D.’nin kuzeydoğusunda (New York devleti) billur yapılı bir dağ kütlesi. Bu kütle Kanada kal­kanının bir parçasıdır.

Devamı >>

AÇILMAK

AÇILMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>AÇILMAK

Özet:

AÇILMAK dönşl. f. Kapalı, dürülü, katlı, örtülü, sarılı, dolaşık durumdan kurtulmak, açık hale gelmek:

Devamı >>

AÇMA

AÇMA hakkında diğer dizin sayfaları >>AÇMA

Özet:

AÇMA İ. Bir şeyi kapalı olmaktan kurtar­ma, açık hâle getirme: Su arklarını açma işine ne zaman başlayacaksınız? Kapıyı aç­manızı söylemiştim.

Devamı >>

Emlak İlanlarından Seçmeler

Emlak İlanlarından Seçmeler hakkında diğer dizin sayfaları >>Emlak İlanlarından Seçmeler

Özet:

Emlak İlanlarından Seçilen Karışık seri ilanlar.

Devamı >>

Emlak İlanlarından

Emlak İlanlarından hakkında diğer dizin sayfaları >>Emlak İlanlarından

Özet:

Rastgele Seçilen Emlak İlanları Devamı >>

RUZ

RUZ hakkında diğer dizin sayfaları >>RUZ

Özet:

RUZ i. Jeomorfol. Jüra tipli yüzey şekil­lerinde, tabakaların eğimine paralel olarak inen suların dağ yamacında oyduğu sel ka­bul havzası. (Dağlar genellikle, su geçirimli kireçtaşı tabakalarından meydana geldi­ğinden, nemli ılıman bölgelerde ruzlara pek ender, akışın daha şiddetli olduğu ku­rak iklimlerde ise sık rastlanır. Ama, es­kiden olduğu gibi, gerileyici aşınma ile meydana gelen kombların oluşumunu ruz­lara bağlamak asla mümkün değildir.) [L]

Devamı >>

Rimailho topu

Rimailho topu hakkında diğer dizin sayfaları >>Rimailho topu

Özet:

Rimailho topu, Rimailho tarafından ya­pılan ve «155 CTR» denen 1904 modeli 155 mm’lik kısa namlulu top. 1914′te beş topçu alayı bu toplarla donatıldı.

Devamı >>

RİETÎ

RİETÎ hakkında diğer dizin sayfaları >>RİETÎ

Özet:

RİETÎ, İtalya’da şehir, Latium’da, il ida­re merkezi, Velino ırmağı kıyısında;
35 400 nüf.

Devamı >>

RİBE

RİBE hakkında diğer dizin sayfaları >>RİBE

Özet:

RİBE, Danimarka’da şehir, idare bölgesi (amt) merkezi, Jutland’ın güneybatısında, Kuzey Denizi yakınında; 7 700 nüf.

Devamı >>

RHÖNE karığı

RHÖNE karığı hakkında diğer dizin sayfaları >>RHÖNE karığı

Özet:

RHÖNE karığı, Fransa’da Massif Central ile Alpler arasında çöküntü bölgesi, Lyon’­dan sonra Rhöne tarafından Akdeniz’e doğ­ru akaçlanır.

Devamı >>

REJİM

REJİM hakkında diğer dizin sayfaları >>REJİM

Özet:

REJİM i. (lat. regimen, yönetmek eylemi’nden fr. reğime). Yönetme, düzenleme tar­zı, düzen.

Devamı >>

RAYBALAMAK

RAYBALAMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>RAYBALAMAK

Özet:

RAYBALAMAK geçi. f. (rayba’dan ray-ba-la-mak). Mekan. Aşınmadan ileri gelen ovallığı gidermek için, bir silindirin çapını büyütmek. (RAYBA SALMAK da denir.) [L]

RAY

RAY hakkında diğer dizin sayfaları >>RAY

Özet:

RAY i. (ing. rail, çubuk, parmaklık). Dy. Demiryolu taşıtlarının çeneli tekerlekleri için yuvarlanma ve yönelme yolu meydana getiren, haddelenmiş profile çelik.
(Bk. ANSiKL.)

