» Elektron hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

POTANSİYEL

POTANSİYEL hakkında diğer dizin sayfaları >>POTANSİYEL

Özet:

POTANSİYEL i. (fr. potentiel). Kullanıl­mağa hazır güç, kuvvet: Askerî potansiyel, kalkınma potansiyeli.

Devamı >>

Kiralık Kasa

Kiralık Kasa hakkında diğer dizin sayfaları >>Kiralık Kasa

Özet:

Kiralık Kasa
Değerli eşya, nakit para, önemli evrak ve dökümanlarınızı koruma altına alabilmek için değerlendirebileceğiniz diğer bir seçenek de kiralık kasa hizmetidir.

Devamı >>

ABRAHAM (Henri)

ABRAHAM (Henri) hakkında diğer dizin sayfaları >>ABRAHAM (Henri)

Özet:

ABRAHAM (Henri), fransız fizikçisi (Pa­ris 1868-temerküz kampı 1943). Paris Yüksek öğretmen okulunu bitirdi (1886), 1900′da okulun fizik laboratuvarı müdürlüğüne getirildi, 1912′de de kendisine bir kürsü verildi.

Devamı >>

Pİ

Pİ hakkında diğer dizin sayfaları >>Pİ

Özet:

Pİ i. leng. Yunan alfabesinin harfi (π); pi. fenike alfabesindeki pe’den gelir. (Türkçe’­deki p’yi karşılayan titreşimsiz dudaksı bir kapantılıyı işaret eder.) || Yunan sayı işa­reti; sağ üst köşeye işaret (π’) konduğun­da 80, sola işaret (’π) konduğunda 80 000 değerini alır. // On altıncı sırayı Delirten yunan sayı işareti.

Devamı >>

SAPTIRICI

SAPTIRICI hakkında diğer dizin sayfaları >>SAPTIRICI

Özet:

SAPTIRICI sıf. (saptırmaktan saptır-ıcı). Sapmaya yol açan.

Devamı >>

SAPMA

SAPMA hakkında diğer dizin sayfaları >>SAPMA

Özet:

SAPMA i. .(sapmaktan sap-ma). Sapmak eylemi.

Devamı >>

SANTRAL

SANTRAL hakkında diğer dizin sayfaları >>SANTRAL

Özet:

SANTRAL i. (fr. central, merkezî’den). Elektr. Elektrik santralı, elektrik ürete­cek bir fabrikayı meydana getiren tesislerin tümü.

Devamı >>

RÜGOZİMETRE

RÜGOZİMETRE hakkında diğer dizin sayfaları >>RÜGOZİMETRE

Özet:

RÜGOZİMETRE i. (fr. rugosimetre’den). Elektron. Bir yükselteç ile oynak çerçeveli bir ölçü âletinden meydana gelen ve bir or­ganın sürtünmesinden yararlanarak bir yüzeyin düzgünlüğünü kontrol eden cihaz. (L)

RUMBATRON

RUMBATRON hakkında diğer dizin sayfaları >>RUMBATRON

Özet:

RUMBATRON i. (yun. rymbos veya rombas, ritimli hareket ve fr. electron’dan fr. rhumbatron). Elektron. Çok yüksek frekans­lı elektrik salınımları üreten cihaz.

Devamı >>

RÖPRODÜKSİYON veya REPRODÜKSİYON

RÖPRODÜKSİYON veya REPRODÜKSİYON hakkında diğer dizin sayfaları >>RÖPRODÜKSİYON veya REPRODÜKSİYON

Özet:

RÖPRODÜKSİYON veya REPRODÜKSİYON i. (fr. reproduction’dan). Çoğaltma. || Aslına sadık kalınarak yapılan taklit. || Bir edebiyat veya sanat eserinin kopyası veya taklidi: Bir tablonun, bir desenin röprodüksiyonu.

