» çinko hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

ALFENİT

ALFENİT hakkında diğer dizin sayfaları >>ALFENİT

Özet:

ALFENİT i. (fr. aljenide). 1850′de kimyacı Halfen tarafından bulunan bir alman gümüş tipi (yüzde 20 kadar gümüş katılan ba­kır, nikel, çinko alaşımı): beyaz rengi dolayısıyle alfenit, Özellikle sofra takımları ya­pımında kullanılır, (L)

AURİKALSİT

AURİKALSİT hakkında diğer dizin sayfaları >>AURİKALSİT

Özet:

AURİKALSİT i. (lat. aurum, altın ve yun. khalkos, bakır’dan, fr. aurtchalcite). Miner. Bakır yeşili renkte tabiî bakır ve çinko hidrokarbonat, (L)

AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA

AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA hakkında diğer dizin sayfaları >>AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA

Özet:

AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA

Devamı >>

A-B-C tekniği

A-B-C tekniği hakkında diğer dizin sayfaları >>A-B-C tekniği

Özet:

A-B-C tekniği. Matbaac. A.B.C. Elfers fir­ması tarafından tatbik edilen bir klişe ye­dirme tekniğidir.

Devamı >>

SANTA FE

SANTA FE hakkında diğer dizin sayfaları >>SANTA FE

Özet:

SANTA FE, A.B.D.’de şehir; New Mexico eyaletinin merkezi, Rio Grande vadisinde, Las Vegas’ın batısında; 37 000 nüf.

Devamı >>

SAN LUİS POTOSi

SAN LUİS POTOSi hakkında diğer dizin sayfaları >>SAN LUİS POTOSi

Özet:

SAN LUİS POTOSi, Meksika’da şehir, eyalet merkezi, iç yaylada; 194 900 nüf. Ba­rok üslûbunda güzel katedral. Demiryolu ve ticaret merkezi. Dökümhaneler.

Devamı >>

SANDBERGERİT

SANDBERGERİT hakkında diğer dizin sayfaları >>SANDBERGERİT

Özet:

SANDBERGERİT i. (alman jeologu F. von Sandberger’in [1826-1898] adı > fr. sandber-gerite’im). Miner. Tabiî bakır arsenyosülfür; tennantit’e benzer, fakat bileşiminde az miktarda demir ve çinko vardır. (L)

SANAYİDE Hammaddeler

SANAYİDE Hammaddeler hakkında diğer dizin sayfaları >>SANAYİDE Hammaddeler

Özet:

SANAYİDE Hammaddeler

Bitkisel kaynaklı maddeler arasında, do­kuma sanayiince kullanılan pamuk, inşaat ve kâğıt üretiminde kullanılan odun, mo­torlu araç lastiği yapımında kullanılan ve gitgide inorganik kaynaklı sentetik mamul­lere yerini bırakan kauçuk, keten, jüt, keneotu sayılabilir.
Hayvansal kaynaklı maddeler başlıca, yün, deri, kemik, boynuz, fildişidir. Deniz suyu ve atmosferdeki hava da dahil olmak üzere, sanayi başlıca hammaddelerini mineraller­den sağlar. Kömürü en başta belirtmek ge­rekir. Bununla beraber, tüketilen enerjide kaydedilen önemli artış, taşıma, depolama, kullanma kolaylığı ve özellikle daha elve­rişli fiyatı dolayısıyle tercih edilen petrol tarafından kapatılmaktadır, öte yandan, he­nüz çok yeni olan nükleer enerji de, kö­mürü arka plana ittikten sonra, petrolün (bir gün tükenecek olursa) yerini alacaktır.

Devamı >>

ROSENBUSCHİT

ROSENBUSCHİT hakkında diğer dizin sayfaları >>ROSENBUSCHİT

Özet:

ROSENBUSCHİT i. (Rosenbusch’un adın­dan fr. rosenbuschite). Miner. Bileşiminde çinko, titan ve lantan bulunan sodyum ve kalsiyum silikat. (L)

RİZE

RİZE hakkında diğer dizin sayfaları >>RİZE

Özet:

RİZE, Doğu Karadeniz bölümünde il merkezi şehir; 31 265 nüf. (1970).

