» haber hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

AŞIRMAK

AŞIRMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>AŞIRMAK

Özet:

AŞIRMAK geçi. f. Yüksek bir yerin üstün­den geçirmek: Aşk değil mi beni derde dü­şüren / Ferhad gibi yüce dağlar aşıran (Gev­heri).

Devamı >>

AGOP PAŞA Kazazyan

AGOP PAŞA Kazazyan hakkında diğer dizin sayfaları >>AGOP PAŞA Kazazyan

Özet:

AGOP PAŞA Kazazyan, osmanlı Maliye nazırlarından (İstanbul 1832-ay.y. 1891). Fakir bir ermeni ailedendi. Ciddî bir tahsil görmedi.

Devamı >>

AFİŞ

AFİŞ hakkında diğer dizin sayfaları >>AFİŞ

Özet:

AFİŞ, i. (fr. affiche), herhangi bir haberi, herkese duyurmak için duvara yapıştırılan el yazması veya basılı kâğıt: İstasyonda bu afişlerin birinde ölüm kelimesinin muazzam harflerle yazılmış olduğunu gördüm (H. E. Adıvar).

Devamı >>

ADALETNAME

ADALETNAME hakkında diğer dizin sayfaları >>ADALETNAME

Özet:

ADALETNAME i. (Adalet Fermanı, Adalet Hükmü de denir). Kanunları uygulamayan, görevlerini kötüye kullanan idareci­leri yola getirmek için padişahların yayım­ladıkları olağanüstü hükümler.

Devamı >>

ADAŞ

ADAŞ hakkında diğer dizin sayfaları >>ADAŞ

Özet:

ADAŞ i. (addaş). Adları eş olanlardan her biri: Bakardım, haber alma kadrolarında ça­lışan adaşım, dudaklarında bir gülücükle… (Y. Z. Ortaç), Ya o seslere sen ne dersin adaşım? (Sabahattin Ali).

Devamı >>

Adam (jeu d’)

Adam (jeu d’) hakkında diğer dizin sayfaları >>Adam (jeu d’)

Özet:

Adam (jeu d’) [Âdem Oyunu], Ortaçağdaki yarı dinî dramların en önemlisi (XII. yy. sonu).

Devamı >>

AÇIKLAMA

AÇIKLAMA hakkında diğer dizin sayfaları >>AÇIKLAMA

Özet:

AÇIKLAMA i. Yetkili makam veya kim­selerce, herkesi veya bir kısım insanları ilgilendiren konularda verilen aydınlatıcı bilgi: Görüşmelerden sonra herhangi bir resmi açıklama yapılmadı.

Devamı >>

ACENTA veya ACENTE

ACENTA veya ACENTE hakkında diğer dizin sayfaları >>ACENTA veya ACENTE

Özet:

ACENTA veya ACENTE i. (ital. agente). Malî veya ticarî işleri, ücret karşılığı üze­rine alan kimse veya kuruluş: Eğer istersek acentenin, kanosu ile kıyıya çıkıp meşhur Cuitra bahçelerini, Kraliçe sarayını geze­rek… (F. R. Atay). || Nakliyat şirketleri ve­ya banka gibi kurumların şubeleri, temsil­cilikleri. Si Bu Şubelerin başında bulunan kimse, vekil, temsilci: Babasının otomobil acentesi de olduğunu söylediğini hatırladığıma göre, geniş anlamda bir tüccardı (Z. O. Saba).

Devamı >>

SALIK

SALIK hakkında diğer dizin sayfaları >>SALIK

Özet:

SALIK i. (salmaktan sal-ı-k). Haber.

Devamı >>

SALA

SALA hakkında diğer dizin sayfaları >>SALA

Özet:

SALA i. (ar. şalâ^). Din. Cemaati cuma veya bayram namazına çağırmak, kimi yer­lerde de cenaze için kılınacak namazı ha­ber vermek amacıyle minarelerde okunan salât. || Salâ vermek (veya okumak), mi­narede salâvat okuyarak namazı haber ver­mek: Sarı Hafız en yakıcı sesiyle salâ ve­riyordu (Sabahattin Ali).