Devamı >>

RAXALPE

RAXALPE hakkında diğer dizin sayfaları >>RAXALPE

Özet:

RAXALPE, Avusturya ön Alpleri’nde kal­kerli kütle, binişmiş triyas tabakalarından meydana gelir. Semmering boğazına (yüksl. 2 009 m) hâkimdir.

Devamı >>

RATTLER [retler]

RATTLER [retler] hakkında diğer dizin sayfaları >>RATTLER [retler]

Özet:

RATTLER [retler] i. (ing. k.). Malzeme. Tuğlaların darbeye ve sürtünmeyle aşınma­ya karşı dayanıklılığını denemeğe yarayan tambur. (L)

PULLUK

PULLUK hakkında diğer dizin sayfaları >>PULLUK

Özet:

PULLUK i. (alm. pflug’dan), Zır. Toprağı sürmek için kullanılan tarım aracı. || De­rin sürme pulluğu, toprağı derin sürerek ufalamak için kullanılan özel pulluk.

Devamı >>

PRURİGO

PRURİGO hakkında diğer dizin sayfaları >>PRURİGO

Özet:

PRURİGO i. (lat. prurire, kaşınma’dan). Şiddetli kaşıntı yapan çeşitli hastalıkları ifade eden terim.
— ANSiKL. Prurigo’nun birçok çeşidi var­dır, özellikle çocuklarda diş çıkarma sı­rasında görülen basit had prurigo (strofulus), kırmızı dairelerle çevrili küçük ka­barcıklarla belirir. Sadece Orta Avrupa’da görülen Hehra prurigo’su, genellikle bi­rinci yaşta başlar ve on beş-yirmi yaşına kadar sürer. Besnier prurigo’su bir diyatez prurigo’sudur; çocuklukta sık görülür; art arda egzama ve astma krizleriyle belirir. Düğümcüklü prurigo kol ve bacaklarda yer­leşen fındık büyüklüğünde papüllerdir; şid­detli kaşıntı yapar. Asalak prurigo’su pi­re, bit v.b. asalaklardan ileri gelir. (L)

PİRENELER

PİRENELER hakkında diğer dizin sayfaları >>PİRENELER

Özet:

PİRENELER, Fransa ile İspanya arasında sıradağlar, Akdeniz’den Gascogne körfe­zine kadar 130 km boyunca uzanır; Aneto doruğu’nda 3 404 m.

Devamı >>

POSTA

POSTA hakkında diğer dizin sayfaları >>POSTA

Özet:

POSTA i. (ital. k.). Bir yerden gönderilen veya bir yere gelen para, mektup v.b. emanetlerin tümü: Sabah postası geldi, fa­kat akşam postası henüz gelmedi. (Bk. ANSİKL. Ulaştırma bölümü.) || Bu emanet­leri toplayıp dağıtan teşkilât ve bu teşkilâ­tın bulunduğu yer:
— Benim seni postaya yolladığımı kimseye söyleme; adresi postahanenin içinde yırt at
(H.E. Adıvar). || Be­lirli zamanlarda sefer yapan ve genellikle posta ulaştırılmasında kullanılan taşıt: Dün de bizim vapur Bandırma postaları gibi ağzına, hattâ burnuna kadar dolu idi
(B. Felek). Pos­ta vapuru. Posta treni. || Takım, kol, sı­ra: // Gidip gelme, sefer: Araba şu kadar eşyayı üç postada taşıdı. || Posta arabası, posta ile gönderilen nesneleri taşıyan ara­ba: İki gün evvel buradan geçen bir posta arabası benim için dört mektup bırakmış (R. N. Güntejcin). // Posta havalesi, posta ile gönderilen havale, para. || Posta kutusu. Bk. KUTU. || Posta polisi, nöbet tutan veya nöbette olan polis. // Posta pulu, para kar­şılığında posta ile gönderilen şeylerin üze­rine yapıştırılan pul.
— CEŞ. DEY. (Birini) Posta etmek, bir kim­seyi karakola götürmek. // (Birine) Posta koymak (veya atmak), birini korkutmak, teh­dit etmek. || (Bir yere) Posta yapmak, bir yere sefer yapmak, gidip gelmek. || Postayı kesmek, bir kimseyle ilgisini kesmek veya bir şeyi yapmaktan vaz geçmek.
— Ask. Hedef postası, hedefli atış talimi sırasında hedefleri gözetleyen ve atışlardaki isabet derecesiyle ilgili işlemlerin ve ka­yıtların tutulmasına yardım eden personel.