Devamı >>

ROTAKTÖR

ROTAKTÖR hakkında diğer dizin sayfaları >>ROTAKTÖR

Özet:

ROTAKTÖR i. (ro [tatif] ve [kon]takför’den). Elektron, özellikle televizyon alıcılarında kullanılan ve çok yüksek fre­kanslı devreler arasında bağlantı kurmağa yarayan kontaktör. (Bir rotaktörde, arala­rında bağlantı kurulacak çeşitli devreler, döner bir tambur üzerine yerleştirilmiştir ve her biri, alıcının devrelerine bağlanmış sabit bağlantı noktalarına sıra ile temas eder.) [L]

RİCHARDSON (sir Owen Williams)

RİCHARDSON (sir Owen Williams) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİCHARDSON (sir Owen Williams)

Özet:

RİCHARDSON (sir Owen Williams), ingi­liz fizikçisi (Dewsbury, Yorkshire 1879-Al­ton, Hampshire 1959).

Devamı >>

REZONANS

REZONANS hakkında diğer dizin sayfaları >>REZONANS

Özet:

REZONANS i. (fr. resonance). Fiz. Düzgün empülsiyonların etkisiyle, bir sali­minin genliğinin artması.

Devamı >>

RENYUM

RENYUM hakkında diğer dizin sayfaları >>RENYUM

Özet:

RENYUM i. (Ren nehrinin adından fr. rhenium). Atom numarası 75, atom ağırlığı Re = 186, 31 olan kimyasal element; 1925′te, alman W. ve i. Noddack tarafından, X ışınlarıyle tayfölçümü sayesinde platin ve niyobyum cevherlerinde bulundu.

Devamı >>

REGÜLATÖR

REGÜLATÖR hakkında diğer dizin sayfaları >>REGÜLATÖR

Özet:

REGÜLATÖR i. (fr. regulateur). Teknol. Akım, gerilim, frekans, hız, güç, basınç, debi v.b. gibi bir çalışma elemanını sabit tutabilen veya belli bir kanuna göre değiştirebilen cihaz. (Bk. ANSİKL. )

Devamı >>

REFLEKS

REFLEKS hakkında diğer dizin sayfaları >>REFLEKS

Özet:

REFLEKS i. (fr. reflexe). Fizyol. ve Psikol. Dıştan gelen bir uyarım sonucunda doğan ve hareket, salgı v.b. tepkisine yol açan istemsiz sinir etkinliği.

Devamı >>

REDRESÖR

REDRESÖR hakkında diğer dizin sayfaları >>REDRESÖR

Özet:

REDRESÖR i. (fr. redresseur, doğrultan­dan). Elektr. Alternatif akımı doğru akıma dönüştüren cihaz. (Eşanl. doğrultmaç.)

Devamı >>

REDOKS

REDOKS hakkında diğer dizin sayfaları >>REDOKS

Özet:

REDOKS i. (ing. red’ uction], indirgeme ve ox[idation], yükseltgeme ‘den, redox).

Devamı >>

RECORDER

RECORDER hakkında diğer dizin sayfaları >>RECORDER

Özet:

RECORDER [rikordır] i. (ing. k.). Elektron. Kaydedici; kayıt cihazı.

Devamı >>

RAYLEİGH

RAYLEİGH hakkında diğer dizin sayfaları >>RAYLEİGH

Özet:

RAYLEİGH (John William STRUTT, üçün­cü —baronu), ingiliz fizikçisi (Langford Grove 1842-Witham, Essex 1919).

Devamı >>

RASTATT

RASTATT hakkında diğer dizin sayfaları >>RASTATT

Özet:

RASTATT, Almanya’da (Batı Almanya, Baden-Württemberg) şehir, Murg ırmağı kıyısında; 24 000 nüf. Yapımına 1697′de baş­lanan şato. Kereste ve mobilya sanayii. Bira fabrikası. Makine yapımı. Elektronik fabrikası.

