» Bağımsızlık savaşı hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

Bağımsızlık savası (yunan—)

Bağımsızlık savası (yunan—) hakkında diğer dizin sayfaları >>Bağımsızlık savası (yunan—)

Özet:

Bağımsızlık savası (yunan—), Yunanlıların türk hâkimiyetine karşı ayaklanmasıyle patlak veren, Avrupa’nın müdahaleciyle so­na eren ve Babıâli’yi Yunanistan’ın bağım­sızlığını kabul etmek zorunda bırakan sa­vaş (1821-1832). [L]

Devamı >>

Bağımsızlık savası (fin—)

Bağımsızlık savası (fin—) hakkında diğer dizin sayfaları >>Bağımsızlık savası (fin—)

Özet:

Bağımsızlık savası (fin—), 27 ocak 1918′-de, yeni kurulmuş Finlandiya cumhuriyetin­de bir bolşevik ihtilâli patlak verdi.

Devamı >>

Bağımsızlık savaşı (amerikan—)

Bağımsızlık savaşı (amerikan—) hakkında diğer dizin sayfaları >>Bağımsızlık savaşı (amerikan—)

Özet:

Bağımsızlık savaşı (amerikan—), Kuzey Amerika’daki on üç ingiliz kolonisini, ni­san 1775′ten kasım 1782′ye kadar ana va­tanla savaş haline sokan ve dış destekler sayesinde, bağımsız «Birleşik devletler»in kuruluşuna yol açan silâhlı çatışma (Bk.amerika birleşik devletleri).

Devamı >>

ARAGO (Jean)

ARAGO (Jean) hakkında diğer dizin sayfaları >>ARAGO (Jean)

Özet:

ARAGO (Jean), Meksika hizmetinde fransız generali (Estagel 1788-Mexico 1836).

Devamı >>

ALVEAR (Carlos Maria de)

ALVEAR (Carlos Maria de) hakkında diğer dizin sayfaları >>ALVEAR (Carlos Maria de)

Özet:

ALVEAR (Carlos Maria de), arjantinli general, bağımsızlık savaşının önderlerinden (Misiones Orientales’da Santo Angel 1788-Washington 1852).

Devamı >>

Amerika Birleşik Devletleri Haberleşme

Amerika Birleşik Devletleri Haberleşme hakkında diğer dizin sayfaları >>Amerika Birleşik Devletleri Haberleşme

Özet:

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
HABERLEŞME

Devamı >>

Amerika Birleşik Devletleri İlimler

Amerika Birleşik Devletleri İlimler hakkında diğer dizin sayfaları >>Amerika Birleşik Devletleri İlimler

Özet:

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
İLİMLER

Devamı >>

Amerika Birleşik Devletleri Edebiyat

Amerika Birleşik Devletleri Edebiyat hakkında diğer dizin sayfaları >>Amerika Birleşik Devletleri Edebiyat

Özet:

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
EDEBİYAT

Devamı >>

Birliğin kurulma çabaları ve 1865′e kadarki buhranlar

Birliğin kurulma çabaları ve 1865′e kadarki buhranlar hakkında diğer dizin sayfaları >>Birliğin kurulma çabaları ve 1865′e kadarki buhranlar

Özet:

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

Birliğin kurulma çabaları ve 1865′e kadarki buhranlar

Devamı >>

Sömürgeler dönemi ve 1783′e kadar süren Kurtuluş savaşı

Sömürgeler dönemi ve 1783′e kadar süren Kurtuluş savaşı hakkında diğer dizin sayfaları >>Sömürgeler dönemi ve 1783′e kadar süren Kurtuluş savaşı

Özet:

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

TARİH
Sömürgeler dönemi ve 1783′e kadar süren Kurtuluş savaşı
Ülkenin keşfi, önce güney bölgeleri keşfedil­di. Buraları keşfedenler, gerek Meksika körfezinde seyreden gemiciler (Ponce de Leon Florida’da [1513]; Hernando de Soto da 1541′de Mississippi’de), gerek Meksika’dan kalkıp uçsuz bucaksız ovalara (Francisco Vasquez de Coronado Arkansas’a [1540-1542], Francisco de Ulloa da aşağı Kaliforniya’ya [1539] ulaştılar) ve Pasifik kıyısına kadar uzanan seyyahlardır. Doğu kıyısını ise önce Fransızlar (Verazzano 1523-1525 yıllarında Main burnu boyunca ilerledi; Ribaut Flo­rida’da konaklamayı denedi [1562-1565]), sonra da İngilizler buldu (Hawkins [1564], Barlow [1584] ve kısa bir süre Virginia’da konaklayan sir Walter Raleigh [1585-1589]). Kanada’da Fransızların konakladığı yerle, Florida’da İspanyolların bulunduğu yer ara­sına düşen ve aradıkları zenginliklerden yok­sun görünen bölgede, XVI. yy. da hemen de hiçbir avrupalı yoktu.

Devamı >>

ALAND (fince Ahvenanmaa)

ALAND (fince Ahvenanmaa) hakkında diğer dizin sayfaları >>ALAND (fince Ahvenanmaa)

Özet:

ALAND (fince Ahvenanmaa). Baltık denizin­de takım adalar ve bunların meydana getir­diği Finlandiya eyaleti; 1 505 km2; 22 000 nüf. Merkezi Mariehamn (Maarianhamina).

Devamı >>

AKURATERS (Janis)

AKURATERS (Janis) hakkında diğer dizin sayfaları >>AKURATERS (Janis)

Özet:

AKURATERS (Janis), letonyalı yazar (Dignaja 1876-Riga 1937). «Letonya Baladlarım­da (1922) romantik şair olarak tanındı.

Devamı >>

Aile antlaşması

Aile antlaşması hakkında diğer dizin sayfaları >>Aile antlaşması

Özet:

Aile antlaşması, 15 ağustos 1761′de, Pa­ris’te, Yedi Yıl savaşları sırasında, Fransa, İspanya, Parma ve Napoli’li Bourbons’ların kendi aralarında imzaladıkları antlaş­ma.

Devamı >>

ATİNADA TARİH

ATİNADA TARİH hakkında diğer dizin sayfaları >>ATİNADA TARİH

Özet:

ATİNADA TARİH

ilkçağ Atina’sının tarihi, Yunanistan’ın ta­rihinden ayrılmaz; ama yine de mahallî or­tam, coğrafî şartlar ve halkın özellikleri dolayısıyle epey değişiklik gösterir. Attike’nin verimsiz toprağının göbeğindeki sarp Akro­polis kayalığı İlk toplaşma merkezi olmuş­tu. Toplaşma, Atina’nın krallar tarafından yönetildiği (M.Ö. X. yy. dan önce) yarı ta­rihî, yarı efsanevî çağda, çoğu zaman yakın çevreden gelen çiftçi gruplanyle yavaş ya­vaş büyüdü: Attike köyleri daha Kekrops’un saltanatı sırasında, on iki şehir halinde top­landı. Atina, bu şehirler üzerinde üstünlük kurdu. Theseus’un saltanatı sırasında ülkenin siyasî birliği, başlıca rakip Eleusis kasabası­nın boyun eğmesiyle tamamlanmış oldu. Panathenaia bayramı bu devirden kalmadır.

Devamı >>

RUMFORD (Benjamin THOMPSON, — kon­tu)

RUMFORD (Benjamin THOMPSON, — kon­tu) hakkında diğer dizin sayfaları >>RUMFORD (Benjamin THOMPSON, — kon­tu)

Özet:

RUMFORD (Benjamin THOMPSON, — kon­tu), amerikalı fizikçi ve kimyacı (Woburn, Massachusetts 1753 – Auteuil 1814). önce öğretmendi.

