Özel Arama

AŞIRI

AŞIRI hakkında diğer dizin sayfaları >>AŞIRI

Özet:

AŞIRI sıf. Alışılandan çok, pek fazla: Böylelerinin aşırı zekâları ve keskin buluşları vardır (Ş. S. Aydemir). Aslında Nermin aşı­rı titiz bir ev kadını değildi (K. Tahir). // Müfrit: İtilâf fırkasının içinden ayrılmış bir aşırı takım böyle bir kabineyi… (Y. K. Karaosmanoğlu). Aşırı solcular. || İ. Bir şeyin ötesinde: Deniz aşırı. \\ Zf. Ötede, uzakta: İki ev aşırı oturuyorlar.

Devamı >>

ASYA Hidrografya

ASYA Hidrografya hakkında diğer dizin sayfaları >>ASYA Hidrografya

Özet:

ASYA Hidrografya

Genişliği, dağlarının merkezî durumu ve yük­sekliği, bazen çok bol yağışlı olan iklimi (muson bölgesinde) yüzünden, Asya’da, bir tekerleğin çubukları gibi merkezden çevre­ye uzanan uzun ve güçlü ırmaklar vardır; ama orta ve güneydoğuda, karanın genişli­ğinden, çukur ve çanakların sıklığından, İkli­min kuraklığından dolayı akışsızlık, özellik­le de iç akışlılık ağır basar. Yeryüzünün, de­nize ulaşmayan en kuvvetli ırmakları Asya’­da bulunur: Ceyhun ve Seyhun. Alüvyonla çok yüklü olan Asya ırmakları, geniş taban seviyeli ovalar ve büyük deltalar meydana getirmiştir. Asya’da geniş yüzey şekilleri ve iküm bölgeleriyle ilişkili olarak dört hidrografik bölge ayırt edilebilir.

Devamı >>

ABLASYON

ABLASYON hakkında diğer dizin sayfaları >>ABLASYON

Özet:

ABLASYON i. (lat. ablatio’dan fr. ablation). Cerr. Çıkarma, ayırma, alma hareketi: Bir uzvun, bir tümörün ablasyonu.

Devamı >>

SAKARYA

SAKARYA hakkında diğer dizin sayfaları >>SAKARYA

Özet:

SAKARYA, Türkiye’de (Kuzeybatı Ana­dolu) akarsu; uzunluğu hakkında çeşitli görüşler vardır.

Devamı >>

RİHMAN (Georg Vilhelm)

RİHMAN (Georg Vilhelm) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİHMAN (Georg Vilhelm)

Özet:

RİHMAN (Georg Vilhelm), rus fizikçisi (Pyarnu 1711 – Petersburg 1753). 1741′den itibaren Petersburg üniversitesinde ders ver­di.

Devamı >>

REJİM

REJİM hakkında diğer dizin sayfaları >>REJİM

Özet:

REJİM i. (lat. regimen, yönetmek eylemi’nden fr. reğime). Yönetme, düzenleme tar­zı, düzen.

Devamı >>

RENK veya RENG

RENK veya RENG hakkında diğer dizin sayfaları >>RENK veya RENG

Özet:

RENK veya RENG i. (fars. reng). Işığın, kendi öz yapısına veya cisimler tarafından yayılma şekline bağlı olarak göz üzerinde yaptığı etki: Hakikatte annecikler altın sa­rısı ve gök mavisinden başka renklerde de olabilirdi (R.N. Güntekin).

Devamı >>

REGNAULT (Victor)

REGNAULT (Victor) hakkında diğer dizin sayfaları >>REGNAULT (Victor)

Özet:

REGNAULT (Victor), fransız fizikçisi ve kimyacısı (Aachen 1810 – Paris 1878). Ecole Polytechnique’te ve Madencilik okulun­da öğrenim gördü.

