RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825)

RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825) hakkında diğer dizin sayfaları >>RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825)

Özet:

RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825)

Devamı >>

PHİLİDOR

PHİLİDOR hakkında diğer dizin sayfaları >>PHİLİDOR

Özet:

PHİLİDOR, XVII. ve XVIII. yy.larda ya­şamış fransız müzikçi ailesinin lakabı. Aile­nin asıl soyadı Danican’dı. —JEAN (1620′-ye doğr.-1679), birkaç dans havası beste­ledi; sarayın resmî orkestrasında fifre, tiz krummhorn ve donanma trompeti çalgıcısıydı.
—Oğlu ANDRE (öl. Dreux 1730), sara­yın resmî ve özel orkestralarında krumm­horn, trompet, obua ve tenor krummhorn çalgıcısıydı. Ordu için marşlar besteledi; opera – baleler (Le Canal de Versailles [Versailles Yolu], 1687; La Princesse de Crete [Girit Prensesi]), divertimento’lar (Le Mariage de La Couture Avec la Grosse Cathos [La Couture'ün Şişko Cathos ile Ev­lenmesi], 1688), maskarad’lar (Savgialıların Maskarad’ı, Çin Kralı [1700]), çalgılı müzik eserleri (Trompet ve Timpani Parçaları [1685]. iki Basviyol, Bas Keman ve Bas için Parçalar, [1700]) yazdı. Kralın Müzik kü­tüphanesinde görev aldı ve XVI. yy.ın ba­şından beri sarayda çalman eski eserleri
derledi; bu parçaların yalnız bir kısmı gü­nümüze kalmıştır. —JACQUES (Paris 1657-Versailles 1708), Jean’ın oğlu, sarayın Büyük orkestrasında fifre, krummhorn, daha sonra donanma trompeti çaldı (1679-1697); kralın özel kemancısı oldu, sarayın küçük orkestra­sında da obua, pes trompet ve kornet çal­dı. Marşlar ve kadril havaları besteledi. — Alexandre (doğ. Paris 1660), Jacques’m kardeşi ve françois (Versailles 1689-ay.y. 1717), Andre’nin oğlu, bas krummhorn ve donanma trompeti çalgıcısıydılar; François, Yan Flüt için Parçalar besteledi (1716-1718). —anne (1681 – Paris 1728), Andre’nin oğ­lu, sarayın Büyük orkestrasında obua ve keman çaldı. Bir Yan Flüt, Gagalı Flüt, Keman ve Obua için Parçalar Kitabı (1712) yayımladı, ayrıca bir Te Deum ve pastoraller besteledi; Tuileries sarayının ruhanî konserlerini başlattı (1725). —FRANÇOİS ANDRE (Dreux 1726-Londra 1795), François’nın kardeşi; çok genç yaşta kralın Versail­les kapellasında görev aldı. Campra ile bes­te çalıştı. Dünyanın en üstün satranç oyun­cusu olarak ün kazandı ve özellikle bu sı­fatla, Hollanda, Almanya ve İngiltere’ye gitti. Analyse du Jeu des Echecs (Satrancın Analizi) adlı bir kitap yazdı. Kralın kapel­lasında yöneticilik elde etmeğe çalıştı, bu amaçla Lauda Jerusalem (1754) adlı bir bü­yük motet icra ettirdi, fakat pek beğenilme­di. 1759′da tiyatroya yöneldi, birçok opera­komik besteledi, bunlar arasında Blaise le Savetier (Ayakkabıcı Blaise), L’Huître et les Plaideurs (İstiridye ve Savunucular) [1759], Le Quiproquo (Yanlış Teşhis) [1759], Le Soldat Magicien (Sihirbaz Asker) [1760], Le Jardinier et le Seigneur (Bahçıvan ve Efendisi) [1761], Le Marechal-Ferrant (Nal­bant) [1761], Sanço Pança Adada (1762), Le Bûcheron ou les Trois Souhaits (Oduncu veya Üç Dilek) [1763], T om Jones (1765), L’Amant Deguise (Maskeli Âşık) [1769], La Nouvelle Ecole des Femmes (Yeni Kadın­lar Okulu) [1770], Le Bon Fils (Hayırlı Ev­lât) [1773], Les Femmes Vengees (öcü Alı­nan Kadınlar) [1775], Le Puits d’Amour (Aşk Kuyusu) [1779], La Belle Esclave (Gü­zel Esire) [1787], le Mari Comme.İl Les Fa-udrait Tous (örnek Koca) [1788] sayılabilir. Ayrıca birkaç lirik trajedi (Persee, [1780], Temistokles, [1786]), Horatius’un metni üs­tüne XVIII. yy.ın tek din dışı oratoryosu Carmen Saeculare’yı (1779), bir Requiem, bir Te Deum, bir İngiliz Od’u, bir Modülasyon Sanatı (obua, keman, bas için dört­lü) ve arietta’lar yazdı. Devrimden yana olmasına rağmen, Londra’da oturması, ken­disinin göçmenler listesine girmesine ve ay­lığının kesilmesine yol açtı. Dram duygusu ve bestelerindeki özel anlatımıyle zamanın­da öncü bir rol oynadı. (L)

PFALZ

PFALZ hakkında diğer dizin sayfaları >>PFALZ

Özet:

PFALZ (lat. palatium, Saray’dan). Kutsal İmparatorluk’ta hükümdarın, daha sonra saray kontlarının mülkü; XII. yy.dan iti­baren bu ad Rheinland Saray kontu’nun (Comes palatinus Rheni) mülkünü belirt­mek için kullanıldı. 945′ten sonra çoğu za­man Hermann’ın (945-996) soyundan ge­lenlerin taşıdığı bu unvan, 1155′te Friedrich Barbarossa tarafından, Rheinland’ı elinde bulunduran kardeşi Konrad’a verildi. Welflere (1194), sonra geleceğin Bavyera dükü olan Otto von Wittelsbach’a (1214) geçen bu mülk Bacharach, Alzey, Neustadt (Hardt) ve Weinheim tımarlarından meydana gelir. Ludwig II, 1266′da da Nordgau (geleceğin Oberpfalz’i) Staufen topraklarını ve 1288′de Heidelberg şatosuyle şehrini ele geçirdi. Pavia antlaşması Rheinland ve Nordgau tımarlarını Wittelsbach’ların (1329) küçük koluna bıraktı; iki kol arasında el de­ğiştirmesi gereken prenslik unvanı, Ober pfalz’ı alan imparator Kari IV (Altın mü­hür, 1356) tarafından Pfalz’a verildi. Heidelberg üniversitesinin (1386) kurucusu se­çici prens Ruprecht I (1353-1390), Zweibrücken’ı, Mosbach’ı ve Simmern’i elde et­ti. Romalıların kralı (1400-1410) Robert III (1398-1410), Oberpfalz’a yeniden sahip ol­du. Kral ölünce, ailesi, mülküyle birlikte dört kola ayrıldı: a) 1559′da sona eren Pfalz seçici prensliği (Kurpfalz); b) 1448′de son bulan Oberpfalz; c) bir çok dala ayrılan Simmern-Zweibrücken; d) 1499′da son bu­lan Mosbach. Seçici Philipp (1476-1508), Bavyera’dan Neuburg düklüğünü elde etti (1505). Reform zamanında Pfalz, Calvin’ciliğin zafer kazandığı Friedrich IV dev­rine kadar iki protestan mezhebi arasında bocaladı. Simmern kontu olan Friedrich III (1556-1576), Heidelberg üniversitesini imparatorluk içinde calvin’ci propaganda­nın merkezi haline getirdi; 1559′da sülâ­lenin büyük koluna ait mülklerle seçicilik unvanı ona geçti, kendisi ve küçük oğlu Johann-Kasimir, Fransa, Hollanda ve Al­manya arasındaki Din savaşlarına karıştı­lar. Friedrich V (1610-1623), seçici prens unvanını ve topraklarını kaybetti (bk. otuz-yıl savaşları); Vestfalya antlaşmaları (1648), Friedrich V’in oğlu Karl-Ludwig’e (öl. 1680) yalnız seçicilik unvanıyle Rhein­land Pfalz’mı (Aşağı Pfalz) geri verdi, Yu­karı Pfalz Bavyera’ya kaldı. Otuzyıl sa­vaşlarında amansızca yakılıp yıkılan Rhe­inland Pfalz’ı nüfusunun dörtte üçünü kay­betti; ayrıca 1673, 1674 ve 1689′da fran­sız ordusunun saldırılarına uğradı. Simmern hattının ortadan kalkması sonucunda (1685), Zweibrücken-Neuburg katolik kolu seçici­lik unvanını tevarüs etti; fakat ülke, bal­dızı olan Pfalz prensesinin haklarını ko­ruyan Louis XIV’ün birlikleri tarafından işgal edildi. Louvois’nın emriyle yıktırılan Heidelberg şatosunun yerini 1720′den sonra fransız sanatçıları tarafından yapılan Mannheim sarayı aldı. Zweibrücken-Neuburg hat­tının ortadan kaldırılmasıyle (1742) Pfalz, daha sonra Bavyera’yı tevarüs eden (1777) Karl-Theodor von Sulzbach’ın eline geçti. İhtilâl savaşlarından sonra Pfalz, Fransa (Ren’in sol kıyısı), Baden ve Hessen-Darms-tadt (sağ kıyı) arasında bölüşüldü. 1815 Antlaşmalarıyle eskisinden farklı ve Ren’in sol kıyısıyle sınırlanan bir Bavyera Pfalz’ı kuruldu; toprakların geri kalan kısmı Hessen ile Prusya arasında paylaşıldı. Pfalz 1849 mayıs-haziran cumhuriyetçi ayaklan­ması dışında, 1918′e kadar Bavyera ile ka­der birliği yaptı; 1919′da Saar’ın yararına parçalandı, 1946′da da Rheinland-Pfalz Land’ına katıldı. (L)

PEDRO I Brezilya imparatoru

PEDRO I Brezilya imparatoru hakkında diğer dizin sayfaları >>PEDRO I Brezilya imparatoru

Özet:

PEDRO I (Queluz 1798-ay.y. 1834), Brezilya imparatoru (1822-1831), Portekiz kralı (PEDRO IV) [1826]. Portekiz kralı Joao VI ile Carlota Joaoquina de Borbon’un oğlu. Ülkesi Fransız işgaline uğrayınca (1807) ailesiyle birlikte Brezilya’ya gitti ve Avusturya prensesi Maria Leopoldina ile evlendi (1816). Babası Lizbon’a döndükten sonra naip-prens olarak Breziya’da kaldı (1821). Portekiz cortes’lerinin merkeziyetçi siyaseti Brezilyalıları memnun etmediğinden, babasıyle birlikte Brezilya Anayasasına bağlılık andı içen (1821) Pedro, ayrılık taraftarlarıyle anlaştı, ülkenin «sürekli koruyucusu» diye adlandırıldı ve Brezilya’nın bağımsızlığını ilân etti (7 eylül 1822). Sonra da imparator oldu (12 ekim). Brezilya’ya yeni bir anayasa kazandırdı

Devamı >>

Özel Arama