Devamı >>

SAİ

SAİ hakkında diğer dizin sayfaları >>SAİ

Özet:

SAi sıf. (ar. .sa

Devamı >>

Sahayifü’l-Ahbar

Sahayifü’l-Ahbar hakkında diğer dizin sayfaları >>Sahayifü’l-Ahbar

Özet:

Sahayifü’l-Ahbar (Haberlerin Sayfaları). müneccimbaşı Şeyh Ahmed Dede Efendi nin tarihi. Sahayiful Ahbar fi Vakayı’l-A’sar (Yüzyılların Olayları Hakkında Ha­berlerin Sayfaları) veya Cami’üd-Düvel (Devletleri Toplayan) adlarıyle de tanınır.

Devamı >>

SAĞLIK

SAĞLIK hakkında diğer dizin sayfaları >>SAĞLIK

Özet:

SAĞLIK i. (salık’tan). Salık, haber.

Devamı >>

RESOS

RESOS hakkında diğer dizin sayfaları >>RESOS

Özet:

RESOS. Yun. mit. Truva’nın yardımına gi­den Trakya kralı Strymon’un oğlu. Kâhin­ler ona, beyaz atları Skamandros’un suyundan içerse Truva’yı kurtaracağını haber vermişlerdi. Fakat Odysseus ile Diomedes, bir gece baskınında Resos’u öldürdüler ve atları alıp kaçırdılar. (L)

REMİZ veya REMZ

REMİZ veya REMZ hakkında diğer dizin sayfaları >>REMİZ veya REMZ

Özet:

REMİZ veya REMZ i. (ar. remz), Esk. İşaret, alâmet: Âşık da şu kızdır ki, vela­yet remzi görüp bize âşık oldu (N. Araz).

Devamı >>

REMİLCİ

REMİLCİ hakkında diğer dizin sayfaları >>REMİLCİ

Özet:

REMİLCİ i. (remü’âen remil-ci). Esk. Kumla fala bakan, remil dökerek gaipten haber veren kimse: Ben falcı, bakıcı, re­milci değilim (H. R. Gürpınar). [M]

REKLAM

REKLAM hakkında diğer dizin sayfaları >>REKLAM

Özet:

REKLAM i. (fr. reclame). Ticarî, sınaî v.b. bir kuruluşu tanıtmak veya herhangi bir malın satışını artırmak amacıyle kul­lanılan çeşitli yolların genel adı: Bu yazı­lar «Akbaba» için ayrı bir reklam olur, inan bana! (Y. Z. Ortaç).

Devamı >>

Persian

Persian hakkında diğer dizin sayfaları >>Persian

Özet:

Persiankiwi: Twitter devrimcisi İranlı.
Persian Farsça Ad:
Kökeni İran olan kimse.
Farsça:
[1] İran’ın resmi dili.
[2] Hint-Avrupa dil ailesinin, Hint-İran dil grubuna ait İran Dilleri alt grubunda yer alan dil. Devamı >>

REİCHENBACH (Cari Ludwig von, — baronu)

REİCHENBACH (Cari Ludwig von, — baronu) hakkında diğer dizin sayfaları >>REİCHENBACH (Cari Ludwig von, — baronu)

Özet:

REİCHENBACH (Cari Ludwig von, — baronu), alman kimyacısı ve sanayicisi (Stuttgart 1788 – Leipzig 1869). önce siya­setle uğraştı.

Devamı >>

REHİN

REHİN hakkında diğer dizin sayfaları >>REHİN

Özet:

REHİN i. (ar. rehn’den rehin). Para, mal v.b. bir şeye karşılık tutulmuş teminat: Ama şimdi üzerinizde başka para yoksa, bana bir şey rehin bırakınız (Ömer Seyfeddin). || Rehin etmek, rehin olarak ver­mek: En son ellerinde kalan bir hanı da Emniyet sandığına rehin etmişler, diye duy­duk (B. Felek).

Devamı >>

REDDETMEK

REDDETMEK hakkında diğer dizin sayfaları >>REDDETMEK

Özet:

REDDETMEK geçi. blş. f. (ar. redd ve türk. etmek’ten). Verilen veya yapılması ileri sürülen bir şeyi almak veya yapmak istemediğini belirterek kabul etmemek, bir isteği geri çevirmek:

Devamı >>

RAVİ

RAVİ hakkında diğer dizin sayfaları >>RAVİ

Özet:

RAVİ sıf. ve i. (ar. rivayet’ten râvt). Esk. Rivayet eden, anlatan, şiir, hikâye v.b. nak­leden (kimse): Mezarına nur indiğini gören raviler bunu gezdikleri her yerde söyleyip yaymışlardır (N. Araz). || Ravi-i kıssa, hi­kâye anlatan.