Devamı >>

RİNMAN (Sven)

RİNMAN (Sven) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİNMAN (Sven)

Özet:

RİNMAN (Sven), isveçli mineraloji ve me­talürji uzmanı (Upsala 1720 – Eskilstuna 1792). Roslagen’de maden araştırmaları mü­fettişi ve gümüş ocakları, yüksek fırınlar v.b. müdürüydü.

Devamı >>

RHEİNLAND-WESTFALEN

RHEİNLAND-WESTFALEN hakkında diğer dizin sayfaları >>RHEİNLAND-WESTFALEN

Özet:

RHEİNLAND-WESTFALEN, bugün Nordrhein Westfalen, Federal Alman cumhuriyetinde eyalet; 34 038 km2; 16 880 200 nüf.

Devamı >>

REZORİN

REZORİN hakkında diğer dizin sayfaları >>REZORİN

Özet:

REZORİN i. (fr. resaurine). Kim. Rezorsinin çinko klorür eşliğinde formik asitle yoğunlaşmasından elde edilen boyarmadde. (L)

REGNOLİT

REGNOLİT hakkında diğer dizin sayfaları >>REGNOLİT

Özet:

REGNOLİT i. (C. Regnoli’nin adından fr. regnolite). Miner. Tabii demir, çinko ve bakır arsenyosülfür. (L)

REFORMATSKİY (Sergey Nikolayevic)

REFORMATSKİY (Sergey Nikolayevic) hakkında diğer dizin sayfaları >>REFORMATSKİY (Sergey Nikolayevic)

Özet:

REFORMATSKİY (Sergey Nikolayevic), rus kimyacısı (1860-1934).

Devamı >>

REDOKS

REDOKS hakkında diğer dizin sayfaları >>REDOKS

Özet:

REDOKS i. (ing. red’ uction], indirgeme ve ox[idation], yükseltgeme ‘den, redox).

Devamı >>

Raulin sıvısı

Raulin sıvısı hakkında diğer dizin sayfaları >>Raulin sıvısı

Özet:

Raulin sıvısı. Biyol. Küf elde etmede kul­lanılan sıvı kültür ortamı. (Raulin sıvısı, içinde azot. fosfor ve çok az miktarda me­tal [demir, manganez, magnezyum, çinko] bulunan ekşi, şekerli bir eriyiktir.

Devamı >>

RAMİRİT

RAMİRİT hakkında diğer dizin sayfaları >>RAMİRİT

Özet:

RAMİRİT i. (fr. ramirite). Miner. Hidrat­lı tabiî bakır, çinko ve kurşun vanadat; bir desklozit çeşididir. (L)

QUEBEC eyaleti

QUEBEC eyaleti hakkında diğer dizin sayfaları >>QUEBEC eyaleti

Özet:

QUEBEC eyaleti, Kanada’nın doğusunda eyalet; 1 539 843 km2; 5 744 000 nüf. Merke­zi, Quebec; başlıca şehri, Montreal.
• Coğrafya. Quebec eyaletinin toprakları Kanada’daki üç büyük coğrafî bütün üze­rinde uzanır: Kanada «kalkanı», Laurenti­des bölgesi, Apalaş bölgesi. Güney (Laurentides) ve doğu (Nouveau Quebec) kısmını içine aldığı Kanada «kal­kanı» geniş ormanlarla kaplı ve birçok göl, çukur ve tepeciklerden meydana gelen bir labirent görünüşündedir. Laurentides böl­gesi ırmağın her iki kıyısında (Saint – Laurent ülkesi, Montreal ovası) uzanan bir alçak topraklar bölgesidir. Apalaş bölgesi ise tepe çizgilerinin hâkim olduğu’bir yay­lalar (Gaspesie, halicin güney yaylaları, do­ğu kantonları) kesimidir, iklim kışın sert (Quebec’te ocak ortalaması: —12,4°C), ya­zın sıcaktır (Ouebec’te ağustos ortalaması: 18,7°C); bol yağmur yağar (Quebec’te 1 070 mm); kar Quebec’te beş altı ay kalkmaz.