Devamı >>

RODNEY (George BRYDGES, baron)

RODNEY (George BRYDGES, baron) hakkında diğer dizin sayfaları >>RODNEY (George BRYDGES, baron)

Özet:

RODNEY (George BRYDGES, baron), in­giliz amirali (Londra 1718-ay.y. 1792). Bahriyeye girdi (1732), Yediyıl savaşında siv­rildi; 1762′de Antil adalarından çoğunu zaptetti. Amerika Bağımsızlık savaşında ispanyollara karşı 1780′de Finisterre ve Sao Vicente burunlarında yaptığı muharebelerle parlak başarılar kazandı. 1782′de Dominik adası açıklarında amiral De Grasse ku­mandasındaki fransız filosuna karşı büyük bir zafer kazandı. (L)

RİVAS (Angel DE SAAVEDRA, —dükü)

RİVAS (Angel DE SAAVEDRA, —dükü) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİVAS (Angel DE SAAVEDRA, —dükü)

Özet:

RİVAS (Angel DE SAAVEDRA, —dükü), is­panyol siyaset adamı ve yazarı (Cordoba 1791-Madrid 1865).

Devamı >>

RHEE (Syngman)

RHEE (Syngman) hakkında diğer dizin sayfaları >>RHEE (Syngman)

Özet:

RHEE (Syngman), koreli devlet adamı (Wranghae 1875 – Honolulu, Hawaii 1965).

Devamı >>

REAYA

REAYA hakkında diğer dizin sayfaları >>REAYA

Özet:

REAYA i. (ar. ra’yye’den re< âyâ, otlatılan hayvan sürüsü).

Devamı >>

RANGOON

RANGOON hakkında diğer dizin sayfaları >>RANGOON

Özet:

RANGOON, Birmanya’nın başkenti ve Pegu idare bölümünün merkezi, Rangoon ır­mağı kıyısında, Martaban körfezine 34 km uzaklıkta; 737 000 nüf. Ülkenin en büyük şehri ve başlıca limanı olan Rangoon, Bir­manya demiryolu ağının merkezidir. Tersa­neler; bıçkıhaneler; çeltik fabrikaları.
• Tarih. Modern şehrin gerisinde pirinç tar­laları ve mangrov bataklıklarıyle örtülü ge­niş deltanın tek tepesi yükselir. Daha Tarih öncesinde yerleşilen şehirde M.S. ilk yüzyıllarda önemli bir buddha tapınağı (bugün Şve Dagon pagodası) kuruldu, O ta­rihte çok küçük olan şehrin adı Asitnagora Paukkaravati idi; Ortaçağda, Aşağı Birmanya’ya hâkim oîan Mon kralları zama­nında Okkala adını aldı. Şehrin geçmişiyle ilgili ük tarihî kayıt 1372′de Hanthavaddi kralı Binya U’nun ziyaretini anlatır.
Yavaş yavaş güneye doğru inen birmanyalı fatih Alompra (Alaungpaya) Mon ha­nedanınım yendi ve 1755′te ele geçirdiği Okkala’ya (Dagon) «savaşın sonu» anlamı­na gelen «Yangon» adını verdi. Eski pagoda’nın yanında gelişen şehir, kral Bagyidav zamanında (1819-1837) kıyıya doğru kaydı, çevresi tahkim edildi. 1824′te İngilizler ta­rafından işgal edilen şehir iki yıl sonra Birmanyalılara geçti. Fakat İngilizler 1852′de burayı yeniden ele geçirdiler ve 90 yıl sü­reyle hâkimiyetleri altında tuttular.
Rangoon’daki bütün eski evler bambudandı; İn­gilizler Asya’da hiç rastlanmayan, düzgün planlı, sokakları birbirini dik açılarla kesen modern bir şehir kurdular; büyük blok apartmanlar inşa ettiler; anacaddeleri Şu­le Pagoda’sına bağladılar. Ticarî bir antrepo ve ingiliz idaresinin merkezi haline gelen yeni şehir hızla gelişti: 1871′de Birmanya kralı Mandalay’dan Şve Dgon Pagoda’sına altın bir hti (şemsiye-taç) yolladı. 1882′den sonra Belediye meclisinin üçte ikisi seçimle işbaşına gelmeğe başladı. 1922′de çıkan Be­lediye kanunu ile Ragoon muhtar bir şehir haline geldi.
XIX. yy.in sonuna doğru Rangoon’un et­nik yapısında büyük bir değişiklik oldu.