Devamı >>

RAPS [reps]

RAPS [reps] hakkında diğer dizin sayfaları >>RAPS [reps]

Özet:

RAPS [reps] çoğl. i. (ing. k.) Giz. ilm. Me­tapsişikte, ispirtizmacının veya medyumun haberleşmesini sağlayan vuruşlar. (L)

Devamı >>

RAN (Nâzım Hikmet)

RAN (Nâzım Hikmet) hakkında diğer dizin sayfaları >>RAN (Nâzım Hikmet)

Özet:

RAN (Nâzım Hikmet), türk şairi (Selanik 1902-Moskova 1963). Matbuat Umum mü­dürlüğü ve Hamburg konsolosluğu yapmış olan Hikmet Nâzım Beyin oğlu, şair ve mevlevî Nâzım Paşanın torunu. Göztepe’de Taşmektep’te, bir süre Galatasaray lisesinde okudu.

Devamı >>

RAİMONDİ (Giuseppe)

RAİMONDİ (Giuseppe) hakkında diğer dizin sayfaları >>RAİMONDİ (Giuseppe)

Özet:

RAİMONDİ (Giuseppe), italyan yazarı (doğ. Bologna 1898).
Ronda dergisi birçok özelliğini Raimondi’nin 1918′de kurdu­ğu edebiyat dergisi La Raccolta’dan aldı (Raimondi, daha sonra Ronda’nın en genç elemanı oldu). Bu derginin yeni-klasik zev­ki Raimondi’yi sürekli olarak etkiledi; bu durum derginin bütün sayfa düzeninde, bü­tün yazılarında, denemelerinde açıkça gö­rülür. Notizia su Baudelaire (Beandelaire Üstüne Tanıtma Yazısı) [1924]; Galileo Ovvero dell’Aria (Galileo veya Hava Üstüne) [1926]; Domenico Giordani (1928), Testa o Croce (Yazı mı Tura mı?) [1923], İl Carte-siano Signor Teste (Descartes’çı Bay Teste) [1928]; Magalotti (1929); Giornale Ossia Taccuino (Gazete veya Cep Defteri) [1942], Anni di Bologna (Bologna’lı Anni) [1946]. Raimondi daha sonra başarılı hikâyeler yaz­mağa başladı, devrin toplumsal ve siyasî olaylarını dikkatle izledi ve bu izlenimlere bir zanaatkar oğlu olarak kendi çalışmala­rından edindiği deneyleri de katarak gerçek­çi bir şekilde hayatını anlattı:

Devamı >>

RAHMANİYUN

RAHMANİYUN hakkında diğer dizin sayfaları >>RAHMANİYUN

Özet:

RAHMANİYUN çoğl. i. (ar. rahmani’den rahmaniyyün). Tasav. Tanrı sırrına ererek gaipten haber getirenler.
— ANSİKL. Belli zamanlarda ortaya çıkan, daha çok insanlara doğru yol göstermek ve onları din konusunda aydınlatmak için Tan­rı tarafından görevlendirildikleıine inanılan rahmaniyun’a, ibni vaki, bediüzzaman gibi adlar da verilir. Bunlar, Tanrı ile insanlar arasında aracı durumundadır. Kimsenin gö­remediği olayları görür, duyamadığı gizli sesleri duyarlar. Evliyadan sayılan rahma­niyun, zaman ve mekânla sınırlı değildir. Tanrı’nın onlara bağışladığı özel yetenekle­ri yüzünden aklın alamadığı uzaklıklardan gelen sesleri duyar, ülkeler ötesi olayları görürler. Bunlar, ortaya çıktıkları çağda, Tanrı’nın ne yapmak istediğini bildirmekle görevli sayılırlar.
Bazı yorumculara göre rahmaniyun, din kullarına, tanrı buyrukları­na uyulmadığı zamanda, insanları uyarmak, büyük yıkımlardan kurtarmak için ortaya çı­kar. Bazı söylentilere göre bunlar her çağda önce üç kişi olarak zuhur ederler. Bunların kim oduklan halk tarafından pek bilinmez, sözleri aklın kuralları dışına çıktığı için efsa­ne sanılır. Rahmaniyuna karşı duyulan inanç, eski çoktanrıcı dinlerden kalmadır. Sonradan Musevîlik ve Hıristiyanlığa, da­ha sonra da Müslümanlığa geçti. (M)