Devamı >>

PÜSKÜRTME

PÜSKÜRTME hakkında diğer dizin sayfaları >>PÜSKÜRTME

Özet:

PÜSKÜRTME i. (püskürtmek’ten püskürt­me). Püskürtmek işi.
— Elektr. Katodik püskürtme, seyreltilmiş bir gazdan elektrik akımı geçirmeğe da­yanan maden kaplama metodu. Eşanl. İYONOPLASTİ. Bk. ansikl.
— Metalürji. Püskürtme döküm, ergimiş madenî kalıp içine püskürterek yapılan dö­küm. || Tabanca ile püskürtme, bir parça yüzeyinin, tabancayle ergimiş maden veya alaşım (çinko, alüminyum v.b.) püskürtü­lerek korunması tekniği.
— Oto. Bir motorun yanma odasına, yan­mağa elverişli bir karışım meydana geti­rebilmek için belli oranda hava ile ka­rıştırılmış yakıtın basınç altında gönderil­mesi. (Eşanl. enjeksiyon.)
[Bk. ANSİKL] || Direk püskürtme, yakıtı doğrudan doğruya motorun yanma odasına püskürtme. (iç püskürtme de denir.) [Bk. ANSiKL] || Endirek püskürtme, yakıtın, motorun emme borularına püskürtülmesi. (Diş püskürt­me de denir.) Bk. ANSiKL.
— Zır. Püskürtme makinesi, bitkiler üze­rine böcek ve mantar öldürücü toz püs­kürtmeğe yarayan makine. || İlâç püskürt­me, hastalıklara karşı veya zararlı böcek­leri yok etmek için bitkilere toz ilâç saç­ma işlemi (msl. kükürt).
— Ansikl. Elektr. Fransa’da Houllevigue tarafından incelenen katodik püskürtme, ku­ru yoldan yapılan bir çeşit galvanoplasti-dir. içindeki gaz basıncı yüzde birkaç mi­limetre civa basıncına kadar düşürülmüş bir cam tüpün iki elektrodu vardır, in­dükleme bobini yardımıyle, bu iki elektrot arasında yüksek bir gerilim meydana geti­rilir. Tüpün içinde, katot ışınları halinde elektrik akımı meydana geldiği anda, tü­pün katot karşısına düşen iç çeperinin ya­vaş yavaş bir maden tabakasıyle kaplan­dığı görülür. Püskürtülen bu katot ışın­larının önüne bir cisim yerleştirilirse, bunun üzerinde oldukça ince ve düz bir ma­den tabakası birikir. Bu usuller, girişim­ölçerlerde kullanılan yarı sırlı cam levha­lar, fotoseller için tabakalar, çok yüksek değerli dirençler, koloidal maden eriyik­leri hazırlanır.
— Oto. Emme zamanında silindire gele­cek yakıt karışımını hazırlamakla görevli olan karbüratör, sayısız gelişimler geçir­diği halde birçok yönden hâlâ eksiklikleri vardır. Buharlaşma ile çalıştığı için, mo­tor rejim sıcaklığına ulaşmadıkça verimi düşük olmaktadır. Emme borusunun so­ğuk havalarda ısıtılmasına rağmen, karı­şım genellikle homogen değildir. Çalışması, pistonun inişiyle silindir içinde meydana gelen basınç düşmesinin değerine bağlıdır. Bu basınç düşmesi motorun dönme hızına göre değiştiğinden, hiç bir düzenek, re­jim ne olursa olsun hava ve yakıt oranı tam bir karışım sağlamağa yeterli değil­dir. Buharlaşma ile karbürasyon yerine, ya motorun yanma odasına, ya da emme su­pabı yakınında emme borusuna yakıt püs­kürtme yoluna gidilir. Böylece benzin ta­neciklerinin hava içinde asıltı halinde bu­lunduğu bir aerosol elde edilir; yoğunlaş­ma elektrik olaylarıyle önlendiği için bu karışım uzun süre kararlı kalır. Soğuk kar­bürasyon yerine sıcak karbürasyon uygu­lanırsa yakıt karışımı daha yoğun olur; bu da hem özgül gücün arttırılmasını, hem de, vuruntu tehlikesi yaratmadan sıkıştırma oranının yükseltilmesini sağlar.
Silindirler de daha iyi dolar; çünkü karbüratör memesi ortadan kalkmıştır. Püskürtülen yakıt miktarı yakıt pompasının ayarına bağlıdır; ya­kıt karışımı rejim ne olursa olsun sabit­tir.
• Direk püskürtme, dizel motorlarında uygulanan sistemden farklıdır. Püskürtme, sıkıştırma zamanında meydana gelir; pom­panın basıncı daha düşüktür (50 bar seviyesinde); fakat belli bir sürede verilen benzin miktarı çok daha azdır; bundan dolayı, pompa ve enjektör parçalarının ya­pımında aranan hassasiyet maliyet fiya­tının artmasına yol açar. üstelik, pompa ve enjektör bir kurutucu etkisi yapan ya­kıtla süpürüldüğü için bu organların yağlanması da önemli bir meseledir.
* Endirek püskürtme için direk püskürt­meden daha basit bir sistem yeterlidir; ay­rıca, direk püskürtmenin avantajlarından başka, yanma odasına girmeden önce gazların çalkalanması gibi bir üstünlük taşır, bu da yakıt karışımının homogenliğini arttırır. Karışımın oranı, motorun rejimine ve yüküne bağlıdır. Kalkış sırasında yakıt karışımını zenginleştirmek ve bazen yük­seltiye göre oranı ayarlamak iyi sonuç ve­rir. Yakıt beslenecek silindirlerin sayısı ka­dar enjektörle ve yalnız birkaç barlık bir basınçla basılır. Bu enjektörlerden her biri bir emme supabının yanına yerleştirilir; gaz karışımı, emme sırasmda, homogenliği­ni arttıran bir ön karışmaya uğrar.