Devamı >>

PORTSMOUTH

PORTSMOUTH hakkında diğer dizin sayfaları >>PORTSMOUTH

Özet:

PORTSMOUTH, A.B.D.’de (Ohio) şehir, Cincinnati’nin yukarısında, Ohio ile Scioto ırmaklarının kavuştuğu yerde; 33 600 nüf. Apalaş havzasından kömür taşınmasını sağlayan Ohio ırmağı ve demirin taşınmasını sağlayan Toledo ile aktarmasız demiryolu bağlantısı, Portsmouth’ta demir fabrikala­rının ve makine yapımı sanayiinin geliş­mesine yol açtı. Deri sanayii (ayakkabı yapımı). Atom santralı. (L)

PİPE-LİNE

PİPE-LİNE hakkında diğer dizin sayfaları >>PİPE-LİNE

Özet:

PİPE-LİNE [payplayn] i. (ing. pipe, boru ve line, hat). Akışkanların uzak mesafelere, nakledilmesinde kullanılan uzun boru hattı.

Devamı >>

PORİNÇİNE

PORİNÇİNE hakkında diğer dizin sayfaları >>PORİNÇİNE

Özet:

PORİNÇİNE i. (itai. k.). Denize. Makara dilinin ortasına konan ve aşınmayı önleyen madenî oluk. || Porinçine takmak, bir ma­karanın ortasına bakır bir halka takarak buradan makara dilinin eksenini geçirmek. (L)

POMPA

POMPA hakkında diğer dizin sayfaları >>POMPA

Özet:

POMPA i. (ital. k.). Bir akışkanı yükselt­meğe veya basmağa yarayan makine, / Bir kapta boşluk meydana getirmek için, o kaptaki havayı emmeğe yarayan âlet.
Bk. ANSiKL. Mekan, bölümü.
— Denizc. Bk. ANSiKL.
— Fiz. Molekül pompaları, civa buharlı pompalar. Bk. ANSiKL.

Devamı >>

Polonya’dan Türkiye’ye İhracat

Polonya’dan Türkiye’ye İhracat hakkında diğer dizin sayfaları >>Polonya’dan Türkiye’ye İhracat

Özet:

POLONYA’DA YABANCI YATIRIM ORANI:
“DEĞERLENDİRME”

Devamı >>

POLİNEZYA

POLİNEZYA hakkında diğer dizin sayfaları >>POLİNEZYA

Özet:

POLİNEZYA (önek poli, çok sayıda ve yun. mesos, ada’dan), Avustralya, Melanezya ve Mikronezya’nın doğusundaki adalar topluluğu: Okyanusya’nın dört büyük bölümünden biridir.
• Coğrafya. Polinezya’yı meydana getiren çeşitli takımadalar geniş deniz alanlarıyle ayrılmıştır; bunlar Yeni Zelanda (268 655 km2), Büyük Britanya’ya bağlı olan Tonga, Cook, Ellice, Phoenix ve Sporades adaları (Batı Samoa’lar, Commonvvealth üyesi bir devlettir), Fransız Polinezyası’na bağlı olan Cemiyet, Australes, Tuamotu, Gambier, Marquises adaları, fransız sömürgesi Wallis ve Futuna adaları, A.B.D.’nin denizaşırı toprakları olan Hawaii adaları ve Doğu Samoalar ve Şili’nin olan Paskalya adasıdır.

Devamı >>

POLDER

POLDER hakkında diğer dizin sayfaları >>POLDER

Özet:

POLDER i. (hollanda dilinde «set çekilmiş toprak» anlamında k.). Irmak veya deniz sularının basmasını önlemek için setle çev­rilmiş, sonra da akaçlanarak değerlendirilmiş bölge.
— ANSiKL. Polder’ler tekniğinin geliştiği ve en mükemmel hale geldiği yer Hollanda’­dır. Bazı polderler alçak kıyılarda, denizin örttüğü yüzeylere set çekilmesiyle elde edil­miştir; bunlar özellikle ılıman ülkelerin kı­yılarında çok yaygındır ve en eski polder tipidir. Bu polderlerde insanlar yerleşmenin tabii süreçlerini hızlandırmak ve bitki ör­tüsünün kaplamağa başladığı kısımlarda aşınmayı önlemekle yetinmişlerdir (schorre). XVI. yy.da Friz’de çamur yataklarını (slikke) kıyıya dikey harklarla dörtgen bölme­lere ayırma usulü de uygulanıyordu.
Böyle­ce, asıltı haldeki çamurun yerleşebileceği sa­kin bölgeler tecrit ediliyordu. Tuzlu toprak­lara uyan tuzcul bitkiler dikilmesi de tortul­laşmanın hızlanmasına yardım eder. Başka polderler bataklıkların veya göl ve ırmak kıyılarının kurutulmasıyle yaratılmış­tır. Hem denize veya kuvvetli taşkınlara karşı bir korunma setleri, hem de iç kısım­daki suları atmak için akaçlama ve tulum­ba sistemleri vardır: Fens (ingiltere) ve Or­ta Hollanda poldeıleri. Her türlü deniz etki­sinden uzakta olan Fucino gölü (italya), Alaotra gölü (Madagaskar) ve Çat ırmağı kıyılarındaki polderler bu tiptendir.
Bugün en Önemli polderler hem set çekme, hem tulumbalama yoluyle denizden kazanı­lır: Zuiderzec. Bu iki usulün birleştirilmesi daha kısa süre içinde daha geniş topraklar elde etmeyi sağlar. Bununla beraber, bu şekilde elde edilen alçak topraklar deniz veya kıyı akıntılarının hücumundan çok ça­buk zarar görür. Bu zayıflık zamanla artar; çünkü yüzyıldan yüzyıla yükselen kabarık sularla, akaçlama veya aşınmanın çöktürdüğü polderlerin tabanı arasındaki seviye farkı artar. Tatlı sulara karşı alınan korun­ma tedbirleri de özellikle çok farklı iklim­lerin hüküm sürdüğü bölgelerde uzun bir kuraklık döneminden sonra ansızın başla­yan şiddetli ırmak taşkınlarından büyük za­rar görür.
Polderlerin korunması için, önce kumullarda ve kıyı şeritlerinde toprağı tu­tabilecek ağaç türleri (oyatlar, uzun köklü bitkiler, çam) dikilmesiyle tabiî müdafaa şartlarının sağlamlaştırılması, zayıf veya breşlerle kesilen bölgelerde ise beton bloklar veya taş levhalar döşemek lâzımdır: ırma­ğa dikey olarak yerleştirilen beton veya tah­ta direkler yan aşınmayı önler; ayrıca ku­mulların altındaki yeraltı su örtüsü, kumda birleşmeyi sağlayacak nemlilik derecesinin kaybolmaması için dikkatle gözlenir. Setler sert darbelere karşı koyacak şekilde inşa edilmiştir. Irmakların taşkın suyuna karşı, bataklığın kenarında uzanan basit bir ku­şak kanalı küçük taşkınlar için yeterlidir; kabarık sular zamanında su altında kalan toprak çıkıntıları, büyük taşkınlarda küçük yatağı kuşatır; büyük yatağı ise daha yük­sek setler sınırlar. Dış sulardan böylece ko­runan polderlerin değerlendirilmesinde hâlâ birtakım meselelerle karşılaşılır. Yağışlı ik­limlerde, bitki örtüsü ve yağmur suyunun etkisiyle, set çekilmiş kıyı topraklarının tu­zu hızla giderilir (Wash’ta [ingiltere] çayır yetiştirmeğe bir yıl yeter). Tulumbalama yo­luyle kurutulan deniz polderlerinde, kurut­ma ancak eski tuzlu su örtüsünün bir tatlı su gölü haline getirilmesinden sonra yapılır ve birbirine yakın hendeklerle uygulanan akaçlama, tuzlu suların boşaltılmasını kolay­laştırır.
Bazı durumlarda toprakta, tuz ve magnezyumun yerini kalsiyumun alması de­mek olan kimyasal süreçleri hızlandırmak için alçıtaşı serpilir. Sıtma ile savaş da her zaman poldedeştirme ile birarada yürütül­müştür.
Setlerin veya alavere hazuzlarının içine sü­zülen sular ve fazla yağmur suları, topla­yıcılara ulaşan bir hendekler ve harklar ağıyle yapılır. En basit durumlarda (meselâ cezir sırasında) boşaltma klapeli vanalar ile yapılır ama genellikle tulumbalama (es­kiden yeldeğirmenleri, bugün Diesel veya elektrik motorlu tulumbalar) fazla suları hazne yerine geçen su örtülerine sevkeder. Daha sonra, fazla sular yerçekimi etkisiyle ırmaklara ve denize doğru akar. Bu gibi su hazneleri, kurak dönemde hendekler ağı­nın ve akaçlama kanallarının ters yöne kul­lanılma siyle tatlı su ikmalini sağlar. Büyük modern polderlerde açık tavanlı ilk ağ, son­radan kısmen beton veya toprak borularla yer altından geçirilmiştir. Polderlerin tecrit edilmişliği hâlâ işleyenleri toprağın yoksullaşması meselesiyle karşı karşıya bırakır. XI. ve XII. yy.daıı beri polderlerde oturan­lar yeni toprakların değerlendirilmesini ve korunmasını ortaklaşa sağlamak için gruplaşmışlardır. Çağımızda malî yüküm an­cak devletin sağlayabileceği kadar yükselmiştir.