RADYOKOMÜNİKASYON

RADYOKOMÜNİKASYON hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOKOMÜNİKASYON

Özet:

RADYOKOMÜNİKASYON i. (fr. radiocommunication). Bk. TELSİZ haberleşme.

RADYOCU

RADYOCU hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOCU

Özet:

RADYOCU i. (radyo’dan radyo-cu). Radyo onaran veya satan kimse. || Amatör radyo­cu, zevki için radyo alıcısı veya vericisi ya­pan, bu âletlerle haberleşen kimse. (M)

Pulcinella

Pulcinella hakkında diğer dizin sayfaları >>Pulcinella

Özet:

Pulcinella, 1 perdelik şarkılı bale, ilk ola­rak 1920′de Paris operasında Sergey Diaghilev’in Rus Bale topluluğu tarafından tem­sil edildi. Müziği Stravinskiy ile Pergolesi’nin, koreograf isi Leonide Massine’nin, de­kor ve kostümleri P. Picasso’nundur. Ko­nu Sergey Diagbilev tarafından bir com­media dell’arte taslağından alınmıştır. Pulcinella’nın kadınlardan gördüğü ilgiyi çekemeyen bazı gençler onu öldürmeğe ka­rar verirler. Bunu haber alan Pulcinella’nın yerine geçen bir arkadaşı darbelerin altında ölmüş taklidi yapar. Balenin sonun­da, Öldüğü sanılan Pulcinella’nın dirilme­si düşmanları arasında büyük bir şaşkınlık yaratır. Oyun, bir gürültü patırtı içinde, neşeli bir şekilde son bulur. (L)

Forex ve Döviz Piyasaları

Forex ve Döviz Piyasaları hakkında diğer dizin sayfaları >>Forex ve Döviz Piyasaları

Özet:

Döviz piyasaları
Yatırım, hedging, spekülasyon amacıyla yapılan hareketlerin gerçekleştiği döviz piyasaları 24 saat açıktır. Açılış Sidney ve Tokyo’da olur, Hong Kong ve Singapur, Bahreyn ile sürer Avrupa piyasalarına geçer. Frankfurt, Zürih, Londra’dan New York, Chicago piyasalarına ve Los Angeles ve San Fransisco’ya devam eder. İşlem hacmi, dünya ticaret hacminin 50 katından fazladır. İşlemlerde ağırlık Amerikan doları ve Alman markı, Amerikan doları ve yen üzerindedir. Günlük işlem hacmi, milyar dolar temelinde en fazla İngiltere, ABD, Japonya, Singapur’dadır.

Devamı >>

PSİKOLENGÜİSTİK

PSİKOLENGÜİSTİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOLENGÜİSTİK

Özet:

PSİKOLENGÜİSTİK i. (fr. psycholinguis-tique). Dille ilgili olayları psikolojik görü­nümleri içinde inceleyen bilim.
— ANSiKL. Saussure’den beri modern dil­bilime «dil» ile «söz» arasındaki ayırım hâ­kimdir. Dil, sosyal bir grubun üyeleri ara­sında alınıp verilen bütün sözlü bildirilerin gücül toplamına uygun bir sistemi belirtir. Söz, gerçekleştirilmiş sözlü bildirilerin, yani davranışlardan doğan dil olguları’nın so­mut çokluğunu belirtir. Dilbilim’in konusu dil ile dilin bölümlerinin (gramer, sözlük v.b.) ve işleyiş kurallarının incelenmesidir. Psikolengüistik in konusu, sözlü bildirilerin bazı görünümleriyle konuşanların ruhsal ö-zellikleri arasında bağlar aramaktır.
• Tarih. Dilbilimin tarihi eskidir ama psi­kolengüistik bilim olarak yeni ortaya çıktı: basılan bir eserde (Osgood ve Sebeok’un terim olarak ilk defa Amerika’da 1954′te yönetiminde yayımlanan Psycholinguistics) kullanıldı. Bilim dalları arasında ortaklaşa bir çalışma ile yazılan eser, yapısal dilbi­limin metotlu ve nazarî bilgileriyle davra­nış psikolojisini birleştirmeğe çalışır. Eserde bildirim nazariyesi gibi bazı dış katkıların da «nemi büyük oldu. Dilbilimcilerle psikologların işbirliği, birçok güçlük yenildik­ten sonra sağlanabildi. İlk anlarda modern dilbilim kendi alanını biçimsel bir analiz olarak sınırladı ve dilin kullanılmasını sağla­yan zihnî fonksiyonları psikologlarla tartış­mayı konusu dışında saydı. Bu yüzden dil­bilim, fonetik ve semantik gibi zihnî fonk­siyonlarla da ilgili özel bilim dallarını bün­yesine katmakta kararsızlık geçirdi. Diğer yandan bilimsel psikoloji özel söz davranış­larını, uzun zaman tanım veya deney yö­nünden inceledi ve dilbilim sisteminin bü­tününü kapsayan bir modele inmedi; onun için psikoloji, bu sistemin kullanılışıyle il­gili tümel edinme ve bozulma şekillerini (çocuğun dili, patolojik dil) anlamakta güçlük çekti. İki tarafın karşılaştığı bu güç­lükler bilgi nazariyesi konusunda diyalog­lara yol açtı ve çeşitli uygulamalardan do­ğan somut meseleler sonuç olarak iki bi­limin kaynaşmasını ve psikolengüistiğin or­taya çıkmasını sağladı. Psikolengüistiğin bellibaşlı kurucuları arasında G.A. Miller, Osgood, Luria, Skinner ve Novrer sayıla­bilir.

Devamı >>

PRUD’HON (Pierre Paul)

PRUD’HON (Pierre Paul) hakkında diğer dizin sayfaları >>PRUD’HON (Pierre Paul)

Özet:

PRUD’HON (Pierre Paul), fransız ressamı (Cluny 1758-Paris 1823). Bir taş yontucusu­nun onuncu oğlu, Dijon’da okudu, Paris’te sanatını geliştirmek imkânını elde etti. 1784′te Bourgogne eyaletleri Roma ödülünü kazandı. 1785′te Roma’y»i yerleşti. İtalya’­da, özellikle Raffaello, Vinci ve Correggio’nun eserlerini inceledi. 1789′da Fransa’ya döndü, gravür ve süslemeler yaptı; özellikle Josephine de Beauharnais’nin konağında, Saint-Cloud sarayının bir tavanında (Ger­çeğin Yeryüzüne İnişi), Lcuvre’da (Çalış­manın Yol Gösterdiği Deha) çalıştı. Çok sayıda portre, alegorik ve mitolojik konulu tablolar (Psykhe’nin Kaçırılışı, Diana’nın Jüpiter’e Yakarışı, Suçu Kovalayan Ada­let ve İntikam) yaptı, 1817 Salonu’nda, Astyanaks’ın Kaderine Ağlayan Anâromakhe adlı tablosunu sergiledi. Prud’hon’un maviye çalan kâğıt üzerine füzen ve tebe­şirle yaptığı desenler, yağlıboya resimlerin­den daha çok dayanmıştır. Constance Mayer’in portresi (Louvre’daki desen bölümü) şaheserlerindendir; çıplak’larının çoğundaki şehvetli güzellik, Ingres’i ve Chasseriau’yu haber verir. Prud’hon, romantizmin öncü­lerinden sayılır. (L)

PROTEUS

PROTEUS hakkında diğer dizin sayfaları >>PROTEUS

Özet:

PROTEUS. Yun. mit. DENİZİN YAŞLI ADA­MI denen deniz tanrısı. Poseidon ile karısı Amphitriten’in canavar sürülerine bakardı. Poseidon’dan, istediği zaman şekil değiş­tirme ve gaipten haber verme yeteneklerini elde etmişti; zorlanınca bu çareye başvu­rurdu (Menelaos, Aristen). üst kısmı insan, alt kısmı balık şeklinde tasvir edilirdi. (L)