Devamı >>

PUL

PUL hakkında diğer dizin sayfaları >>PUL

Özet:

PUL i. Eskiden kullanılan akçeden küçük madenî para: Allah’ın on pulunu bekleyedursun on kul (N. F. Kısakürek). Gerçi ne parası, ne pulu, ne malı, ne mülkü var
(N. Araz).
— ÇEŞ.DEY. Bir pul etmemek, değersiz olmak. || Bir pula satmak, hiç önem ver­memek, (birine karşı) sadakatsiz davran­mak: Ben senin âşıkınım / Bir pula satma beni (Halk türküsü). || Para pul. Bk. PA­RA.
— Bot. üzerinde bulunduğu organa sım­sıkı yapışık, şekil ve yapıca çok basit yap­rakların her biri. Bk. ANSiKL.
— Böcekbil. Çiftkanatlı böceklerde kaşıkçık. || Diviklerde düşen kanatın yerin­de kalan çotuk. || Kelebeklerde ufacık bir sivri nokta ile kanatların derisine tutunan çok küçük plak. (Kelebeklerin kanadında sürekli olarak «toz» görünüşünde yer alan ve onlara gerek yansıma yoluyle [kimyasal renkler], gerek ışığın enterferans oyunlarıyle [fizik renkler] çeşitli renkler veren ve renklere parlaklık kazandıran kısımlar, bu pullardır.)
— Huk. Pul sahtekârlığı, devlet tarafından çıkartılan kıymetli evrakın bir türü olan pulun, yetkili olmayan kişilerce basılması. (Resmî evrakta sahtekârlık suçu sayılır. [Bk. sahtekârlık.])
— înş. Çatı kaplama işlerinde madenî ör­tü elemanıyle çivi başı arasına konan kü­çük boyutlu çinko veya bakır parçası.
— Mim. üst üste konmuş, düz veya hafif kabarık dairesel küçük plakalardan mey­dana gelen süsleme.
— Oyun. Tavla oyununda kullanılan yuvarlak küçük levha.
— Pulc. PTT idaresi tarafından, postanın alacağı ücretleri göstermek üzere çıkarılan basılı kâğıt. (POSTA pulu da denir.) [Bk. ANSiKL.] || Damga pulu. Bk. DAMGA.
— Saatçilik. Bir mihvere desteklik etmesi için, bir kol veya duvar saatinin platinine perçinlenmiş pirinç parça.
— Sürüngenler bilimi. Bazı deniz kaplum­bağalarının bağasını kaplayan ve çeşitli eş­ya yapımında kullanılan madde.
— Süs. santl. Ortası delik maden levhacık. (Bk. ANSIKL.) || Pul iğnesi, pulun deliğin­den geçecek kadar küçük ve ince iğne.
— Teknol. Vida, cıvata v.b. şeylerin boy­nuna geçirilen ortası delik madenî levha.
— Terz. Bir kumaşın üzerine süs olarak dikilen küçük, yuvarlak, ince ve delikli, maden, jelatin, sedef v.b. parçası. (Bk. AN­SiKL.) || Pul işlemek, bir kadın elbisesinin üzerine pullar işleyerek süslemek.
— Zool. Balıkların, sürüngenlerin ve bir kısım kuşlarla memelilerin vücudunu kap­layan boynuzsu, sert levha. Bk. ANSiKL.
— ANSiKL. Bot. Pul’lara köksaplarda, ba­zı asalak bitkilerin (canavarotu) yer üstü saplarında, soğanlarda, bileşikgillerin bürümlerinde rastlanır. Bunlar ya tomurcuk­larda olduğu gibi koruyucu veya soğan­larda olduğu gibi besleyici bir görev yapa­bilir. Kozalaklıların meyve yapraklarına da pul denir.