Devamı >>

RABA

RABA hakkında diğer dizin sayfaları >>RABA

Özet:

RABA, alm. Raab, Avusturya ve Macaris­tan’da ırmak, çığırının büyük kısmı Maca­ristan’dadır; 398 km. Raba, Steiermark Alpleri’nden iner;, az beslenir, fakat rejimi oldukça düzenlidir. Kış mevsimi, suların alçalma dönemidir; ilkbaharda eriyen kar­larla beslenen akışı, yazın da kara iklimi rejimindeki yağmurlar tarafından oldukça desteklenir. Bununla beraber buharlaşmanın yol açtığı akış azalması Tisza’daki ka­dar değilse de oldukça önemlidir. Raba. Tuna’ya ulaştığı yerde Györ (alm. Raab) şehrinden geçer. Havzası çok zengin bir tarım bölgesidir (Kis Alföld). [L]

PÜSKÜRTME

PÜSKÜRTME hakkında diğer dizin sayfaları >>PÜSKÜRTME

Özet:

PÜSKÜRTME i. (püskürtmek’ten püskürt­me). Püskürtmek işi.
— Elektr. Katodik püskürtme, seyreltilmiş bir gazdan elektrik akımı geçirmeğe da­yanan maden kaplama metodu. Eşanl. İYONOPLASTİ. Bk. ansikl.
— Metalürji. Püskürtme döküm, ergimiş madenî kalıp içine püskürterek yapılan dö­küm. || Tabanca ile püskürtme, bir parça yüzeyinin, tabancayle ergimiş maden veya alaşım (çinko, alüminyum v.b.) püskürtü­lerek korunması tekniği.
— Oto. Bir motorun yanma odasına, yan­mağa elverişli bir karışım meydana geti­rebilmek için belli oranda hava ile ka­rıştırılmış yakıtın basınç altında gönderil­mesi. (Eşanl. enjeksiyon.)
[Bk. ANSİKL] || Direk püskürtme, yakıtı doğrudan doğruya motorun yanma odasına püskürtme. (iç püskürtme de denir.) [Bk. ANSiKL] || Endirek püskürtme, yakıtın, motorun emme borularına püskürtülmesi. (Diş püskürt­me de denir.) Bk. ANSiKL.
— Zır. Püskürtme makinesi, bitkiler üze­rine böcek ve mantar öldürücü toz püs­kürtmeğe yarayan makine. || İlâç püskürt­me, hastalıklara karşı veya zararlı böcek­leri yok etmek için bitkilere toz ilâç saç­ma işlemi (msl. kükürt).
— Ansikl. Elektr. Fransa’da Houllevigue tarafından incelenen katodik püskürtme, ku­ru yoldan yapılan bir çeşit galvanoplasti-dir. içindeki gaz basıncı yüzde birkaç mi­limetre civa basıncına kadar düşürülmüş bir cam tüpün iki elektrodu vardır, in­dükleme bobini yardımıyle, bu iki elektrot arasında yüksek bir gerilim meydana geti­rilir. Tüpün içinde, katot ışınları halinde elektrik akımı meydana geldiği anda, tü­pün katot karşısına düşen iç çeperinin ya­vaş yavaş bir maden tabakasıyle kaplan­dığı görülür. Püskürtülen bu katot ışın­larının önüne bir cisim yerleştirilirse, bunun üzerinde oldukça ince ve düz bir ma­den tabakası birikir. Bu usuller, girişim­ölçerlerde kullanılan yarı sırlı cam levha­lar, fotoseller için tabakalar, çok yüksek değerli dirençler, koloidal maden eriyik­leri hazırlanır.
— Oto. Emme zamanında silindire gele­cek yakıt karışımını hazırlamakla görevli olan karbüratör, sayısız gelişimler geçir­diği halde birçok yönden hâlâ eksiklikleri vardır. Buharlaşma ile çalıştığı için, mo­tor rejim sıcaklığına ulaşmadıkça verimi düşük olmaktadır. Emme borusunun so­ğuk havalarda ısıtılmasına rağmen, karı­şım genellikle homogen değildir. Çalışması, pistonun inişiyle silindir içinde meydana gelen basınç düşmesinin değerine bağlıdır. Bu basınç düşmesi motorun dönme hızına göre değiştiğinden, hiç bir düzenek, re­jim ne olursa olsun hava ve yakıt oranı tam bir karışım sağlamağa yeterli değil­dir. Buharlaşma ile karbürasyon yerine, ya motorun yanma odasına, ya da emme su­pabı yakınında emme borusuna yakıt püs­kürtme yoluna gidilir. Böylece benzin ta­neciklerinin hava içinde asıltı halinde bu­lunduğu bir aerosol elde edilir; yoğunlaş­ma elektrik olaylarıyle önlendiği için bu karışım uzun süre kararlı kalır. Soğuk kar­bürasyon yerine sıcak karbürasyon uygu­lanırsa yakıt karışımı daha yoğun olur; bu da hem özgül gücün arttırılmasını, hem de, vuruntu tehlikesi yaratmadan sıkıştırma oranının yükseltilmesini sağlar.
Silindirler de daha iyi dolar; çünkü karbüratör memesi ortadan kalkmıştır. Püskürtülen yakıt miktarı yakıt pompasının ayarına bağlıdır; ya­kıt karışımı rejim ne olursa olsun sabit­tir.
• Direk püskürtme, dizel motorlarında uygulanan sistemden farklıdır. Püskürtme, sıkıştırma zamanında meydana gelir; pom­panın basıncı daha düşüktür (50 bar seviyesinde); fakat belli bir sürede verilen benzin miktarı çok daha azdır; bundan dolayı, pompa ve enjektör parçalarının ya­pımında aranan hassasiyet maliyet fiya­tının artmasına yol açar. üstelik, pompa ve enjektör bir kurutucu etkisi yapan ya­kıtla süpürüldüğü için bu organların yağlanması da önemli bir meseledir.
* Endirek püskürtme için direk püskürt­meden daha basit bir sistem yeterlidir; ay­rıca, direk püskürtmenin avantajlarından başka, yanma odasına girmeden önce gazların çalkalanması gibi bir üstünlük taşır, bu da yakıt karışımının homogenliğini arttırır. Karışımın oranı, motorun rejimine ve yüküne bağlıdır. Kalkış sırasında yakıt karışımını zenginleştirmek ve bazen yük­seltiye göre oranı ayarlamak iyi sonuç ve­rir. Yakıt beslenecek silindirlerin sayısı ka­dar enjektörle ve yalnız birkaç barlık bir basınçla basılır. Bu enjektörlerden her biri bir emme supabının yanına yerleştirilir; gaz karışımı, emme sırasmda, homogenliği­ni arttıran bir ön karışmaya uğrar.