Devamı >>

QUEBEC eyaleti

QUEBEC eyaleti hakkında diğer dizin sayfaları >>QUEBEC eyaleti

Özet:

QUEBEC eyaleti, Kanada’nın doğusunda eyalet; 1 539 843 km2; 5 744 000 nüf. Merke­zi, Quebec; başlıca şehri, Montreal.
• Coğrafya. Quebec eyaletinin toprakları Kanada’daki üç büyük coğrafî bütün üze­rinde uzanır: Kanada «kalkanı», Laurenti­des bölgesi, Apalaş bölgesi. Güney (Laurentides) ve doğu (Nouveau Quebec) kısmını içine aldığı Kanada «kal­kanı» geniş ormanlarla kaplı ve birçok göl, çukur ve tepeciklerden meydana gelen bir labirent görünüşündedir. Laurentides böl­gesi ırmağın her iki kıyısında (Saint – Laurent ülkesi, Montreal ovası) uzanan bir alçak topraklar bölgesidir. Apalaş bölgesi ise tepe çizgilerinin hâkim olduğu’bir yay­lalar (Gaspesie, halicin güney yaylaları, do­ğu kantonları) kesimidir, iklim kışın sert (Quebec’te ocak ortalaması: —12,4°C), ya­zın sıcaktır (Ouebec’te ağustos ortalaması: 18,7°C); bol yağmur yağar (Quebec’te 1 070 mm); kar Quebec’te beş altı ay kalkmaz.

Devamı >>

PULASKİ (Kazimierz)

PULASKİ (Kazimierz) hakkında diğer dizin sayfaları >>PULASKİ (Kazimierz)

Özet:

PULASKİ (Kazimierz), polonyalı general (Winiary, Poznan 1747 – Savannah 1779). Bar konfederasyonunun en yetenekli gene­rallerinden biriydi. Ukrayna, Litvanya ve Büyük Polonya’da Ruslara karşı savaştı. Czestochowa savunmasından sonra, Osman­lı devletine sığındı (1772) ve 1777′de Ku­zey Amerika’ya hareket etti. A.B.D.’de tuğgeneral rütbesiyle bütün süvari birlik­leri kumandanlığına getirildi ve A.B.D.’-nin bağımsızlık savaşında yararlık gösterdi. Savannah savaşında vuruldu. (M)

PRİCE (Richard),

PRİCE (Richard), hakkında diğer dizin sayfaları >>PRİCE (Richard),

Özet:

PRİCE (Richard), protestan rahibi ve in­giliz filozofu (Tynton, Galler ülkesi 1723 -Londra 1791). Vaızîar verdi ve gazetelerde yazılar yazdı, 1765′te, Londra’da Royal Society’ye girdi, iktisadî meselelerle ilgilendi ve sık sık lord Shelburne’ün, sonra Pitt’in malî danışmanlığını yaptı, ünlü taşlama­larında, Amerika’nın bağımsızlık davasını savundu. Ona göre, ahlâk bakımından iyi ile kötü, eşyanın tanımlanmaz birer nite­liğidir, bunları ancak mantığa pek yakın özel bir «yetenek» sayesinde kavraya­biliriz.
Başlıca eserleri: Letters on Materialism and Philosophical Necessiîy (Materyalizm ve Felsefî Zorunluluğu) [1778], Observation on Civil Liberty and the Justice and Poiicy of the War With Ame­rica (Amerika Savaşında Halk Hürriyeti, Adalet ve Güvenlik Teşkilâtı üstüne) [1776]. (L)

Pön savaşları

Pön savaşları hakkında diğer dizin sayfaları >>Pön savaşları

Özet:

Pön savaşları, M. ö. 264 ile 146 arasında Roma ile Kanaca arasındaki savaşlara ve­rilen ad.
• Birinci Pön savaşının M.ö. 264′e kadarki menşeleri. Roma, önce Campania’daki yu­nan siteleri, sonra da Büyük Yunanistan si­teleri üstünde nüfuzunu yaydığı sırada du­rumu sarsılmış olan Kartaca (V. yy.), Ati­na’nın deniz hâkimiyetini kaybetmesi üzerine Doğu Akdeniz’in kendisine yeniden açıl­ması ve Ptolemaios’iar yönetimindeki Mısır ile iktisadî ilişki kurması (IV. yy.) sonucun­da eski dinamizmini yeniden kazanmakta idi. Himera’da uğradıkları bozgundan (480) beri Sicilya’nın batısına çekilmiş olan Kartacalılar, tahıl üretimini denetimleri altında bulundurmak amacıyle bütün adaya hâkim olmayı tasarlıyorlardı. Pyrros’un giriştiği seferin başarısızlıkla sonuçlanmasından son­ra da Osklardan olan Mamortinus’un (osk soyundan ücretli askerler) çağrısı üzerine Messina’ya yerleştiler. Mamortinus’lar şehri kısa bir süre önce ele geçirmişlerdi. Ama burada, Romalıların müttefiki Syrakusai’li Hieron’un tehdidi altındaydılar. Syrakusai’­li Hieron 269′da onları yenilgiye uğratmıştı. Kartacalıların, Messina boğazını kapatmak ve Sicilya’yı tekellerine almak tehdidinde bulunmaları Güney İtalya Yunanlılarının çı­karlarına dokunuyordu; bu durum Roma’yi da, Kartaca ile imzaladığı antlaşmalara (306 ve 279-278) rağmen, konfederasyonun sağ­lamlığını korumak amacıyle adaya müdaha­le etmek zorunda bıraktı ve Kartaca’nın tahakkümünden usanan Mamertinus’lar sa­yesinde Roma, M.ö. 264′te Messina’yr işgal etti.
• Birinci Pön savaşı (264-241). Messina’daki kolonilerini ve boğaz üstündeki kontrol haklarını kabul ettirmekten başka düşünce­leri olmayan Romalılar Syrakusai’li Hieron ile ittifak kurduktan (263) ve Agrigento’yu ele geçirdikten (262) sonra Kartacalıları tec­rit ettiler. Ama denizlere hâkim olan düş­manlarına boyun eğdirtemeyince, bütün ada­yı ele geçirmenin zorunlu olduğunu anladı­lar ve bu iş için müttefiklerine 150 gemilik ilk roma donanmasını yaptırdılar. Bu donan­ma 260′ta corvus’un (karga) sayesinde Mylae’de önemli bir deniz savaşı kazandı. Ar­dından, 256′da, Kartaca’ya Afrika’da saldı­rarak Sicilya’yı bırakmasını sağlamak ama­cıyle ikinci bir denemeye girişildi ve 256 ya­zında Eknomon’da kartaca donanmasına önemlı kayıplar verdirdikten sonra 256-255′te Afrika’ya çıkan Regulus, Clupea’yı ele ge­çirdi, Kartaca’nın nüfuzunu sarstı (Numidia’lıların ayaklanması), ama yenildi ve Xantippus’un para ile tuttuğu yunanlı asker­lere esir düştü, öte yandan, kartaca donan­masını Hermaion burnunda bozguna uğra­tan roma donanması da Camarina açıkların­da battı. Bunun üzerine Roma yeniden Si­cilya’yı ele geçirmeğe çalıştı ve 255-254′te 220 parça gemi yaptıktan sonra Panormus’u aldı. Ama 253 yılında Lucania’da Palinurum burnundaki ikinci bir deniz kazasında bu donanma da battı. Roma bundan sonra, an­cak 250 yılında yeni bir donanma ile Lilybaeum ve Drepanum’u ablukaya aldıysa da kartaca donanmasının kuşatılanlara yiyecek sağlaması ve Drepanum önünde roma gemi­lerinin bir kısmını batırması, bu teşebbüsün de başarısızlıkla sonuçlanmasına yol açtı.. Romalılar bu abluka sırasında kartaca do­nanmasının batırdığı gemilerden başka za­rarlara da uğramış ve kalan gemilerini de Camarina’da bir fırtınada kaybetmişlerdi (249). Ama Kartaca bu elverişli durumdan yararlanmayı bilemedi ve Hannon’un teşvi­kiyle, Afrika’yı fethe yönelerek Sicilya’da sadece Drepanum ile Lilybaeum’u savun­makla yetindi (Hamilkar Barkas’ın Heirkte ve Eryks dağlarındaki direnme hareketi). Bundan dolayı Roma, 243 yılında büyük bir çaba göstererek 200 parça gemi donatınca, Kartaca gafil avlanmış oldu ve Drepanum ile Lilybaeum’u savunamadığı gibi, donan­masının da Aegates adalarında bozguna uğ­ramasını önleyemedi; sonuç olarak on yılda 3 200 talent ödemek, Sicilya’yı ve Aegates adalarıyle Lipari adalarını terk etmek zorun­da kaldı (241 tarihli barış antlaşması).