— Pulc. Ortaçağdan beri, yolların güven­sizliği yüzünden, ağırlık ve mesafeye göre hesaplanan gönderme ücretini mektubu alan kimsenin ödemesi âdet olmuştu. Ama bu ödeme şekli dağıtım işini güçleştiriyordu. Kendisine bir şey gönderilen kimseye ka­bul etmemek hakkının tanınması da mektuplaşanların birtakım hilelere başvurmala­rına yol açıyordu (adres üzerinde belirli değişiklikler yaparak veya zarfın üzerine önceden kararlaştırılmış bazı işaretler ko­yarak parasız haberleşmeyi sağlamak gibi). Ayrıca, ücret tarifesinin yüksekliği dolayısıyle gizli yapılan mektup ulaştırma işleri de büyükçe bir para kaybına sebep olu­yordu. Buna karşı ilk defa, 8 ağustos 1653′te Paris’te petite poste’un kuruluşu sıra­sında, Paris parlamentosu danışmanı Renouard de Villayer bir çare bularak taşı­ma ücretinin önceden ödenmesi usulünü ge­tirdi. Bu usule göre, gönderilmek istenen mektubun gönderme ücreti mektubun varı­şında alıcıdan değil de, mektup gönderil­diği zaman mektubu gönderen kimse tara­fından ödeniyor ve bu durum da bugünkü posta pullarının yerini tutan bir belgeyle mektubun üzerinde belirtiliyordu. Ancak, mektup gönderen kimsenin bu önceden öde­me işini postahanede yapması zorunluluğu bu usulün yaygınlaşmasını önledi. Bu du­rumu önlemenin tek yolu, ücret tarifesini hafifletmek ve sadeleştirmek (ücret deği­şikliklerini mektubun ağırlığına göre değil de gideceği yere göre uygulamak), ayrıca ödeme muamelesini elden geldiğince basit­leştirmekti. İsveç’te De Treffenberg (1823), İngiltere’de Charles Knight (1834) ve Charles Whiting (1837-1838), Fransa’da da Piron (1838) ile Grasset (1839) bunun için, basılı veya üzeri damgalı kâğıt veya zarflar kullanmayı tasarladılar. 1819-1836 Arasın­da, bu sistem özellikle, gönderme işlerini tekelinde bulunduran Sardunya krallığı ta­rafından bile kullanıldı. Bu ülkedeki posta idaresi, yazışmaların ulaşımını tekelinde bu­lundurarak, özel ulaklarla gönderdiği mek­tuplar için bir çeşit mektup kâğıdı satı­yordu. İngiliz James Chalmers’ın denemeleri pula son biçimini verdi (1834-1838). Chalmers’ın bu buluşu, birçok tartışma­dan sonra, Rowland Hill’in teklifi üzerine 1840′tan itibaren İngiltere’de kullanılmağa başlandı (10 ocakta bütün İngiltere toprak­ları üzerinde tek ücret uygulaması başladı; 6 mayısta da ilk posta pulu olan 1 penny’lik siyah pul çıkarıldı), ücretin peşin öden­diğini gösteren bir belge olduğu için de, 28 ağustos 1848′den itibaren, Posta idaresi genel müdürü Etienne Arago’nun isteği üzerine, posta pulu usulünü Fransa da kabul etti. Oysa Fransa’da bu yenilik, daha ön­celeri, ücret indirimleri dolayısıyle hazi­nenin zorunlu olarak kayba uğrayacağı gerekçesiye birkaç kere reddedilmişti. 1 Ocak 1849′da Fransa’da posta ücretleri yeniden düzenlendi.

