» doğa hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

PİM

PİM hakkında diğer dizin sayfaları >>PİM

Özet:

PİM i. Teknol. İç içe geçen veya başka bir parça üzerine saplanan bazı parçaları tespit etmek için, ucuna geçirilen küçük madenî kama. (Eşanl.)KOPİLYA. MAŞA.) [Bk. AN­SİKL.]

Devamı >>

PROSNA

PROSNA hakkında diğer dizin sayfaları >>PROSNA

Özet:

PROSNA, Polonya’da ırmak, Warta’nın kolu (sol kıyı), Krakow Jürası’nın eteğinde doğar; 226 km. Doğuda Gory Kocie sıra­dağlarının çevresini dolaşır ve Büyük Po­lonya’nın güneyini aşar. (L)
PROSODİ i. Bk.

ADİPOSİR

ADİPOSİR hakkında diğer dizin sayfaları >>ADİPOSİR

Özet:

ADİPOSİR i. (fr. adipocire). Cesetlerin çü­rümesi sırasında lipidlerin bozulmasından doğan amonyaklı sabun (ölü yağı). Bu mad­de uzun müddet balina beyazı ve kolesterol ile karıştırılmıştır, (L)

Emlak İlanları Sayfası Örneği

Emlak İlanları Sayfası Örneği hakkında diğer dizin sayfaları >>Emlak İlanları Sayfası Örneği

Özet:

Örnek Emlak İlanları Sayfası
Dikkat !.. Bu sayfadaki telefon no ve fiyatlardaki rakamlar sahiplerinin izni alınmadığı için otomatik olarak değiştirilmektedir. Seri ilanların ciddiye alınmaması gerekir. Düzenli bir yayın değildir, sadece örnek olarak yayınlanmaktadır. Doğru telefon numaralarını ve rakamları sadece yetkili kullanıcılarımız görebilmektedir.

Devamı >>

Emlak İlanlarından

Emlak İlanlarından hakkında diğer dizin sayfaları >>Emlak İlanlarından

Özet:

Rastgele Seçilen Emlak İlanları Devamı >>

SAANE

SAANE hakkında diğer dizin sayfaları >>SAANE

Özet:

SAANE, fr. Sarine, Isveçre’de ırmak, Bern oberland’ındaki bir buzuldan doğar, Aere’nin kolu (sol kıyı); 120 km. Vadisi Fribourg kantonunun eksenidir.

Devamı >>

Persian

Persian hakkında diğer dizin sayfaları >>Persian

Özet:

Persiankiwi: Twitter devrimcisi İranlı.
Persian Farsça Ad:
Kökeni İran olan kimse.
Farsça:
[1] İran’ın resmi dili.
[2] Hint-Avrupa dil ailesinin, Hint-İran dil grubuna ait İran Dilleri alt grubunda yer alan dil. Devamı >>

RAZÎ (Ebubekir Zekeriya)

RAZÎ (Ebubekir Zekeriya) hakkında diğer dizin sayfaları >>RAZÎ (Ebubekir Zekeriya)

Özet:

RAZÎ (Ebubekir Zekeriya), hanlı bilgin ve filezof (Rey 841 – ? 926). önceleri mu­siki alanında çalıştı.

Devamı >>

PYTHON

PYTHON hakkında diğer dizin sayfaları >>PYTHON

Özet:

PYTHON. Yun. mit. Dev yılan, Gaia’nın Tufan’dan doğan oğlu. ini, Delphoi’de Tempe kaynağı yakınındaydı. Hayvanları ve in­sanları öldürür, kehanetlerde bulunurdu. Apollon’un oklarıyle öldü; günahlarından te­mizlendikten sonra da Delphoi’de kendi ke­hanet tapınağını kurdu. (L)

PUSULA veya PUSLA

PUSULA veya PUSLA hakkında diğer dizin sayfaları >>PUSULA veya PUSLA

Özet:

PUSULA veya PUSLA i. (ital. bussola, kü­çük kutu’dan). Magnetik. Mıknatıslanma­yan bir maddeden yapılmış, ortasında, uç­ları daima Yer’in magnetik kutuplarına yönelerek kuzey doğrultusunu gösteren mıkna­tıslanmış bir ibre bulunan kutu; ibre, bir eksen üzerinde serbestçe döner veya hüküm­süz bir ipliğin ucuna asılmıştır: Pusula, uzun deniz seferlerinin yapılabilmesine im­kân verdi.
(Bk. ANSİKL.) || Eğitim pusulası, yatay bir eksen üzerine yerleştirilen ve mag­netik eğilimi, yani bulunulan bölgedeki Yer magnetik alanının doğrultusuyle ufuk ara­sındaki açıyı ölçmeğe yarayan mıknatıslan­mış ibre. || Magnetik değişim pusulası, bü­tün bir gün boyunca mıknatıslı ibrenin küçük oynamalarını gösteren âlet. (İbrenin oynamaları, magnetik çalkalanma günlerin­de çok daha büyük olabilir.) || Sapma pu­sulası, herhangi bir yerdeki sapmayı, yani magnetik meridyenin coğrafî meridyenle yaptığı değişken açıyı ölçen klasik pusula.
— DEY. Pusulayı şaşırmak, güç bir durum karşısında ne yapacağını bilememek: —Pey­gamberimiz kimdir? deyince, onlar da pu­sulayı şaşırdılar (Ş. S. Aydemir).
— Denize, ve Havc. Bütün doğrultuları magnetik kuzey doğrultusuna göre değer­lendirmeğe yarayan âlet. (Magnetik kuzey ile gerçek kuzey veya coğrafî kuzey ara­sında, sapma açısı denilen bir açı bulunur; harita üzerinde işaretlenen bu açı yardımıyle pilot veya kaptan, uçağının veya gemisinin gidiş yönünü tayin edebilir.)
[Bk. ANSİKL.] || Pusula dolabı veya sehpası, içine pusula, mıknatıs çubuklar ve pusulayı aydınlatan lambaların konulduğu silindir biçiminde dolap, (üzerinde pusulayı su, toz v.b.den korumağa yarayan meşin bir kılıf vardır.) || Pusula feneri, eski pusulalarda, pusula dolabının içindeki fener. || Pusula kartı, pusula kadranına yapıştırılan, yüzeyi otuz iki bölüme ayrılmış yuvarlak kart. (Pusula gülü de denir.) || Açıklık pusulası, magnetik güney açısını (açıklık) belirlemek için Güneş’in veya herhangi bir gökcismi­nin yerini tayin eden pusula.
(KERTERİZ PUSULASI da denir.) || Cayro pusula veya cayroskopik pusula. Bk. CAYROPUSULA. || Elektronik pusula, magnetik pusula ile oto­matik pilot arasında röle görevi yapan elektronik donatım. || El pusulası, deniz ge­zintilerinde, amatör denizcilerin kerteriz yapmak için kullandığı kenarına bir sap takılmış pusula. || Sivili pusula, pusula kartının salınımlarını önlemek için, kabında su ve alkol karışımı bulunan pusula. Bk. ANSİKL.
— İda. Esk. Pusula odası, Şeyhülislâm dairesine bağlı Fetvahanedeki üç kalemden bi­ri. (Burada fetva, isteyenlerin istekleri ya­zılırdı; müracaat edenler, bu yazıyle modaya giderek fetvayı yazılı veya ağızdan dinler­lerdi.)
— Ansikl. Magnetik. Pusula, Yer magnetik alanının doğrultusunu gösterecek şekil­de yerleştirilmiş mıknatıslı bir ibreden baş­ka bir şey değildir. Hareketli bir mıknatısla yapılmış elektromagnetik ölçü âletleri de bu adla anılır. Mıknatısın kutuplanma özelliği­ni ve Yer’in mıknatıs üstündeki yönlendirici etkisini ilk fark eden Çinliler oldu: M. ö. 120 yıllarına doğru yazılmış Cung Vey lügatinde bu olayların ifadesine rastlanır; cinli denizciler VII.-VIII. yy.larda mıknatıs­lı iğneyi kullandılar. Pusulanın kullanılışını Çinlilerden öğrenen Araplar da Avrupa’ya yaydılar. 1180 Yılına doğru yazılmış bir şiirde, «denizcilerin yoldaşı» çirkin kara bir taştan söz edilir. Yine o devirde yaşamış bir yazarın açıkladığına göre, bu «denizci­lerin yoldaşı», yarısına kadar su dolu bir cam kap çine konmuş mıknatıslı bir iğne­dir: iki saman çöpü üzerinde yüzen bu iğ­neye kalamit adı verilmiştir,
Gerçek pusulanın hikâyesi kesinlikle bilinmi­yor; bununla birlikte 1294′te Saint-Nicolas gemisinin demirbaş defterinde calamita cum apparitibus suis ve bir bussula de ligno kay­dına rastlanmıştır; bu da, pusula kelimesi­nin sicilya dilinden geldiğini gösterir. Rüzgârgülüyle birlikte, eksiksiz ilk pusulanın 1483′te portekizli Ferranda tarafından ya­pıldığı sanılır.

Devamı >>

PSİKOSOMATİK

PSİKOSOMATİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOSOMATİK

Özet:

PSİKOSOMATİK sıf. (fr. psychosomatique). Tıp. ve Psikiyatr. Hem organik, hem ruhsal alanla ilgili olan: Organik psikozlar psikosomatik hekimlik alanına girer.
— ANSÎKL. Psikosomatik hekimlik hastayı organizmasının tümüyle incelemeğe çalışır; konusu, bilinçli ve bilinçsiz ruhsal hayat ile organik belirtiler, yani hastalıklar arasın­daki derin ilişkileri incelemektir. Psikoso­matik hekimlikte, başlangıcından bugüne kadar çeşitli akımlar görülür:
— alman psikosomatik okulu, antropolojik bir hekimliğe yönelir;

Devamı >>

PSİKOLENGÜİSTİK

PSİKOLENGÜİSTİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOLENGÜİSTİK

Özet:

PSİKOLENGÜİSTİK i. (fr. psycholinguis-tique). Dille ilgili olayları psikolojik görü­nümleri içinde inceleyen bilim.
— ANSiKL. Saussure’den beri modern dil­bilime «dil» ile «söz» arasındaki ayırım hâ­kimdir. Dil, sosyal bir grubun üyeleri ara­sında alınıp verilen bütün sözlü bildirilerin gücül toplamına uygun bir sistemi belirtir. Söz, gerçekleştirilmiş sözlü bildirilerin, yani davranışlardan doğan dil olguları’nın so­mut çokluğunu belirtir. Dilbilim’in konusu dil ile dilin bölümlerinin (gramer, sözlük v.b.) ve işleyiş kurallarının incelenmesidir. Psikolengüistik in konusu, sözlü bildirilerin bazı görünümleriyle konuşanların ruhsal ö-zellikleri arasında bağlar aramaktır.
• Tarih. Dilbilimin tarihi eskidir ama psi­kolengüistik bilim olarak yeni ortaya çıktı: basılan bir eserde (Osgood ve Sebeok’un terim olarak ilk defa Amerika’da 1954′te yönetiminde yayımlanan Psycholinguistics) kullanıldı. Bilim dalları arasında ortaklaşa bir çalışma ile yazılan eser, yapısal dilbi­limin metotlu ve nazarî bilgileriyle davra­nış psikolojisini birleştirmeğe çalışır. Eserde bildirim nazariyesi gibi bazı dış katkıların da «nemi büyük oldu. Dilbilimcilerle psikologların işbirliği, birçok güçlük yenildik­ten sonra sağlanabildi. İlk anlarda modern dilbilim kendi alanını biçimsel bir analiz olarak sınırladı ve dilin kullanılmasını sağla­yan zihnî fonksiyonları psikologlarla tartış­mayı konusu dışında saydı. Bu yüzden dil­bilim, fonetik ve semantik gibi zihnî fonk­siyonlarla da ilgili özel bilim dallarını bün­yesine katmakta kararsızlık geçirdi. Diğer yandan bilimsel psikoloji özel söz davranış­larını, uzun zaman tanım veya deney yö­nünden inceledi ve dilbilim sisteminin bü­tününü kapsayan bir modele inmedi; onun için psikoloji, bu sistemin kullanılışıyle il­gili tümel edinme ve bozulma şekillerini (çocuğun dili, patolojik dil) anlamakta güçlük çekti. İki tarafın karşılaştığı bu güç­lükler bilgi nazariyesi konusunda diyalog­lara yol açtı ve çeşitli uygulamalardan do­ğan somut meseleler sonuç olarak iki bi­limin kaynaşmasını ve psikolengüistiğin or­taya çıkmasını sağladı. Psikolengüistiğin bellibaşlı kurucuları arasında G.A. Miller, Osgood, Luria, Skinner ve Novrer sayıla­bilir.