Devamı >>

RADYOLİZ

RADYOLİZ hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOLİZ

Özet:

RADYOLİZ i. (fr. radiolyse). Kim. Kim­yasal maddelerin iyonlaştırıcı ışınımlar etkisiyle ayrışması.
— ANSiKL. Radyoliz, moleküllerin veya atomların sadece uyarılmasına imkân veren fotokimyadan ayrı bir kavramdır. Kullanı­lan iyonlaştırıcı ışınımlar bazen tanecik hız­landırıcıları tarafından sağlanırsa da, da­ha çok radyoaktif elementlerin yaydığı alfa, beta veya gamma ışınları kullanılır. Bu ışınların yol açtığı dönüşümler, ara iyonla­rın oluşumu ve elektronların açığa çıkması şeklinde . kendini gösterir. Böylece, suyun iyonlaştırıcı ışınımların etkisinde bırakılmasıyle, oksijen,’ hidrojen ve oksijenli su mey­dana gelir. (L)

RADYOKONTROL

RADYOKONTROL hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOKONTROL

Özet:

RADYOKONTROL blş. i. (önek radyo ve kontrol’dan). Radyotek. Radyokontrol ciha­zı, doğru ve alternatif akım gerilimlerini, şiddetlerini ve ayrıca dirençleri ölçmek için radyo teknisyenlerinin kullandığı ölçü âle­ti.
— ANSİKL. Bir radyokontrol cihazı, elek­trik teknisyenlerinin kullandığı kontrol âletinden, temel elemanı olan galvanometre­sinin yüksek duyarlığıyle ayrılır. Bu özel­liğinden dolayı, elektronik lamba ve transistörlerdeki gibi zayıf akım şiddetlerini ölç­mede kullanılır. Ayrıca voltmetre gibi kullanıldığında, yüksek bir iç direnç gösterir (volt başına 10 000 ohm veya daha yüksek); böylece ölçme, yüksek dirençli devrelerde akımların dağılımını pek bozmaz. (L)

RADYOASTRONOMİ

RADYOASTRONOMİ hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOASTRONOMİ

Özet:

RADYOASTRONOMİ i. (fr. radio-astronomie). Evrenin, birkaç milimetreden aşağı yu­karı 20 m’ye kadar uzanan dalga boyları bölgesinde, yani görülebilir ışımaların çok daha ötesinde gözlemlenmesini konu alan bilim.

Devamı >>

RADYOAKTİFLİK

RADYOAKTİFLİK hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOAKTİFLİK

Özet:

RADYOAKTİFLİK i. (radyoaktiften rad­yoaktiflik). Nükl. Bir atom çekirdeğinin, ta­necikler veya elektromagnetik ışımalar ya­yarak kendiliğinden parçalanması. (RADYO­AKTİVİTE de denir.) [Bk. ANSİKL.] || Rad­yoaktiflik sabiti, radyoaktif bir elementin kütlesinin bir saniyede parçalanabilen kesri.
— ANSiKL. Nükl. Radyoaktiflik olayını ilk defa 1896 yılında, H. Becquerel uranyum­da keşfetti. Tabiatta, kendiliğinden radyoak­tif olan bazı ağır çekirdekli elementler var­dır. Bunlar dört grupta toplanır:
1. radyum ailesi (grubu); bu grup uranyum 238 ile başlar ve art arda parçalanmalarla bu çekirdek, kararlı olan kurşun 206 haline dönüşür;
2. aktinyum serisi; bu seri uranyum 235 ile başlar, kurşun 207′ye dönüşerek biter;
3. toryum serisi, toryum 232 ile başlar, kur­şun 208 ile son bulur;
4. neptünyum serisi, neptünyum 237′den başlar bizmut 209′a dönüşerek biter.

Devamı >>

RADYOAKTİF

RADYOAKTİF hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOAKTİF

Özet:

RADYOAKTİF sıf. (fr. radio-actif). Nükl. Radyoaktifliği olan. || Radyoaktif artıklar. Bk. ARTIK. || Radyoaktif denge. Bk. DEN­GE. || Radyoaktif element, radyoktiflik özel­liği taşıyan kimyasal element. (Eşani. RADYOELEMENT.) [Bk. ANSİKL.] Radyoaktif seri.
Bk. RADYOAKTİFLİK.
— Miner. Radyoaktif cevherler. Bk. ANSİKL.
— Teknel. Radyoaktif belirtici, bir cisme çok az miktarda katıldığında, bu cismin dö­nüşümlerini veya yer değişimlerini izlemeğe imkân veren radyoaktif izotop. Bk. ANSiKL.
— Tıbbî fiz. Radyoaktif işaretleme, incele­nen bir molekülün akıbetini görebilmek amacıyle o molekülün bir atomunu izotopuyle değiştirme işlemi.
— ANSiKL. Nükl. Radyoaktif elementler, kendiliğinden hızla veya yavaş yavaş parça­lanarak yapı değiştiren kararsız atomlardan meydana gelir. Çekirdekleri, duruma göre, negatif veya pozitif elektronlar (beta rad­yoaktiflik), ya da helyum çekirdekleri (al­fa radyoaktiflik) yayar. Birinci durumda element, periyodik sınıflandırmanın bir ha­nesinden hemen bitişik hanesine geçer; ikinci durumda iki hane atlar. Radyoaktif elementler çoğu zaman gamma ışınları da yayarlar.

Devamı >>

RADAR

RADAR hakkında diğer dizin sayfaları >>RADAR

Özet:

RADAR i. (ing. RAdİO Detection And Ranging’in kısaltması). Elektron. Radyoelek­trik dalgalarının bir engel üzerine çarpıp geri dönmesiyle o engelin konumunu ve uzaklığını belirleyen cihaz.
(Bk. ANSiKL.) || Gözetleme radarı, hava savunması için ka­raya yerleştirilmiş radar.
(Bk. ANSiKL.) || Topçu veya atış radarı, elektronik bir hesaplayıcı ile birleşmiş olan ve topçu atışlarını düzenlemeğe yarayan radar. Bk. AN­SiKL,

Devamı >>

PUSULA veya PUSLA

PUSULA veya PUSLA hakkında diğer dizin sayfaları >>PUSULA veya PUSLA

Özet:

PUSULA veya PUSLA i. (ital. bussola, kü­çük kutu’dan). Magnetik. Mıknatıslanma­yan bir maddeden yapılmış, ortasında, uç­ları daima Yer’in magnetik kutuplarına yönelerek kuzey doğrultusunu gösteren mıkna­tıslanmış bir ibre bulunan kutu; ibre, bir eksen üzerinde serbestçe döner veya hüküm­süz bir ipliğin ucuna asılmıştır: Pusula, uzun deniz seferlerinin yapılabilmesine im­kân verdi.
(Bk. ANSİKL.) || Eğitim pusulası, yatay bir eksen üzerine yerleştirilen ve mag­netik eğilimi, yani bulunulan bölgedeki Yer magnetik alanının doğrultusuyle ufuk ara­sındaki açıyı ölçmeğe yarayan mıknatıslan­mış ibre. || Magnetik değişim pusulası, bü­tün bir gün boyunca mıknatıslı ibrenin küçük oynamalarını gösteren âlet. (İbrenin oynamaları, magnetik çalkalanma günlerin­de çok daha büyük olabilir.) || Sapma pu­sulası, herhangi bir yerdeki sapmayı, yani magnetik meridyenin coğrafî meridyenle yaptığı değişken açıyı ölçen klasik pusula.
— DEY. Pusulayı şaşırmak, güç bir durum karşısında ne yapacağını bilememek: —Pey­gamberimiz kimdir? deyince, onlar da pu­sulayı şaşırdılar (Ş. S. Aydemir).
— Denize, ve Havc. Bütün doğrultuları magnetik kuzey doğrultusuna göre değer­lendirmeğe yarayan âlet. (Magnetik kuzey ile gerçek kuzey veya coğrafî kuzey ara­sında, sapma açısı denilen bir açı bulunur; harita üzerinde işaretlenen bu açı yardımıyle pilot veya kaptan, uçağının veya gemisinin gidiş yönünü tayin edebilir.)
[Bk. ANSİKL.] || Pusula dolabı veya sehpası, içine pusula, mıknatıs çubuklar ve pusulayı aydınlatan lambaların konulduğu silindir biçiminde dolap, (üzerinde pusulayı su, toz v.b.den korumağa yarayan meşin bir kılıf vardır.) || Pusula feneri, eski pusulalarda, pusula dolabının içindeki fener. || Pusula kartı, pusula kadranına yapıştırılan, yüzeyi otuz iki bölüme ayrılmış yuvarlak kart. (Pusula gülü de denir.) || Açıklık pusulası, magnetik güney açısını (açıklık) belirlemek için Güneş’in veya herhangi bir gökcismi­nin yerini tayin eden pusula.
(KERTERİZ PUSULASI da denir.) || Cayro pusula veya cayroskopik pusula. Bk. CAYROPUSULA. || Elektronik pusula, magnetik pusula ile oto­matik pilot arasında röle görevi yapan elektronik donatım. || El pusulası, deniz ge­zintilerinde, amatör denizcilerin kerteriz yapmak için kullandığı kenarına bir sap takılmış pusula. || Sivili pusula, pusula kartının salınımlarını önlemek için, kabında su ve alkol karışımı bulunan pusula. Bk. ANSİKL.
— İda. Esk. Pusula odası, Şeyhülislâm dairesine bağlı Fetvahanedeki üç kalemden bi­ri. (Burada fetva, isteyenlerin istekleri ya­zılırdı; müracaat edenler, bu yazıyle modaya giderek fetvayı yazılı veya ağızdan dinler­lerdi.)
— Ansikl. Magnetik. Pusula, Yer magnetik alanının doğrultusunu gösterecek şekil­de yerleştirilmiş mıknatıslı bir ibreden baş­ka bir şey değildir. Hareketli bir mıknatısla yapılmış elektromagnetik ölçü âletleri de bu adla anılır. Mıknatısın kutuplanma özelliği­ni ve Yer’in mıknatıs üstündeki yönlendirici etkisini ilk fark eden Çinliler oldu: M. ö. 120 yıllarına doğru yazılmış Cung Vey lügatinde bu olayların ifadesine rastlanır; cinli denizciler VII.-VIII. yy.larda mıknatıs­lı iğneyi kullandılar. Pusulanın kullanılışını Çinlilerden öğrenen Araplar da Avrupa’ya yaydılar. 1180 Yılına doğru yazılmış bir şiirde, «denizcilerin yoldaşı» çirkin kara bir taştan söz edilir. Yine o devirde yaşamış bir yazarın açıkladığına göre, bu «denizci­lerin yoldaşı», yarısına kadar su dolu bir cam kap çine konmuş mıknatıslı bir iğne­dir: iki saman çöpü üzerinde yüzen bu iğ­neye kalamit adı verilmiştir,
Gerçek pusulanın hikâyesi kesinlikle bilinmi­yor; bununla birlikte 1294′te Saint-Nicolas gemisinin demirbaş defterinde calamita cum apparitibus suis ve bir bussula de ligno kay­dına rastlanmıştır; bu da, pusula kelimesi­nin sicilya dilinden geldiğini gösterir. Rüzgârgülüyle birlikte, eksiksiz ilk pusulanın 1483′te portekizli Ferranda tarafından ya­pıldığı sanılır.

Devamı >>

PUSH-PULL

PUSH-PULL hakkında diğer dizin sayfaları >>PUSH-PULL

Özet:

PUSH-PULL [puş-pul] sıf. ve i. (ing. to push, itmek ve to pul, çekmek’ten). Sibern. İtildiği zaman belirli bir etki yaratan, çe­kildiği zaman da ters etki meydana getiren bir kumanda organı için kullanılır.
— Elektron. İki elektron lambasının, et­kileri karşılıklı tepkilerle dengelenecek şe­kilde düzenlenmiş bir montaj şekli için kul­lanılır. («Simetrik» denilen bu montaj, rad­yo alıcılarının ve alçak frekans yükseltenle­rinin çıkış katlarında kullanılır; en az distorsiyonla yüksek bir güç elde edilmesini sağlar.) [L]

Forex ve Döviz Piyasaları

Forex ve Döviz Piyasaları hakkında diğer dizin sayfaları >>Forex ve Döviz Piyasaları

Özet:

Döviz piyasaları
Yatırım, hedging, spekülasyon amacıyla yapılan hareketlerin gerçekleştiği döviz piyasaları 24 saat açıktır. Açılış Sidney ve Tokyo’da olur, Hong Kong ve Singapur, Bahreyn ile sürer Avrupa piyasalarına geçer. Frankfurt, Zürih, Londra’dan New York, Chicago piyasalarına ve Los Angeles ve San Fransisco’ya devam eder. İşlem hacmi, dünya ticaret hacminin 50 katından fazladır. İşlemlerde ağırlık Amerikan doları ve Alman markı, Amerikan doları ve yen üzerindedir. Günlük işlem hacmi, milyar dolar temelinde en fazla İngiltere, ABD, Japonya, Singapur’dadır.