Devamı >>

PÜSKÜRME

PÜSKÜRME hakkında diğer dizin sayfaları >>PÜSKÜRME

Özet:

PÜSKÜRME i. (püskürmek’ten püskür­me). Püskürmek eylemi.
— Jeol. Yanardağın duman ve külle bir­likte lav çıkarması. Eşanl. İNDİFA.
— Petr. Daha önceden basınç altında aşı­rı derecede ısıtılmış bir ürünün anîden gen­leşerek kısmen buharlaşması: Buharlar, bir püskürme kulesinde sıvıdan ayrılır.
* Sıf. Püskürme sonucu meydana gelmiş olana benzeyen: Püskürme ben.
— dey. Püskürme benli, bir arada irili ufaklı benleri olan (kimse): Gerdeni püs­kürme benli, gözleri gayet güzel (Nedim). [ML]

PSİKROMETRE

PSİKROMETRE hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKROMETRE

Özet:

PSİKROMETRE i. (yun. psykhros, soğuk ve metron, ölçme > fr. psychrometre’den). Meteorol. Kuru ve ıslak termometrelerin ve­rilerini karşılaştırarak havanın nem durumu­nu belirlemeğe yarayan âlet.
— ANSiKL. Psikrometre, normal bir civalı termometre (kuru termometre) ile civa haz­nesinin etrafına emdirilmiş bir muslin sarı­lan bir «ıslak» termometreden meydana ge­lir. Muslin hep nemli kalır. 1 gram suyun buharlaşması için 600 kalorilik bir ısı gerek­tiğine göre, ıslak termometrenin haznesine bu ısı verilir. Bu durumda ıslak termometre, kuru termometrenin sıcaklığından daha dü­şük bir t’ sıcaklığını gösterir; buharlaşma şiddeti havanın kuruluğuna bağlı olduğu için t—t’ farkı hava ne kadar kuruysa o ka­dar büyük olacaktır. Hava neme doymuşsa muslinin suyu buharlaşmayacak ve t — t’ olacaktır. Demek ki t — t farkı veya psikrometri farkı bağıl neme göre değişir. Regnault tarafından hazırlanan cetveller, iki termometre üzerinde okunan bütün t ve t’ sıcaklıkları için su buharı gerilimini ve bağıl nemi verir. (L)

PEKTOGRAFİ

PEKTOGRAFİ hakkında diğer dizin sayfaları >>PEKTOGRAFİ

Özet:

PEKTOGRAFİ i. (yun. pektos, donmuş, katılaşmış ve graphe, tasvir’den fr. pectographie). Kim. Çözeltileri, özellikle koloidal çözeltileri inceleme metodu.

Devamı >>

Özel Arama