Devamı >>

PSİKOKRİTİK

PSİKOKRİTİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOKRİTİK

Özet:

PSİKOKRİTİK i. (fr. psychocritique). Ed. Yazarın biiinçdışı kişiliğinden doğduğu ka­bul edilen olguları ve bağıntıları, metinleri inceleyerek ortaya çıkaran edebî inceleme metodu. || Bu metodu kullanan tenkitçi.
— ANSiKL. ingiliz tenkitçisi Roger Fry’in tezleri üstünde Charles Mauron’un yürüt­tüğü düşüncelerden doğan bu metodun te­meli, bir edebî eserin ortaya çıkış şartlan üstünde etkin olan şu üç değişken grubunun ayırt edilmesine dayanır: çevre, yazarın ki­şiliği, dili. Psikokritik, ikinci değişken gru­bunu, yani yazarın kişiliğini tüm olarak de­ğil kısmen ele alır. Başka bir deyişle, ya­zarın sadece biiinçdışı kişiliğini inceler. De­mek ki, psikokritik, tanımı gereği, tüm bir tenkit kurmak iddiasında olmayan kısmî bir analizdir. Psikokritik, her şeyden önce, metindeki bilinçli düzenlemeler altında yer alan irade dışı fikir çağrışımlarını araştıran bir tekniktir.
Bu amacı gerçekleştirmek için, tenkitçi, ay­nı yazarın metinlerini, tıpkı Galton’un fo­toğrafları gibi «üst üste koyar» ve böylece, çağrışım şebekelerini, benzetme gruplaşma­larını, sık sık tekrarlanan mecazlar’ı ortaya çıkarır. Bundan sonra, aynı yazarın eseri boyunca, bu ilk işlemle bulunan kalıpların nasıl tekrarlanıp çeşitli değişmelere uğradı­ğını araştırır. Böylece, yazarın kişisel bir iç dünyası, bir masal ve mit dünyası ortaya çıkar. Bu dünya, yazarın bilinçdışı kişiliği­nin ifadesi olarak yorumlanır ve eserin in­celenmesinden elde edilen sonuçlar, yaza­rın hayatından elde edilen verilerle karşı­laştırılır. Psikanalizin serbest çağrışımlar metodundan ilham almasına rağmen psikokritik, tıbbî psikanalizle bir değildir. Çünkü psikokritik metodu kullanan tenkit­çi, bir tedavici sayılamaz; incelediği kişilik her şeyden önce, metinler arasından kavra­dığı edebî bir kişiliktir. Psikokritik metot, aynı zamanda, klasik tenkitten de farklıdır; çünkü klasik tenkit, ancak ve yalnız, eserin bilinçli özünü dikkate alır. Psikokritik me­tot ile «tematik» denen tenkit arasında da fark vardır. Tematik tenkitte, yazarın de­rin kişiliği değil de, ancak kültürüne ilişkin birtakım konular ele alınır. (L)

PSİKOGEN

PSİKOGEN hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOGEN

Özet:

PSİKOGEN sıf. (fr. psyehogene’den). Psi­kiyatr. Psikogen etmen, bireyin zihnî den­gesini bozabilecek ruhsal sebep (ıstırap, heyecan v.b.). || Psikogen süreç, böyle bir etmenden doğan ve organlarda fonksiyonel belirtilere (nevroz) veya daha derin ruhsal bozukluklara (psikoz) sebep olan zihnî olaylar dizisi. (L)

PSİKHOSTASİA

PSİKHOSTASİA hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKHOSTASİA

Özet:

PSİKHOSTASİA i. (yun. k.). Mis. mit. Ru­hun değerlendirilmesi, ölümden sonra sem­bolik olarak yargılanması.
— ANSİKL. Anubis ile Maat tarafından Osiris ile hâkimlerinin huzuruna çıkarılan ölü, itiraz itiraf namesVni okur, günah iş­lediğini inkâr ederdi; ölünün yüreği bir ke­feye, tanrıça Maat’ın kalemi öbür kefeye konur, her ikisi Thot tarafından tartılırdı. Thot, bundan sonra, ölüyü Osiris’in ülkesine kabul eder veya etmezdi, ölüler Kitabı, töreni anlatır, öbür dinlerde de (mazdeizm, islâmiyet, hıristiyanlık) buna benzer değer­lendirmelere rastlanır. Genellikle terazinin bir kefesine iyilikler, öbür kefesine kötü­lükler konur.
— İkonogr. Mısır mezar sanatından doğan, son amaçlarla ilgili bir ikonografya teması olan psikhostazi, kopt veya kappadokia freskleri aracılığıyle batı sanatına girdi. Yargı günü tartılan ruhların terazisini, Anu­bis’in halefi ve tanrıya en yakın melek olan Aziz Mikail tutar. Bu sahneye ortaçağ heykellerinde sık rastlanır. (L)