Devamı >>

PUEBLO

PUEBLO hakkında diğer dizin sayfaları >>PUEBLO

Özet:

PUEBLO, A.B.D.’de (Colorado) şehir, Yu­karı Arkansas ırmağı kıyısında, Kayalık Dağlar’ın doğu kenarında; 91 200 nüf. Şe­hir bir demiryolu kavşağı (kıtaaşırı yol ile Denver’den gelen ve Kayalık Dağlar’ın ke­narı boyunca uzanan kuzey-güney hattı) olması ve kömür madenlerine yakınlığı sa­yesinde gelişti. Dökümhaneler; demir ve demirsiz madenler (bakır, çinko, kurşun) metalürjisi. (L)

PUDRA

PUDRA hakkında diğer dizin sayfaları >>PUDRA

Özet:

PUDRA i. (fr. poudre’dan). Hava şart­larının yüzü yıpratmasına, cildin daha güzel görünmesine, kırışıklıkların ve yüz de­risindeki başka düzensizliklerin gizlenmesi­ne yardımcı olmak amacıyle sürülen ma­densel tozlar karışımı: Pudralar, allıklar ve düzgünlerle sıklığın gitgide arttığını… (R.N. Güntekin).
— ANSiKL. Kozmetik. Yüze sürülen pudra’nın bileşimine giren başlıca maddeler, kaolen, nişasta, çinko oksit, talk, mag­nezyum ve çinko steoratlar, titan oksit ve kalsiyum karbonat’tır. Bazı modern pudra­ların bileşiminde toz halinde ipek veya se­lüloz vardır. Pudralar, cilde pembe, ta­biî, açık, esmer bir renk vermek için laka ve aşıboyası gibi maddelerle renklendirilir. Ayrıca kokulandırılır. Günümüzde kullanı­lan pudraların çoğu 200 nu.lı bir kısmı ise 400 nu.lı elekten geçirilir. (ML)

PİRİNÇ

PİRİNÇ hakkında diğer dizin sayfaları >>PİRİNÇ

Özet:

PİRİNÇ i. (fars. piring’den). Bakır ve çinko alaşımı; sınaî bir alaşımda çinko oranı en fazla yüzde 46′dır.
Pirinç kaplama, bir parçanın yüzeyine, elektroliz yoluyle ince bir pirinç tabakası çökeltmeğe dayanan işlem.
• Bu işlemin sonucu.

Devamı >>

PORT PİRİE

PORT PİRİE hakkında diğer dizin sayfaları >>PORT PİRİE

Özet:

PORT PİRİE, Güney Avustralya’da liman şehri, Spencer körfezi kıyısında;
12 000 nüf. Broken Hill yatakları (kurşun, çinko, uran­yum) yakınında maden ve tarım ürünleri ihracat limanı. Kurşun dökümevi ve rafi­nerisi. (L)

POLONYA (Küçük)

POLONYA (Küçük) hakkında diğer dizin sayfaları >>POLONYA (Küçük)

Özet:

POLONYA (Küçük), polca Malopolska, Polonya’da coğrafî bölge, Krakow ile Var­şova arasında, Vistül’ün çizdiği büyük kıv­rımın iç kısmında. Küçük Polonya engebe­li bir bölgedir ve çoğu yeri ormanlarla kaplıdır; Swietokrzyskie («Kutsal haç») kütlesi denen (Lysica doruğunda 611 m) küçük bir hersinyen kütle ile, birbirine bağ­lanan bir yaylalar bütününü içine alır; yay­lalar Swietokrzyskie kütlesiyle Yukarı Silezya’daki hersinyen tümsek arasında tortul bir havza meydana getirir. Bu bölgede önemli maden kaynakları vardır: Swietokrzyskie kütlesi kenarında ve Czestochowa bölgesinde demir madeni; Yukarı Silezya’nın kömürlü topraklarına hâkim olan Krakow Jürası’nda çinko ve kurşun maden­leri. Yaylalardaki verimli topraklarda buğ­day, çavdar ve patates yetiştirilir. Hayvan­cılık gelişmiştir. Polonya’nın iç kısmında pek büyük şehirler yoktur: kalabalık şe­hirler kenar kesimlerde Lodz ve Krakow’dadır. (L)

POLONYA COĞRAFYA

POLONYA COĞRAFYA hakkında diğer dizin sayfaları >>POLONYA COĞRAFYA

Özet:

POLONYA COĞRAFYA

Bölgesel coğrafya
Dağlık bir kütle görünüşünde olan Polon­ya, kara iklimi hüküm süren bir ovalar ül­kesidir. Varşova’da sıcaklıklar üç ay 0°C’ın altındadır; yılda 70-100 gün don olur. Kış boyunca kar uzun süre kalkmaz ve ül­kenin büyük kısmındaki ırmak ve göller buz tutar. Uzun ve sert kışa karşılık dört ay süren (15 mayıstan eylül başına kadar) yaz mevsiminde, sıcaklık ortalaması 15°C’tır. Bununla birlikte yıllık sıcaklık fark­ları 23°C’ı geçmez. Büyük tabiî bölgeleri, ülkenin her yerinde hemen hemen aynı olan iklimden çok, tekdüze olmasına rağ­men yüzey şekilleri ve toprakların cinsi birbirinden ayırır: güney bölgeleri, Merkez veya Büyük Polonya, kuzey (Pomorze ve Mazurya).
• Güney Polonya. Güney Polonya en fark­lı bölgedir: güneydoğuda Batı Karpatlar’ın kenarı ve güneybatıda Bohemya kütlesinin kenarı ayırt edilir. Polonya Karpatları ve önülkeleri Dniester’in kaynaklarıyle Moravya kapısı arasında 400 km boyunca uzanır. Sınırı Yukarı Tatralar’ın (1 499 m) doru­ğu takip eder. önde, Tatralar ile Yu­karı Vistül (Wisla) havzası arasında Beskidler’in kumtaşlı dorukları (1 500-1 725 m) uzanır. Karpat dağlarının kuzeyinde Yu­karı Vistül «koridoru», Vistül ile San’ın kavşak bölgesinde geniş bir havza şeklini alır. Daha ötedeki yaylalar ve tepeler böl­gesi, Batı Avrupa hersinyen kütleleri ve havzalarının uzantısıdır. Yüzey şekillerin­de pek çelişme yoktur: yükseltiler, Gory Swietokrzzyskie (veya Lysogory) kütlesi ile Vistül veya Odra vadileri arasında 611 m’den 150 m’ye düşer. Ama jeoloji katları­nın farklılaşmasının yanı sıra, maden kay­nakları çok çeşitlidir. Küçük Polonya yay­lalarında demir filizi (Kielce), kurşun ve çinko vardır. Birinci zamandan kalma Yu­karı Silezya tümseği Avrupa’nın en büyük kömür havzalarından birini (Ruhr’a eşit büyüklükte) kapsar. Polonya’nın güneyba­tısı Orta ve Aşağı Silezya ile Bohemya «dörtgeni»nin doğu kenarına (Südetler, 1 500 m; Karkonosze, 1 603 m) karışır. Billûrlu kütlelerde çeşitli maden filizi yatakları var­dır; Walbrzych bölgesi önemli bir kömür havzasını kapsar. Ovanın verimlilik derecesi yer yer değişir: yüksek verimli en iyi top­raklar Aşağı Silezya topraklarıdır.

Devamı >>

PİNCHBECK

PİNCHBECK hakkında diğer dizin sayfaları >>PİNCHBECK

Özet:

PİNCHBECK i. (bulucusunun adından). Metalürji. Bakır, çinko, gümüş ve altın alaşımı, (özellikle XVIII. yy.da, mutfak eşyası ve ucuz mücevherat yapımında kul­lanıldı.) [L]

PİL

PİL hakkında diğer dizin sayfaları >>PİL

Özet:

PİL i. (fr. pile). Elektr. Kimyasal bir tep­kime sırasında açığa çıkan enerjiyi, doğ­rudan doğruya elektrik enerjisine dönüş­türen sistem. (Bk. ANSiKL.)

Devamı >>

PİEDRAS NEGRAS

PİEDRAS NEGRAS hakkında diğer dizin sayfaları >>PİEDRAS NEGRAS

Özet:

PİEDRAS NEGRAS, esk. Ciudad Porfirio Diaz, Kuzey Meksika’da şehir. Bravo del Norte ırmağı kıyısında, Eagle Pass (A.B.D.) şehri karşısında; 27 600 nüf. Me­talürji; çinko dökümhanesi. Bölgede kömür ve çinko madenleri. (L)

inorganik petrokimya

inorganik petrokimya hakkında diğer dizin sayfaları >>inorganik petrokimya

Özet:

inorganik petrokimya
Yakın zamanda petrokimya bu yeni alana doğru kaymış ve eski usulleri gölgede bı­rakacak kadar ilerlemiştir. Nitekim, kükürt gitgide, yeteri kadar kükürtlü hidrojen kap­sayan rafineri gazından veya tabiî gazdan üretilmektedir. Karbon siyahı tabiî gazdan yılda 1 milyon ton kadar çıkarılır; bunun yüzde 95′i kauçuk yapımında kullanılır. Günümüzde petrol rafinerilerinden katali­tik reforming ile önemli miktarda hidrojen üretilir ve bu hidrojenden çeşitli hidrojenleme işlemlerinde yararlanılır. Hidrojen, ayrıca, tabiî gazdan, su buharı eşliğinde veya doğrudan doğruya termik ayrışma ile elde edilir. Bu değerli element yeni mad­delerin senteziyle gitgide önem kazanmak­tadır: yıllık üretimi sadece A.B.D.’de 5 milyon tonu bulan amonyak, oksijen eşli­ğinden metanla birleşerek hidrojen siyanür verir; hidrojen siyanür, etilen veya aseti­lenle birleşerek akrilonitril üretiminde kullanılır; Fischer-Tropsch senteziyle (çinko oksitli bir katalizör eşliğinde, hidrojen ve karbon monoksit) veya tabiî gazın kısmî yükseltgenmesiyle metanol elde edilir; metanolden, çeşitli uygulamaları olan formal­dehit veya formol üretilir; nihayet «okso» sentezi (kobaltlı bir katalizör eşliğinde hid­rojen, karbon monoksit ve olefin) alkolleri, aldehitleri ve ketonları verir. Böylece petrokimya klasik organik kimya­ya bağlanır; aradaki fark, yeraltından pet­rol veya tabiî gaz şeklinde çıkarılan hidro­karbonun hammadde olarak kullanılması­dır.

Devamı >>

PEROKSİT

PEROKSİT hakkında diğer dizin sayfaları >>PEROKSİT

Özet:

PEROKSİT i. (fr. peroxyde). Bileşiminde normal oksitlerden daha fazla oksijen bulunan oksitlerin genel adı: Azot peroksit NO2 Sodyum peroksit NasOz.

Devamı >>

PENCERE

PENCERE hakkında diğer dizin sayfaları >>PENCERE

Özet:

PENCERE i. (fars. k.). Binaları aydınlatmağa ve gerektiğinde havalandırmağa yarayan, duvarda bırakılan bir açıta yerleştirilmiş cam ve çerçeveden meydana gelen bütün. Pencere Çeşitleri. (Bk. ANSiKL. inş. bölümü.) \\ Pencere dişi, duvardaki girinti ve çıkıntıları sabit çerçeve (telöre) üzerine taşımasını önlemek için pencerenin üst kirişine ve söve dikmelerine verilen çıkıntı. || Pencere eteği, pencere ile döşemenin arasında kalan kısım. || Pencere kanadı, sabit veya menteşe yardımıyle açılıp kapanan pencere elemanı. || Bileşik pencere, sövelerle ayrılan, yan yana veya üst üste yerleştirilmiş (benzer veya değişik yapıda) birçok sabit ya da hareketli çerçeveden meydana gelen pencere. || Çiçek penceresi, çiçek yetiştirmek ve bahçe zevkini salona getirmek için özel olarak yapılmış pencere. || Çift pencere, pencere boşluğuna arka arkaya yerleştirilmiş iki pencere. |l Düşey eksenli döner pencere, herhangi bir düşey eksen etrafında dönerek açılan bir veya yan yana konmuş birçok çerçevesi bulunan pencere. || Düşey sürme pencere, düşey öteleme hareketiyle açılan bir veya üst üste konmuş birçok çerçeveden meydana gelen pencere. || Katlanır (akordiyon) pencere, düşey dönme ve yatay öteleme hareketiyle bir akordiyon körüğü gibi açılan çok kanatlı pencere. || Madenî pencere, malzemesi alüminyum ve profile demir olan pencere. || Yatay eksenli döner pencere, herhangi bir yatay eksen etrafında dönerek açılan, bir veya üst üste konmuş birçok çerçevesi bulunan pencere. (Bu dönme ekseni, genellikle, çerçevenin ağırlık merkezinden geçen yatay eksenle çakışır.) || Yatay sürme pencere, yatay öteleme hareketiyle açılan bir veya yan yana yerleştirilmiş birçok çerçeveden meydana gelen pencere.

Devamı >>