Preveze Deniz savaşı

Preveze Deniz savaşı hakkında diğer dizin sayfaları >>Preveze Deniz savaşı

Özet:

Preveze Deniz savaşı, Barbaros Hayreddin Paşanın kumandasındaki osmanlı donanmasıyle, Andrea Doria kumandasındaki haçlı donanması (venedik, ceneviz, portekiz, pa­palık, malta donanmaları) arasında Preveze’de yapılan (28 eylül 1538) deniz savaşı. Barbaros Hayreddin Paşa, Osmanlı devleti hizmetine girerek kaptanıderya olduk­tan sonra Türkler ile avrupa devletleri ara­sındaki deniz savaşları şiddetlendi. Osmanlı donanması Balear adalarını tahrip etti (1535); Ege denizinde Venedik’in elinde bulunan adaları ele geçirdi; Girit’in pek çok kale ve köyünü yağmaladı. Bunun üze­rine papa ile Carlo V’in teşvikiyle ispan­ya, venedik, portekiz, malta, floransa do­nanmaları Türklere karşı birleştiler. Mey­dana gelen donanmanın başına Andrea Do­na getirildi. Haçlı donanması Korfu ada­sında toplandı; daha sonra Preveze kale­sini kuşattı. Barbaros Hayreddin Paşa, Preveze düşman donanması tarafından bom­balandığı sırada İstanköy (Kos) körfezindeydi. Durumu öğrenince Eğriboz (Euboia) adasında Khalkis limanına geldi. Düş man hakkında bilgi edinmek için 20 par­çalık bir donanma ile Turgut Reis’i Preve­ze’ye gönderdi; kendi de asıl osmanlı donan­ması ile Modon’a girdi. Barbaros’un yaklaş­tığını öğrenen Andrea Doria, Preveze kuşat­masını kaldırarak Korfu’ya çekildi. Bar­baros da Modon’dan ayrıldı. Venedik’in elinde olan Kefalonya (Kephallonia) ada­sını bombaladıktan sonra Preveze’ye gel­di. Preveze kalesini tamir ettirdi ve donanmayle birlikte Narda (Arta) körfezine girdi. Bunu haber alan Andrea Doria, Korfu’dan ayrılarak Preveze’ye geldi; fakat çok dar olan Narda körfezinin ağzı, Pre­veze kalesinin toplarıyle korunduğundan körfeze giremedi. Bu sırada haçlı donan­masında 60 000 asker ve 308′i büyük savaş gemisi olmak üzere 600′den fazla gemi vardı. Türk donanması ise 122 savaş gemisi ve 20 000 askerden meydana geliyordu. Türk do­nanmasında 166, haçlı donanmasında ise 2 500 top vardı. Barbaros, gemisinde topla­nan mecliste, öteki kumandanların düşünce­lerine uymayarak, körfezden çıkacağını ve haçlı donanmasına saldıracağını bildirdi; ona göre, bu kadar büyük bir haçlı do­nanması yenilirse, Akdeniz’de Türklerin üs­tünlüğü uzun süre devam edebilirdi. 27 Eylül 1538′de osmanlı donanması Narda körfezinden çıktı; yarım daire şeklinde ya­yılarak düşman donanmasına ateş açtı. Os­manlı donanmasının bu saldırısı karşısın­da Andrea Doria, savaşı kabul etmedi; kendisi için daha elverişli bir durumda sa­vaşa girmek üzere Santa Maura (Leukas) adasıyle Ithake adası arasına çekildi. 28 Eylül gecesi iki donanma tekrar karşılaş­tı. Osmanlı donanmasının merkezine Bar­baros Hayreddin Paşa, sağ kanadına Sa­lih Reis, sol kanadına Şeydi Ali Reis ku­manda ediyordu. Turgut Reis de yedek donanmanın kumandanıydı. Osmanlı do­nanması çektiri cinsi (kürekli) gemiler­den meydana geliyordu. Haçlı donanma­sında ise hem kalyon, hem de kürekli ge­miler vardı. Savaş boyunca haçlı donan­ması yelkenli gemilerle kürekli gemilerin hareketlerini düzenleyemedi. Savaşın baş­langıcında kuvvetli bir güney rüzgârı türk donanmasının hareketine engel oluyordu; fakat bir süre sonra rüzgâr hafifleyince Barbaros hareketsiz kalan düşman gemilerini çevirerek uzaktan top ateşine tuttu; 128 düş­man savaş gemisi ve birçok nakliye gemisi battr. Türk donanması gemi kaybetmedi; sa­dece yüz ölü ve 800 yaralı verdi. Barbaros’­un karşısında başarılı olamayan Andrea Do­ria, o zamanın geleneklerine göre büyük bir şerefsizlik sayılan bir hareket yaptı: ami­rallik fenerini söndürerek kaçtı. Preveze ye­nilgisinden en çok zarar gören ülke Venedik oldu: savaştan sonra Osmanlı devletiyle yap­tığı barış antlaşmasıyle Mora ve Adriya kıyılarında elinde bulunan kaleleri ve Barbaros’un ele geçirdiği Ege denizi adalarını Os­manlı devletine bıraktı; 300 000 altın da sa­vaş tazminatı vermek zorunda kaldı. Bk. osmanlılar renkli sayfası. (-»Bibliyo.) [m]
PREVEZELİ MUSTAFA PAŞA. Bk. mus­tafa paşa Prevezeli.