PROZODİ

PROZODİ hakkında diğer dizin sayfaları >>PROZODİ

Özet:

PROZODİ i. (yun. pros, göre ve ode, şar-kı’dan fr. prosodie). Müz. Müzik prozodisi, bir müziğin sözlere veya sözlerin bir mü­ziğe uygulanması.
— ANSİKL. Müz. Müzik prozodisi şu ba­sit temele dayanır: ölçüde belirli aralık­larla tekrar edilen kuvvetli ve zayıf za­manlar vardır. Kelimelerde de kuvvetli ve zayıf heceler bulunduğuna göre, yapılacak iş kuvvetli zamanlara kuvvetli heceleri, za­yıf zamanlara zayıf heceleri düşürmektir. Doğru bir müzik prozodisi elde etmek için uyulması gereken başlıca kurallar şunlar­dır:
1. prozodi bakımından her ölçünün ilk notası, birçok notadan meydana gelen her zamanın ilk notası ve her zaman bölümü­nün ilk notası kuvvetli ve vurguludur;
2. kuvvetli ve vurgulu heceleri, özellikle ölçü ve zamanların ilk notasına düşürmeğe ça­lışmalı;
3. sessiz ve kısa heceleri, zayıf za­manlarla ve zamanların zayıf bölümleriyle çalıştırmalı;
4. sondan bir önceki heceye daha büyük bir değer verilir veya birkaç nota düşürülürse zayıf bir hece, kuvvetli bir zaman veya ritmi bakımından kuvvetli bir nota ile denkleştirilebilir (şekil 1);
5. kuvvetli bir hece de, birkaç nota ile uza­tılırsa zayıf bir notaya düşebilir (şekil 2);
6. bir ritmin, bir müzik cümlesindeki son notanın, bir mısra veya bir cümle bölü­münün son hecesine düşmesi gerekir, bir sonraki mısranın ilk hecesine düşmesi yan­lıştır;
7. bir kelimenin ilk hecesini son no­taya düşürmekten kaçınmak gerekir. Bu son iki kurala uymakla birçok yanlış kul­lanım önlenebilir;
8. ritim duraklamaları ve susmalar, mısra veya kelimenin gra­mer anlamından doğan duraklamalarına denk düşmelidir;
9. vezin kalıplarıyle öl­çünün biçimi arasında bir uygunluk ol­malıdır. (L)

PROTOJİN

PROTOJİN hakkında diğer dizin sayfaları >>PROTOJİN

Özet:

PROTOJİN i. (yun. protogenes, ilk doğan’dan fr. protogine). Yaprak biçimli mineral­ler, kuvars, feldiSpat, serisit ve klorit kap­sayan, taneli, başkalaşmış iç kaya. (Proto­jin, tektonik hareketler etkisiyle ezilen kloritleşen bir granittir. Meselâ Mont-Blanc kütlesindeki.) [L]

PROTOJEN

PROTOJEN hakkında diğer dizin sayfaları >>PROTOJEN

Özet:

PROTOJEN sıf. (yun. protogenes, ilk doğan’dan fr. protogene). Jeol. Kırıntılı olma­yan, kimyasal veya organik menşeli çökel kayalara denir. (L)

PROTESTO

PROTESTO hakkında diğer dizin sayfaları >>PROTESTO

Özet:

PROTESTO i. (ital.k.). Bir şeyi haksız, yer­siz, gereksiz veya usulsüz bularak reddetmek eylemi: Vesime de, bu sözleri protesto ma­kamında, kahkahaları kopardı (Vâ-Nû). | Bu amaçla yapılan resmî açıklama: Efen­diler, aynı günde muhtelif vesaitle şu pro­testoyu gönderdim (Atatürk). ||. Protesto etmek, itiraz etmek, reddetmek: Hattâ ya­pılan haksızlıkları protesto bile etmemişlerdir (Atatürk). Saatleri Ayarlama Ensti­tüsü’nü sessiz sedasız protesto eden … (A. H. Tanpınar).

Devamı >>

PROTESTANLIK

PROTESTANLIK hakkında diğer dizin sayfaları >>PROTESTANLIK

Özet:

PROTESTANLIK i. (Protestan’dan protes-tan’lık). Reform hareketinden doğan dinî doktrin veı kiliselerin tümü.
— ANSiKL. Dört yüzyıldan beri «reformcu» veya «luther’ci» veya «anglikan» bir dog­ma kurmak isteyen her «protestan» ilahi­yatı, insanoğlunun kurtuluşunu doğrudan doğruya ve sadece Tanrı’nın inayet ve rah­metine bağlar. Bir hıristiyanın selâmete kavuşması hiç bir zaman dine bağlılığının, yaptığı işlerin veya erdemlerinin sonucu olamaz. Günahkâr insanın kendi gayretiyle selâmete ulaşması söz konusu değildir. Se­lâmet, kurtuluş, her zaman ve sadece Tan­rının hiç bir karşılık gözetmeden lütfettiği inayetle gerçekleşir. Tanrı’nın bu inayetini kazanmak için insanoğlunun gösterebileceği hiç bir gayretin değeri yoktur. Fakat bu söylenenlere bakarak protestan kilisele­rinin dinin icaplarına uymayı hiçe saydığı sanılmamalıdır. Tam tersine Aziz Paulus’un öğretisine bağlı olan protestan kili­seleri bu icapların yerine getirilmesini Hı­ristiyanlığın temel unsurlarından biri ola­rak görür. Tanrı’nın insandan rahmetini e-sirgememesi sadece onun selâmeti için dine dört elle sarılsın ve kendi uhrevî çıkarını düşünsün diye değildir. Her rahmet kendi­siyle birlikte insana bir de sorumluluk yük­ler.
İnsanoğlunu kurtaran, selâmete ulaş­tıran, Tanrı’nın insanı çocukları gibi sevdiği­ne inandıran bu rahmet, yaşanan, çalışılan, belki de acı çekilen her yerde Tanrı’daki in­san sevgisinin çevreye duyurulmasını, bildi­rilmesini emreder. İnsanın Tanrı’ya karşı şükranı, O’nun insana karşı beslediği sevgi­ye olan inancı belirtmek için kardeşlerini sevmeyi ve onlara hizmet etmeyi öğreten İsa’nın yolunda giderek dinin bütün icaplarını yerine getirmek ve böylelikle de in­sanlığa hizmet etmek zorundadır.
İşte reformcu kiliselerin iki ana doktrini bunlardır. Bunun yanında bütün kiliselerce kabul edilen birtakım dogmalar da yer alır. Meselâ bütün reformcu kiliseler ilmi­hallerinde havariler «amentü»sünün açıkla­masına yer verir. Bununla birlikte bütün reformcu kiliselerin yukarıda belirtilen iki temel doktrin ve kilisenin ilk yılların­da ortaya atılan büyük kurallar üstünde kendi aralarında anlaşmaya varmaları, te­mel metinlerin yorumlanmasında ve değer­lendirilmesinde çok büyük ve hatta hayatî sayılabilecek aykırılık ve anlaşmazlıkların bulunduğunu gizleyemez.
Bk. REFORM, CALVİN, LUTHER, Protestan KİLİSE’leri v.b. (L)