Devamı >>

PİGMENT

PİGMENT hakkında diğer dizin sayfaları >>PİGMENT

Özet:

PİGMENT i. (lat. pigmentum, boya maddesi’nden fr. k.). Biyokim. İçinde bulun­duğu dokuları renklendiren ve genellikle protit yapısında olan çeşitli maddelere ve­rilen ad. Bk. ANSiKL.
— Bot. Bitkisel pigmentler. Bk. ANSiKL.
— Res. Kullanılan asıltı ortamlarında eri­meyen veya boyayıcı nitelikleri ya da yük­sek örtme özelliği sebebiyle, korumak ve­ya süslemek amacıyle yapılan boya ve sı­vaları hazırlamakta kullanılan kuru, çoğu zaman ince toz halindeki madde.
Sert­leştirilmiş pigment, içine sertleştirici mad­de katılmış pigment.
Bileşik pigment, içine, sırf teknik sebeplerle bazı sertleştirici veya yardımcı maddeler eklenmiş pigment.
Madenî pigment, genellikle mekanik, çok nadir olarak da kimyasal bir usulle elde edilen ve koruma (aşınmaya, yenmeye karşı) veya süsleme (tunç rengi vermek) boyalarında kullanılan maden veya alaşım kaynaklı pigment.
Pigment macunu, pig­mentlerin bazı ezme sıvılarıyle karıştırıl­masından elde edilen macun.
— ANSİKL. Biyokim. Pigment’ler, bitki ve­ya hayvan dokularında erimiş halde, yahut billûrlaşmış veya şekilsiz tanecikler halin­de bulunur. Pigmentlerin biyolojik rolü ço­ğu zaman bilinmemektedir: meselâ deride ve saçlarda bulunan melanin, bitkilerin renkli kısımlarında bulunan antosiyanin bunlar arasındadır. Buna karşılık, bazı pig­mentlerin ne işe yaradığı bilinmektedir: meselâ bitkilerde yeşil pigment, yani klo­rofil, kandaki kırmızı pigment, yani he­moglobin ve türevleri, öd ve sidik pigment­leri bu arada sayılabilir. Pigmentlerin bir­çoğu solunum içinde, yani oksijen taşımada rol oynar; bu nitelik, moleküllerinde bir metalin bulunmasından ileri gelir: bu me­tal, hemoglobin için demir, klorofil için magnezyum, kabuklardaki hemosiyanini i-çin bakırdır v.b.

Devamı >>

PETROLCÜ,Petrol dairesi

PETROLCÜ,Petrol dairesi hakkında diğer dizin sayfaları >>PETROLCÜ,Petrol dairesi

Özet:

PETROLCÜ i. (petrol’den petrolcü). Pet­rol sanayiinde çalışan mühendis, sanayici, yönetici v.d. (L)
Petrol dairesi, petrol kaynaklarının özel teşebbüs eliyle işletilmesini sağlamak, Tür­kiye’de faaliyette bulunan yabancı petrol şirketleriyle ilgili işlemleri yürütmek üzere 6326 Sayılı kanunla kurulmuş (1954), Ener­ji ve Tabiî Kaynaklar bakanlığına bağlı, tü­zel kişiliği olan devlet dairesi. Görevleri: ham petrolün üretimi, taşınması, depolan­ması, petrol ürünlerinin taşınması, depo­lanması ve satışıyle ilgili konularda gerek­li arama izni ve belge vermek; petrol si­cilini tutmak; petrol işlemlerini denetle­mek; petrol hakkı sahiplerine petrol ka­nununu uygulamak; ham petrol üretimi için gerekli araç ve gereçlerin gümrük resmin­den muaf olarak Türkiye’ye sokulmasıyle ilgili işlemleri yapmak; bu araç ve gereçlerle petrolün, petrol üretimiyle ilgili hak ve hizmetlerin döviz hesaplarını Maliye ba­ka nlığıyle birlikte tespit etmek ve yurt dı­şına transferine karar vermek; petrolcülük alanında uzman yetiştirilmesi için eğitim ve staj imkânları sağlamak; petrol işiyle meş­gul olanların ödeyecekleri devlet hakkının ve üretilen petrolden alınacak devlet payı­nın tahakkukunu yapmak; petrol konusun­daki anlaşmazlıkların görüşme ve barış yo­luyle halli için çalışmak; petrol siyasetin­de hükümete müşavirlik etmek; yabancı devletlerin dolaylı veya dolaysız olarak ida­resinde etkili olabilecekleri tüzel kişilere istisnaî olarak petrol hakkı tanımak; Tür­kiye’yi petrol bölgelerine ayırmak, bu böl­gelerin arama ve işletmeye açılmasına veya açılmış olanların kapatılmasına karar veril­mek üzere Enerji ve Tabiî Kaynaklar ba­kanlığına teklifte bulunmak. Dairenin başında bir başkan, idarî ve tek­nik işlere bakan iki yardımcı vardır. Petrol kanununun ve tüzüğünün uygulanması, pet­rol işlemlerinin sondaj, keşif, üretim, işlet­me, boru hattı ve rafinaj yönlerini Fen ku­rulu denetler ve petrol hakkı sahiplerinin verecekleri fennî raporları inceler. Danışma birimleri: teknik müşavir (mühendis); tek­nik müşavir (jeolog); hukuk müşaviri; ida­rî ve Mali işler müşavirliği. Esas birimler: Petrol Sicil müdürlüğü; Muhasebe müdür­lüğü: ithal Edilmiş Sermayeyi Tespit büro­su. Yardımcı birim de Muamelât müdürlü­ğüdür. (M)

Alifatik petrokimya

Alifatik petrokimya hakkında diğer dizin sayfaları >>Alifatik petrokimya

Özet:

Alifatik petrokimya
• Etilen kimyası. Bütün hidrokarbonlar içinde, en etkinleri olefinlerdir. Bu yüzden etilen CH2CH2, petrokimyada kullanılan hammaddelerin ilki ve hâlâ en önemlisidir. Ham petrolde ve tabiî gazda az mik­tarda bulunduğu için, diğer olefinler gibi etilenin de, parafin sınıfından bir petrol ürününün (nafta, gasoil) düşük basınçta ve su buharı eşliğinde (steam-cracking), 800 veya 900°C’a doğru cracking’iyle elde et­me yoluna gidilir. Daha sonra soğurma ve düşük sıcaklıkta ayrımsal damıtma işlem­lerinden geçirilerek arıtılır. Öte yandan, etan da, 800 ile 850° C’a doğru pirolizle eti­len vererek ayrışabilir.
Fosforik asit gibi bir katalizör eşliğinde polimerleşmeyle elde edilen polietilenler (C2H4)n, plastik maddeler («politen») ve yağlama maddeleri gibi çeşitli uygulama­ları olan sıvı ve katılar meydana getirir. Etilen oksit CH2CH2O, etilenin 275°C’a doğru gümüşlü katalizörle doğrudan doğ­ruya yükseltgenmesiyle veya etilenin sulu bir klor çözeltisinde işlenmesiyle meydana gelen etilen klorhidrin’in CICH2CH2OH de­rişik alkali tepkimesiyle elde edilir. Etilen oksit, birçok yeni türevin üretildiği bir ara maddedir:
a) etilen oksidin 35°C’ta ve 3 kg/sm2′lik bir basınç altında sulu amonyakla tepkimesinden elde edilen etil aminler; bunlar asit özelliği gösteren H2S gazının (hidrojen sülfür) eriticileri, aşınma önleyici, emülsiyonlaştırıcı maddeler, ıslatma etkenleri olarak kul­lanılır;
b) etilen oksidin, 200°C’ta veya, fosforik asit gibi bir katalizör kullanılırsa, daha dü­şük bir sıcaklıkta hidratlanmasından elde edilen etilenglikoller; bunlar, donma nok­tasını düşürücü, eritici, plastikleştirici, nemlendirici maddelerdir ve eter ile esterleri ve­rir;
c) etilen oksidin fenoller veya yüksek merkaptanlarla birleşmesinden elde edilen iyonsuz deterjanlar;
d) etilen oksidin tereftalik asitle birleşme­sinden elde edilen ve reçineler, plastik mad­deler, dacron veya tergal gibi dokuma el­yafını meydana getiren akrilikler) polyester­ler.