Devamı >>

PİLSUDSKİ (Jozef)

PİLSUDSKİ (Jozef) hakkında diğer dizin sayfaları >>PİLSUDSKİ (Jozef)

Özet:

PİLSUDSKİ (Jozef), polonyalı mareşal ve devlet başkanı (Zulowo, Lityanya 1867-Varşova 1935). Harkov’da tıp öğrencisiyken beş yıl için Sibirya’ya sürgün edildi. Dönüşünde (1892) Polonya Sosyalist par­tisi saflarında mücadeleye girişti. Lodz’ta tutuklandı (1899) ve Petersburg’a gönderil­di. Kaçarak Krakow’a sığındı. 1904-1905 Rus devrimi sırasında Polonya’da tedhişçi hareketleri yönetti. Bir süre sonra her ça­reye baş vurarak Polonya’ya bağımsızlı­ğını kazandırmak isteyen Sosyalist partisi­nin devrimci kolunu kurdu ve «bağımsızlık taraftarı» gönüllüleri teşkilâtlandırdı. 6 A-ğustos 1914′te, müttefiklerin safında sava­şacak olan Polonya lejyonlarını kurdu. İ916′da Avusturyalılar ve Almanlar tara­fından kurulan Polonya peyk devletinde As­kerî daire şefi oldu, Avusturyalılar ve Al­manlar, Rus devriminin yol açtığı kaynaş­ma sırasında onu Magdeburg’da hapse at­tılar (22 temmuz 1917). Pilsudski, 10 ka­sım 1918′de Varşova’ya döndü, Naiplik konseyi tarafından kendisine diktatör yetkisi verildi ve şubat 1919′da ilk Polonya Diyet meclisi tarafından devlet başkanı ve baş­kumandan olarak yetkileri kabul edildi. 1920′de mareşal oldu; bolçeviklere karşı açılan savaşta harekâtı yönetti ve Kiev’in işgalini gerçekleştiremedi, sonra general Weygand başkanlığındaki fransız askerî heyetinin yardımıyle Varşova surları önün­de durumu yeniden düzeltti (bk. polonya-sovyet savaşı). 1922′de siyaset hayatından ayrıldı, fakat 1926′da bir askerî hükü­met darbesi yaparak iktidarı yeniden ele geçirdi. Gerek hükümet başkanı, gerek sa­vaş bakanı olarak ölümüne kadar Polon­ya’nın gerçek hâkimi oldu. Parlamentonun etkisini kısarak ordunun, radikal ve mu­hafazakâr siyasî çevrelerin desteği ile mem­leketi yönetti. (L)

PERU

PERU hakkında diğer dizin sayfaları >>PERU

Özet:

PERU i. Bk. pero.

PERU, Güney Amerika’da devlet, Büyük Büyük Okyanus kıyısında; 1 285 215 km2; 12 012 000 nüf. Başkenti, Lima (1 716 000 nüf.). Başlıca şehirleri: Calloa (161 300 nüf.); Arequipa (156 700 nüf.); Trujillo (100 100 nüf.), Chiclayo (86 900 nüf.); Cuzco (78 300 nüf.); İquitos (58 200 nüf.).

Devamı >>

PERİKLES

PERİKLES hakkında diğer dizin sayfaları >>PERİKLES

Özet:

PERİKLES, atinalı kumandan ve devlet adamı (M. ö. 495′e doğr. -Atina 429).

Devamı >>