Devamı >>

PSİKOLOJİ

PSİKOLOJİ hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOLOJİ

Özet:

PSİKOLOJİ i. (yun. psykhe, ruh ve logos, bilim’den fr. psychologie). Ruhsal olgular bilimi. || Karakter: Bir roman kahramanının psikolojisi.
— Sosyol. Kolektif psikoloji, bir sosyal gru­bun «kolektif bilinç»iyle ilgili psikoloji. (Her şeyi bireyler arası ilişkiye indirgeyen kişilerarası psikoloji’den farklıdır.)
— Ansikl. Psikoloji terimi, XVI. yy.da or­taya çıktı (Melanchthon). XVIII. yy.da Wolf, antropolojiyi, somatoloji ve psikoloji olmak üzere ikiye ayırdı. Psikolojiyi de iki bölümde ele aldı: ampirik psikoloji ve ras­yonel psikoloji. İnsanları tanımak bakımın­dan pratik bir değer taşıyan ve halk arasın­da yaygın olan ampirik psikoloji insanlık kadar eskidir. Bu pratik psiokloji edebiya­tın tasviri psikolojisiyle gelişmiş ve bugün kullandığımız terimlerin çoğu bu kaynaktan çıkmıştır, öte yandan, zihin ve bilinç prob­lemlerine yönelen felsefe, psikolojiyi, ken­dine bağlı bir dal gibi ele aldı. özellikle Bergson’un eserlerinde bu durum açıkça görülür. Ama psikoloji, XIX. yy .dan sonra ayrı bir bilim dalı haline gelerek kendili­ğinden veya deneylerle yaratılabilen bilinç olgularının içebakışla incelenmesi üstünde temellendi, daha sonra da davranışların ve tavırların bilimi olmağa yöneldi. Watson’un bu anlayış içinde savunduğu teorik görüş, A.B.D.’de, «davranışçılık» adı altında, psi­kolojiyi bir karikatür haline getirir gibi ol­du. Çünkü davranışçılık, bilinç olgularına ve iç fizyolojik süreçlere yönelmeyi kesinlikle reddediyor; sadece dış belirtilere dayanarak gözlemler yapmayı kabul ediyordu. Bugün alman «Tiefenpsychologie»si veya sezgiye önem veren ve kavrama amacını güden «de­rinlikler psikolojisi» de felsefe dayanmak­tadır. Oysa, karşılaştırmalı psikoloji tabiat bilimlerine bağlanır: hayvan psikolojisi (zoo­lojik psikoloji), çocuk psikolojisi pedolojik psikoloji), ilkel insan psikolojisi (etno­lojik psikoloji), akıl hastaları psikolojisi (patolojik psikoloji), insan tipleri psikolojisi (farklar psikolojisi), kalıtım psikolojisi (ge­netik psikoloji) ve «etoloji» (karakterlerin farklılık açısından incelenişi) gibi. Deneysel psikoloji ve psikometri araştırmaları, Fechner’in psikofizik’i ile (1860) başladı ve fizik olgularla bilinç olguları (uyartı ve duyum) arasındaki ilişkilerin incelenmesine yöneldi (Wundt’un ilk laboratuvarı 1879′da Leipzig’de, ilk fransız laboratuvarı olan Beaunis ve Binet’nin Sorbonne’daki laboratuvarı ise 1889′da açıldı). Bu araştırmalar, uygulama­lara yol açan kanunların ve olguların bulun­masını sağladı. Bununla ilgili olarak deney­lerin uygulanması (testler) için duyu-hareket işlevlerini ve zihnî işlemleri ölçmeğe yarayan bir metodoloji temellendirildi. Da­ha çok eğitim alanında kullanılan bu psikoteknik, bağlaşıklık indisleri ve faktör analizleri sayesinde deneylerin taşıdığı değe­rin (uygunluk, geçerlilik) istatistik bakımın­dan denetlenmesiyle tamamlandı, insanın, gelişimi sırasında kendisini sosyalleştiren kolektiviteye bağlı bir organizma oluşu, dav­ranışların nazarî ve uygulamalı incelemesin­de iki ayrı alanın ortaya çıkmasına yol açtı: biyolojik alan (psikofizyoloji) ve sos­yal alan (psikososyoloji). Sovyet psikoloji­si, bilince büyük önem vermekle birlikte, yüksek sinir faaliyetini esas olarak ele alır; bu faaliyetin temeli Pavlov’un şartlandır­ma sürecidir; dil de, «ikinci bir işaret sis­temi» olarak sosyal şartlanmanın sonucu­dur. Bilimsel psikoloji’nin birçok uygula­ma alanı vardır:
1. eğitimde, pedagoji me­totlarının etkinlik bakımından incelenmesi, zekâ düzeyinin ve gelişiminin belirlenmesi, karakter bozukluklarının analizi, dil bozuk­luklarının düzeltilmesi;
2. sanayide, meslek seçme ve iş teşkilâtlandırılması;
3. askerlik­te, acemi erlerin belli yerlerde görevlendi­rilmesi ve kadroların düzenlenmesi;
4. ada­lette, suçları önleme, mahkûmların eğitimi;
5. nöropsikiyatride, teşhise ve psikoterapiye yardım; çeşitli ilâçların ve tedavi metotla­rının, özellikle ruhî cerrahlık müdahalele­rinin doğurduğu etkilerin belirlenmesi. Uy­gulamalı psikolojiyle uğraşanlar, bir de on­toloji kanunu kurma endişesiyle dernekler ve sendikalar halinde toplanmışlardır.
Böyle­ce, eğitim psikologları, danışmanlar, sanayi psikologları ve kliniklerde çalışanlar grup­lar halinde teşkilâtlandı. A.B.D.’deki Psikoloji derneğinin 1955′te 13 000 üyesi (pro­fesyonel, öğretici ve araştırıcı) vardı.
Bu­gün psikoloji biliminin başlıca alanları şun­lardır: hayvan davranışları (hayvan psiko­lojisi)] fizyolojik ve nörolojik incelemeler (psikofizyoloji); çocuktaki gelişmenin incelenmesi (psikogenetik [GENETİK PSİKOLO­Jİ]); çocuğun okul ve meslek bakımından yönlendirilmesi (psikopedagoji); çeşitli dav­ranışların, sinir sistemiyle ve özellikle dil ile ilişkilerinin ele alınması (psikolengüistik); acı duyma, yorgunluk v.b. hallerde gösteri­len çeşitli tepkilerin, kişisel performans’lar (icralar) arasındaki farkların (farklar psi­kolojisi) ve grup halindeki davranışların in­celenmesi (sosyal psikoloji). Psikolojinin ele aldığı bu yeni alanların kavlaklarında çeşitli bilimler ortaya çıkmıştır. Bu yeni bilimler arasında en önemlilerden biri, in­sanın makineye, makinenin de insana uyma­sını inceleyen bilimdir (ergonomi). Psiko­lojiye bağlı araştırmaların başka bir kolu da, şartlanmanın incelenmesine ve çocuğun tanınmasına yönelmiştir. Bu alanda, bilgi-işlem bakımından, elektronik tekniklerin or­taya çıkmasından faydalanılmaktadır. Nite­kim programlı öğretim, bu alana girer. Pskolojik bilimlerin her biri, bir yandan, insan davranışlarında, en genel kanuna uy­gun olanı, öte yandan da, bu genel kanun­dan ayrılarak tıbbın marazî diye nitelendir­diği davranışlara dayanan özellikleri kendi inceleme hedefleri olarak ele alır. özellikle farklar psikolojisi, zihnî yetersizlikleri (oligofreniler), nicelik bakımından farklı kılan yönü tespit eder. Bundan başka, sosyal psi­kiyatri de sosyal psikolojiye bağlanabilir. Nihayet, algılama, hafıza, zekâ v.b. fonksi­yonların ve öğrenme, alışkanlık v.b. davra­nışların eskiden beri yapılan deneysel ince­lenmesine, bunlarla ilgili bozuklukların in­celenmesi de eklenmiştir. Meselâ hafıza bozukluklarının incelenmesi, hafızanın bazı temel mekanizmalarını ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, bu vesileyle, yeni bir bilim dalı da doğmuştur. Bu bilim dalının amacı, bazı maddelerin davranış üstündeki etkisini sı­nıflamak ve ölçmektir. Bu yeni dal, psikofarmakoloji’dir. (->Bibliyo.) [L]