Devamı >>

PETRARCA (Francesco)

PETRARCA (Francesco) hakkında diğer dizin sayfaları >>PETRARCA (Francesco)

Özet:

PETRARCA (Francesco), italyan şairi ve hümanisti (Arezzo 1304-Arquana 1374). Ba­bası Albizzo Franzesi ile aralarında çıkan anlaşmazlık yüzünden 1304′te Floransa’dan sürüldü. Francesco, Arezzo’da dünyaya geldi, çocukluğa Incisa’da (yaklaşık olarak 1310′a kadar) ve baba dostu Dante Alighieri ile tanıştığı Pisa’da geçti (bu tanışma­nın Cenova’da olduğu da ileri sürülür). 1311′de Petrarca ailesi (ailenin öbür oğlu Gherardo’nun 1307′de doğduğu sanılır) Avignon’a yerleşti, kadınlar ve çocuklar Carpentras’a gönderildi.

Devamı >>

PERİ

PERİ hakkında diğer dizin sayfaları >>PERİ

Özet:

PERİ i. (fars. peri). Tabiatüstü bir güce sahip olduğu varsayılan, hayalî dişi varlık:

Devamı >>

PEDİMENT

PEDİMENT hakkında diğer dizin sayfaları >>PEDİMENT

Özet:

PEDİMENT i. («bir heykeli veya heykel grubunu taşıyan alınlık» anlamında ing. k.). Jeomorfol. Yayılımlar veya örtü halinde akışın etkisiyle yarı kurak iklimde biçim­lenen eğik yüzey. (Pediment, inselbergier [veya adatepe] eteğinde döküntülerin ta­şındığı bir kuşağa tekabül eder; gereçle­rin yığışım alanı daha aşağıdaki kesimde olduğundan buralarda alüvyonlar 1-2 m kalınlığında, bazen kesikli bir tabaka mey­dana getirir: sebhalar, maaderler v.b.)
— ANSİKL. Pedimenflenn menşei, yarı kurak bölgedeki yağmur suyunun yüzey­den akışına bağlıdır (bk. CöL, eğîNTî). Pedimentin oluşum şekli bugün bile tartı­şılmaktadır. Bazı jeologlar, inselberg ya­maçlarının basit gerilemesi sonucu pedi­mentin oluştuğunu ileri sürer; geri kalan­lar ise pedimentin oluşumunu suların dökün­tüleri kaldırmasıyle yerli kayanın yavaş bir şekilde gerilemesine bağlar. Bu sonuncu tez «aşınma eğintisi» terimiyle yansır (pe­diment genellikle bu terimle belirtilir.) Bu iki sürecin yerel şartlara ve litolojiye gö­re farklı bir şekilde biraraya geldiği sa­nılır. Meselâ yan kurak ilkimde taneler halinde ufalanmağa çok elverişli olan gra­nit, en güzel pedimentleri verir; çünkü ko­pan granit döküntüleri, suların kolaylıkla taşıyabileceği küçüklüktedir. Bu şekilde, inselberg yamaçlarının gerilemesiyle mey­dana gelen pediment düzensizlikleri, son­raları kolayca ortadan kalkabilir. (L) PEDl(O)—, yun. pais, paidos, çocuk’tan alınan ve bazı kelimelerin bileşimine giren önek. (L)