PROLAN

PROLAN hakkında diğer dizin sayfaları >>PROLAN

Özet:

PROLAN i. (fr. k.). içsalgı bil. Gebe ka­dının kanında ve sidiğinde bulunan ve ete­ne salgısından doğan gonadotrop hormon.
— ANSİKL. Frolan A, bir olgunlaşma prolanıdır, folikülin salgısına sebep olur; prolan B veya lüteinizasyon prolanı, yumur­talıkta lütein’in oluşmasına imkân verir. Bk. GONADOTROP (hormon). [L]

PRİYAPİZM

PRİYAPİZM hakkında diğer dizin sayfaları >>PRİYAPİZM

Özet:

PRİYAPİZM i. (fr. priapisme’den). Kamı­şın sürekli olarak dik ve gergin durması; bazen ağrılı olan bu hal cinsî istek olmak­sızın doğar ve hiç bir zaman inzal ile sonuçlanmaz. (Priyapizm ağır bir hastalığın belirtisi olabilir.) [L]

PRES

PRES hakkında diğer dizin sayfaları >>PRES

Özet:

PRES i. (fr. presser, sıkıştırmak, bastır-mak’tan presse). Mekanik veya hidrolik bir kumanda ile birbirlerine yaklaşan ve ara­larına konulmuş şeyleri sıkıştırmağa yara­yan iki tabladan yapılmış makine. Bk. CEN­DERE.
— Ciltc. Kitabın iyice sıkıştırılmasını gerek­tiren ciltleme işlemleri (msl. sırt geçirme) sırasında, arasına kitabın yerleştirildiği ci­haz veya âletlerin tümü. || Kenar kesme presi, bir veya iki vida ile kumandalı ikiz iki parçadan meydana gelen ve aralarına ciltler yerleştirildikten sonra, bir kundağa bağlı bıçakla kenarları tıraş etmeğe yara­yan pres. || Renkli veya siyah baskı presi, kâğıt veya bez cilt kapaklarını süslemek için siyah veya renkli tipo mürekkebiyle baskı yapan pres. || Sıkıştırma presi, kâğıt­lara forsa baskı yapmağa, bağlanmış ciltle­rin kırışıklık ve forsalarını düzeltmeğe, kaplama ve kapak geçirme süresince ciltleri sıkıştırmağa yarayan, tablaları vida ve vo­lanla kumandalı ahşap veya dökme de­mirden pres. (Sanayide bu preslerin yerine hidrolik veya pnömatik presler kullanılır.) ||Yaldız presi, cilt kapaklarına baskı yap­mak ve yaldız vurmak için kullanılan pres. (Bazı yaldız preslerinde, yaldızlama demir­lerini yeterli derecede ısıtmak için bir ısıt­ma düzeneği ve altın yaldız, bronz veya renkli mürekkep merdanelerinin otomatik olarak ilerlemesini sağlayan bir sistem bu­lunur.)
— Foto. Bk. ANSiKL.
— Kâğıtç. Basınç etkisiyle veya hem ba­sınç, hem vakum etkisiyle kâğıdın suyunu almağa yarayan karton veya kâğıt makine­si elemanı. || Emici pres, biri yekpare, öbürü üstü kauçuk kaplı madenî bir kovan halindeki iki silindirden meydana gelen pres; içi boş silindirin bütün yüzeyini kaplayan delikler dışarının havasını emer: Emici pres, hem basınç hem de vakum etkisiyle suyu alır. || Keçeli pres, kâğıdın suyunu yalnız basınç yoluyle alan içi dolu iki si­lindirden yapılmış pres. || Ofset presi, ku­rutma tesisinin başlangıcına yerleştirilen ve kâğıdın yüzeyini yumuşatmağa yarayan iki silindirden yapılmış pres. || Platinli pres, kutu yapımında, karton veya kâğıdı yaprak yaprak kesmeğe yarayan pres. || Tutkal presi, kurutma tesisinin ortasına konan ve kâğıt veya kartona özel nitelikler vermek için yüzeylerini tutkallamağa yarayan iki silindirden yapılmış pres.
— Malzeme. Beton kalıbına basınçla (hidro­lik pres), darbe veya titreşimle yığılan be­tonu tokmaklarla sıkıştırmağa yarayan ma­kine.
— Marang. Kontrplak, kaplama veya for­mika gibi tabakaları iş yüzeyine tutkalla­makta kullanılan baskı âleti. Bk. ansikl.
— Plast. mad. Plastik malzemeyle döküm yapan makine. || Bloklu pres, haddelenmiş bir levhadan kare şeklinde kesilen ve had­delemeden doğan anizotropiyi azaltmak için 90° çapraz olarak üst üste yerleştirilen plas­tik malzemeyi isiyle yapıştırmağa yarayan pres. || Çift pistonlu pres, sırasıyle püs­kürtme, aktarma ve sıkma kuvveti uygula­yacak aynı türden (hidrolik veya mekanik) veya farklı türden iki ayrı sistemle donatıl­mış pres. || Püskürtme presi, püskürtme yoluyle döküm yapan pres. || Sıkıştırma pre­si, kalıbın alt matrisine yerleştirilen kalıpla­nacak madde üzerine gerekli basıncı kalı­bın üst matrisinin uyguladığı basit düşey pres. || Yukarı basınçlı pres, ana pistonu hareketli alt tablanın altında bulunan ve bu tablanın çıkış hareketiyle basınç uygu­layan hidrolik pres.
— Şekercilik. Pancar presi, pancar küspe­lerinde kalan bir miktar suyu basınçla gi­deren âlet.
— Teknol. Kumaşları, elbise veya astarlan apreleyerek güzel bir görünüş kazandırmak için, sıcakta basınç altında tutmağa yara­yan ısıtıcı tablalı makine. || Çekme presi, madenleri art arda darbelerle veya kade­meli basınçla çekmeğe yarayan pres.
— Tekst. Keten elyafının taranmasında, elyaf demetini sıkıştıran madenî plakalar. || Bazı tip trikotaj tezgâhlarında, tığ gaga­larını, aşağıya inmeden önce kapatmağa ya­rayan mekanizma.
— Zır. sanay. Üzüm, elma, zeytin ve daha pek çok meyveyi sıkarak suyunu çıkarma­ğa yarayan cihaz. (Bk. ASNiKL.). || Ot pre­si. Bk. ansıkl. // Peynir presi, peynircilik­te, kalıba konan pıhtılaşmış sütün baskı altında süzülmesini çabuklaştırmak için kul­lanılan peynir cenderesi.