PROTON

PROTON hakkında diğer dizin sayfaları >>PROTON

Özet:

PROTON i. (fr. k.). Nükl. Elektronun yü­küne eşit pozitif bir yük taşıyan, hidrojen atomu çekirdeği. Bk. ANSiKL.
— Kim. Proton alma, bir molekülün elek­tron çiftine bir protonun (H +) katılması.
II3N : H+ -» NH4+.
(Meydana gelen maddeye, protonu bağlayan bileşiğin «eşlenik asidi» denir. Bir hidrok­silin proton alması, Suyun ayrışmasına yol açabilir:

Devamı >>

PROHOROV (Aleksandr Mihayloviç)

PROHOROV (Aleksandr Mihayloviç) hakkında diğer dizin sayfaları >>PROHOROV (Aleksandr Mihayloviç)

Özet:

PROHOROV (Aleksandr Mihayloviç), sovyet fizikçisi (Atherton, Avustralya 1916). 1923′te, ailesiyle birlikte S.S.C.B.’ye gitti ve Leningrad Devlet üniversitesinde öğrenim gördü. 1939′da Moskova Lebedev Fizik ens­titüsüne araştırmacı olarak girdi ve radyo­elektrik dalgalarının yayılması üstünde ça­lıştı. 1946′da, çizgisel olmayan salınımlar teorisi üstüne bir doktora tezi yaptı. 1947′-den 1950′ye kadar Veksler’in yanında elekromagnetik ışımanın senkrotron elektronlarıyle ilgili yayımı konusunda çalıştı. 1950′de asistan oldu; 1954′te Salınımlar laboratuvarı direktörlüğüne getirilerek Hertz tayfölçümüyle ilgilendi ve yardımcıları ile birlik­te, billûrlardaki magnetik rezonans olay­larını inceledi. Meslektaşı Basov ile birlikte Prohorov da, 1964 Nobel Fizik armağanını amerikalı Townes ile bölüştü. (L)

PROGRAM

PROGRAM hakkında diğer dizin sayfaları >>PROGRAM

Özet:

PROGRAM i. (fr. programme). Bir tören, temsil, gezi v.b.nin ayrıntılarını tespit eden ve bunları tanıtmak amacını güden basılı kâğıt: Bir seyahat acentesi herkesin eline bir program tutuşturdu (F. R. Atay). Kon­ser programı. // Bir kimsenin tasarılarını kapsayan maddelerin bütünü: Elverir ki iş programımız gittikçe zenginleşerek devam etsin
(R.N. Güntekin). Halit Beyi tanımı­yorsunuz da onun için… Siz zannediyorsu­nuz ki programla hareket eder (A. H. Tanpınar). || Bir siyasî partinin tasarılarının ge­nel açıklaması.

Devamı >>

PREROV veya PRJEROV

PREROV veya PRJEROV hakkında diğer dizin sayfaları >>PREROV veya PRJEROV

Özet:

PREROV veya PRJEROV, Çekoslovakya’­da (Kuzey Moravya bölgesi) şehir;
25 000 nüf. XVI. yy.dan kalma şato. Tarım mer­kezi. Çeşitli sanayi (elektronik metalürji, seramik, plastik maddeler.) [L]

Sonraki sayfa »