PRELÜD

PRELÜD hakkında diğer dizin sayfaları >>PRELÜD

Özet:

PRELÜD i. (lat. praeludere, bir çalgıyı çalmağa hazırlanmak’tan fr. prelude). Bir eserin icrasından önce rotadan veya do­ğaçtan çalınan müzik parçası.
— Ansikl. Prelüd, kural olarak, parçanın ton’unu, makamını belirtir. İtalyanların intonazione’lerine benzeyen, yaylı veya klav­yeli çalgılar için yazılmış ilk prelüdleri XVI. y.ın başında Attaignant yayımladı.
XVII. y.da, prelüd, L. Couperin’in, Lebegue’in ve fransız okulunun lavta, gitar, klavsen süitlerinden önce çalınırdı ve ölçü­lü olarak yazılmış değildi. Bu prelüdlerin ortalarında bazen birkaç ölçülük bir kontrapunto bulunurdu. Sonra prelüd, daha sağlam kurulmuş, bir ritim unsuruna bağlı, bir veya iki tema üstüne yazılmış, ya iki zamanlı veya sinjonia veya fransız usulü uvertür biçimini alan bir eser oldu. XVII. ve XVIII. yy. fransız operalarının çalgı riturnelleri ile Almanların dindarları ilâhi söylemeğe çağıran org müziği cümleleri de «prelüd» adiyle anılır. Bach’ın Tam Ayarlı Klavsen’indeki daha düzenli bazı prelüdleri sonat ile rondo’nun habercisi niteliğindedir. Bu eserler, Kutsal Teslis’ten söz etmek amacını güden ve üç ana fikir
(Baba, Oğul ve Kutsal Ruh) üstüne kurulmuş olan mi bemol büyük prelüd gibi, bir veya daha çok tema üstüne yazılmıştır. Couperin’e göre, prelüd, «içinde hayal gücünün doğur­duğu her şeyin notaya dönüşebileceği ser­best bir beste»dir (Art de Toucher le Clavecin [Klavsen Çalma Sanatı]). Bununla be­raber, Couperin’in bu eserinde örnek olarak verdiği altı prelüd’ün kesin bir nota düzeni içinde yazılmış olduğu görülür. Chopin, yazdığı yirmi dört prelüd’de, bir tema fikrinden hareket ederek, doğaçtan çalmak sanatıyle kurguyu birleştirdi. Mendelssohn ile
C. Franck’in biçimin baskısı altında kalmış olmalarına karşılık, Faure, piyano için yazdığı prelüd’lerinde saf müziğin özü­ne varmıştır. Debussy ise müziğini bir gö­rüntünün çevresinde somutlaştırır. Bazı operalarda, uvertür’ün yerini prelüd almış­tır (Lohengrin, Tristan, Parsifal, Peneiope). Sint-Saens, Dupre, Vierne, Messiaen gibi bazı org ve piyano ustaları, kısmen yazılı bir eser olarak ele aldıkları ve içinde ken­dilerini hayal güçlerinin veya özlemlerinin akışına bıraktıkları prelüd biçimini işleme­ğe devam ettiler. (L)

Sonraki sayfa »