Devamı >>

PRELÜD

PRELÜD hakkında diğer dizin sayfaları >>PRELÜD

Özet:

PRELÜD i. (lat. praeludere, bir çalgıyı çalmağa hazırlanmak’tan fr. prelude). Bir eserin icrasından önce rotadan veya do­ğaçtan çalınan müzik parçası.
— Ansikl. Prelüd, kural olarak, parçanın ton’unu, makamını belirtir. İtalyanların intonazione’lerine benzeyen, yaylı veya klav­yeli çalgılar için yazılmış ilk prelüdleri XVI. y.ın başında Attaignant yayımladı.
XVII. y.da, prelüd, L. Couperin’in, Lebegue’in ve fransız okulunun lavta, gitar, klavsen süitlerinden önce çalınırdı ve ölçü­lü olarak yazılmış değildi. Bu prelüdlerin ortalarında bazen birkaç ölçülük bir kontrapunto bulunurdu. Sonra prelüd, daha sağlam kurulmuş, bir ritim unsuruna bağlı, bir veya iki tema üstüne yazılmış, ya iki zamanlı veya sinjonia veya fransız usulü uvertür biçimini alan bir eser oldu. XVII. ve XVIII. yy. fransız operalarının çalgı riturnelleri ile Almanların dindarları ilâhi söylemeğe çağıran org müziği cümleleri de «prelüd» adiyle anılır. Bach’ın Tam Ayarlı Klavsen’indeki daha düzenli bazı prelüdleri sonat ile rondo’nun habercisi niteliğindedir. Bu eserler, Kutsal Teslis’ten söz etmek amacını güden ve üç ana fikir
(Baba, Oğul ve Kutsal Ruh) üstüne kurulmuş olan mi bemol büyük prelüd gibi, bir veya daha çok tema üstüne yazılmıştır. Couperin’e göre, prelüd, «içinde hayal gücünün doğur­duğu her şeyin notaya dönüşebileceği ser­best bir beste»dir (Art de Toucher le Clavecin [Klavsen Çalma Sanatı]). Bununla be­raber, Couperin’in bu eserinde örnek olarak verdiği altı prelüd’ün kesin bir nota düzeni içinde yazılmış olduğu görülür. Chopin, yazdığı yirmi dört prelüd’de, bir tema fikrinden hareket ederek, doğaçtan çalmak sanatıyle kurguyu birleştirdi. Mendelssohn ile
C. Franck’in biçimin baskısı altında kalmış olmalarına karşılık, Faure, piyano için yazdığı prelüd’lerinde saf müziğin özü­ne varmıştır. Debussy ise müziğini bir gö­rüntünün çevresinde somutlaştırır. Bazı operalarda, uvertür’ün yerini prelüd almış­tır (Lohengrin, Tristan, Parsifal, Peneiope). Sint-Saens, Dupre, Vierne, Messiaen gibi bazı org ve piyano ustaları, kısmen yazılı bir eser olarak ele aldıkları ve içinde ken­dilerini hayal güçlerinin veya özlemlerinin akışına bıraktıkları prelüd biçimini işleme­ğe devam ettiler. (L)

PREFABRİKASYON

PREFABRİKASYON hakkında diğer dizin sayfaları >>PREFABRİKASYON

Özet:

PREFABRİKASYON i. (fr. prefabricatiori). İnş. önceden imal edilmiş standart elemanları belli bir plana göre birleştirerek yapı kurmağa dayanan inşaat sistemi.
— ANSiKL. İnş. Prefabrikasyon, İkinci Dün­ya savaşından sonra, bazı dallarda uzman­laşmış işçi ihtiyacını süratle ortadan kal­dırma zorunluluğundan doğan bir ekonomi fikriyle ortaya çıkmıştır. Bu sistem, planlar arasında ölçü birliğinin sağlanmasını ve ya­pı elemanlarının standartlaştırılmasını ön­görür. Klasik yapı elemanları ile prefabri­ke elemanlar birlikte kullanılmışsa kısmî prefabrikasyon, yapının bütün elemanları prefabrike ise tam prefabrikasyon söz ko­nusudur. Yapıda kullanılacak parçalar bir veya birkaç işçinin fizik gücüyle kaldırılıp kondurulabiliyorsa hafif prefabrikasyon, birleştirlecek parçalar ancak güçlü makine­lerde taşınabiliyorsa ağır prefabrikasyon denir.
Uygulanan metoda göre üç çeşit prefabri­kasyon vardır: parçaların doğrudan doğru­ya yapı üzerinde prefabrikasyonu; şantiye içinde prefabrikasyon; fabrikada prefabri­kasyon.
Prefabrikasyon ya kaba durumda, ya da sı­vası, kaplaması, kanalizasyon tesisatı v.b. ile bitmiş durumdadır. Bununla birlikte prefabrikasyonun etütleri çoğu zaman kla­sik inşaattan daha pahalı, yerleştirmesi da­ha masraflı ve bazı durumlarda, birleştir­mesi daha az ekonomiktir. İnşaatın maliye­ti, ancak prefabrike elemanların seri halde yapımıyle düşürülebilir. (L)

PRAVADİ deresi

PRAVADİ deresi hakkında diğer dizin sayfaları >>PRAVADİ deresi

Özet:

PRAVADİ deresi, Edirne’nin Kuzeydoğu­sunda, Bulgaristan sınırı yakınından doğa­rak Lalapaşa ilçe merkezinden geçen ve Edirne’nin kuzeyinde Tunca çayına karışan akarsu; uzunluğu 40 km. (M)

POTOMAC

POTOMAC hakkında diğer dizin sayfaları >>POTOMAC

Özet:

POTOMAC, A.B.D.’nin kuzeydoğusunda ırmak, Apalaş dağlarından doğar, Washington’un güneydoğusunda Chesapeake ko­yuna dökülür; 640 km. Cumberland şehri­nin güneydoğusunda iki yukarı kolun bir­leşmesiyle meydana gelen ırmak, Apalaş dağlarının doğu sıralarını boğazlarla aşar ve sağ kıyısındaki Virginia eyaletiyle sol kıyısındaki Maryland eyaletini birbirinden ayırır. Washington’un yakınlarına kadar yer yer çağlayanlarla kesilen ırmak, Washington’dan sonra derinlikleri 5 m’yi aşan iki kanal sayesinde sefere elverişli hale gelir. (L)

PORFİRİN

PORFİRİN hakkında diğer dizin sayfaları >>PORFİRİN

Özet:

PORFİRİN i. (fr. porphyrine). Kim. Porfirindeki sekiz dış hidrojen atomunun sekiz kökle ornatılmasından türeyen heterosiklik bileşiklerin genel adı.
— ANSîKL. Kim. Porfirindi çok kararlı bileşiklerdir; madenî tuzlan (magnezyum, demir, bakır), klorofil, hemoglobin gibi ta­biî pigmentlerin protit olmayan kısımlarını meydana getirir. Karmaşık görünüşlerine rağmen, birçok tabiî porfirin sentetik olarak elde edilmiştir.
— Biyokim. Hemoglobin’in prostetik grubu, demirini kaybederse bir porfirin olur. (Bir porfirinle iki değerli bir demirin birleşme­sinden doğan cisim bir «hem»’dir. Porfirinler solunum olaylarında önemli bir rol oynar. Ayrıca, bu cisimlerin metabolizma­sında bir bozukluk olduğu zaman hasta sidiğinde de porfirin bulunabilir. Bk. PORFIRîA. (L)

POPRAD

POPRAD hakkında diğer dizin sayfaları >>POPRAD

Özet:

POPRAD, Çekoslovakya ve Polonya’da ır­mak, Yukarı Tatra’larda Poprad gölünden doğar; buzul asıllı olan bu göl, kütlenin en yüksek iki tepesinin (Gerlaşovka ve Krivan dorukları) eteğinde dir. Irmak kütleyi güneyinden dolaşır, turizm merkezi Poprad’ı sular, sonra kuzeydoğuya yönelir, kırk kilometre boyunca Çekoslovakya-Polonya arasında sınırı çizer ve Polonya’ya girer, Nowy Sacz’in yukarısında Dunajec’e dökülür. (L)

Portekiz Sömürge imparatorluğu

Portekiz Sömürge imparatorluğu hakkında diğer dizin sayfaları >>Portekiz Sömürge imparatorluğu

Özet:

Portekiz Sömürge imparatorluğu, Porte­kiz’in sömürge leştirdiği ülke ve toprakların hepsine verilen ad. Portekiz’in XV. yy.da başlayan toprak genişlemesinin sebepleri çeşitlidir: bunların en başında din yayma ça­bası gelir. Rahip Joao, Fas’ın güneyinde, bir hıristiyan krallığında hüküm sürüyordu. Aynı kıyılarda, Avrupa’da bulunmayan al­tının (sudan altını) bol olduğu sanılıyordu. Kısa süre sonra altın araştırmalarının yanı sıra baharat araştırmasına da başlandı. Ce­neviz ile Afrika’nın simsarlar aracılığıyle yürütülen iktisadî ilişkileri Türklerin Doğu Akdeniz havzasına hâkim olmalarıyle bozul­du. Portekizliler Türklerin aracılığından kurtulmak için Hindistan’a doğrudan doğru­ya giden denizyolunu açtılar.
Portekizlilerin teknik üstünlüğü ve gemici Henrique’in teşviki, Afrika kıyıları boyun­ca ilerlemeyi geliştirdi. Cabo Ver de’ye (1444), sonra ekvatora (1471) ulaşıldı. Bartolomeu Dias, Ümit burnunu aştı (1487). Tordesillas antlaşmasıyle (1494) Portekizli­ler, Hint okyanusunda fetih tekelini ele ge­çirdiler. Fırtınanın Brezilya kıyılarına attı­ğı Cabral 1500′de ülkeye elkoydu. Covilha ve Vasco da Gama’nın Kaliküt ve Goa’ya (1498) yaptıkları yolculuklarla Portekizli­ler Doğu Hindistan’a yerleştiler. Joao IH’ün ölümünde (1588) Portekiz im­paratorluğu en parlak dönemini yaşıyordu, Fas’ın Atlas okyanusu kıyısındaki müstah­kem mevkiler ve Brezilya (Amazon’dan rio de la Plata’ya kadar uzanan kıyı kesimi) dışında, Doğu Hint yolu üzerinde bir dizi sömürgeyi içine alıyordu: Madera, Asor a-daları, Cabo-Verde, Gine (Fernando Poo, Aseension) ve Afrika’nın batı kıyılarında bugünkü Angola topraklarındaki karakol­lar. Ümit burnunun doğusunda Delagoa, Sofala, Mozambik (bugünkü Portekiz Doğu Afrikası), Madagaskar ve Basra körfezinin ağzında Hürmüz ticaret acentaları, Doğu Hindistan’da Diu’dan (1575) Koçin’e (1500) kadar, Malabar kıyısında Seylan (1505) ve daha doğuda Tegu, Malakka (1511), Makao (1516′da ulaşıldı) gibi birçok sömürgeye sa­hip olan Portekizliler tarafından işgal edil­di. Ama bu büyük imparatorluktan yarar­lanmak için geniş kapsamlı bir siyaset uy­gulanmadı.

Devamı >>

PORTEKİZ MÜZİK

PORTEKİZ MÜZİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PORTEKİZ MÜZİK

Özet:

PORTEKİZ MÜZİK
Portekiz’de ilk müzik belirtilerinde magrıp ve provence etkileri görülür. XII. yy.da mü­ziğin, kilisede olduğu gibi sarayda ve halk arasında da değerli bir yeri vardır. Keşiş­lerin dualarına basit bir org eşlik ederdi. Odivelas ve Coimbra’daki Santa Cruz ma­nastırlarının koroları Braga, Guimaraes, Santarem, Lizbon’daki kapella yöneticileri kadar ünlüydü. Guimaraes Sarayında, Egas Moniz ve Gonçalo gibi jonglör (ortaçağ halk şarkıcısı) ve trubadurlar çok beğenili­yordu. Halktan doğan din dışı şarkılar (villancico) kiliselerde âyin şarkılarıyle nöbet­leşe okunurdu.

Devamı >>

POMARE I

POMARE I hakkında diğer dizin sayfaları >>POMARE I

Özet:

POMARE I, Tahiti kralı (Tahiti 1743 – de­nizde 1803). Bu adı taşıyan ikinci kişi ol­masına rağmen, resmî Pomare’ler haneda­nının ilk hükümdarıydı. İktidarı kraliçe Oberia’dan zorla aldı. Yabancılara (Cook, İspanyollar) yakınlık gösterdi. İkinci oğlu Variatoa doğar doğmaz (1780), iktidarı ona bırakarak naip oldu. 1707′de çıkan bir ayaklanmada Pomare’ler Tahiti’den kovul­dular, ancak ingilizlerin yardımıyle tekrar geri döndüler. (L)

Politika

Politika hakkında diğer dizin sayfaları >>Politika

Özet:

Politika, (lat. Tractatus Politicus), Spinoza’nın bitmemiş olan ve ölümünden sonra 1677′de Amsterdam’da yayımlanan eseri. Yazar, bu eserinde natüralizm üstüne bir hürriyet öğretisi kurmağa çalışır. Kendi ba­şına ne kötülük, ne adalet, ne adaletsizlik söz konusu olabilir. Herkesin her şeye hak­kı vardır ve hak ancak kuvvetle sınırlanır. Bunun en tabiî sonucu da savaştır. Hü­kümet kurmak, birtakım uzlaşmalara göre kanunlar yaparak adalet ile adaletsizliği tanımlamak ihtiyacı bundan doğar. (L)

PİNOSİTOZ

PİNOSİTOZ hakkında diğer dizin sayfaları >>PİNOSİTOZ

Özet:

PİNOSİTOZ i. (fr. pinocytose). Hücre bil. Hücreyi saran ortamdan bir sıvı damlacı­ğının hücre içine girmesi; etrafı sitoplazmadan bir zarla çevrilen damlacık orada ko­ful haline gelir. (Sıvı elemanların hücre ta­rafından yutulması böyle olur.
Canlı hüc­relerin molekülleri yutma ve sindirme tar­zı. (Molekül önce hücre zarı tarafından sa­rılır, sonra bir kofulun içine itilir, orada lizozomlardan doğan enzimlerle sindirilir.)

POLİGRAF,POLİHALİT,POLİHİBRİD,POLİHİBRİDLİK,POLİHOLOZİT

POLİGRAF,POLİHALİT,POLİHİBRİD,POLİHİBRİDLİK,POLİHOLOZİT hakkında diğer dizin sayfaları >>POLİGRAF,POLİHALİT,POLİHİBRİD,POLİHİBRİDLİK,POLİHOLOZİT

Özet:

POLİGRAF i. (fr. polygraphe). Çeşitli ko­nularda yazı yazan yazar. (L) POLİHALİT i. (fr. polyhalite). Miner. Hidratlı tabiî potasyum, kalsiyum ve mag­nezyum sülfat; Stassfurt’ta bulunur. (L)
POLİHİBRİD i. (fr. polyhybride). Biyol. Birçok kalıtsal karakteri farklı olan ana ve babadan doğan melez. (L)
POLİHİBRİDLİK i. Biyol. Birçok kalıt­sal karakteri ilgilendiren melezlik. (L) POLİHOLOZİT i. Kim. Bk. POLiOZiT.

Sonraki sayfa »