Özel Arama

Avusturya devleti (XVIII. yüzyıl)

Avusturya devleti (XVIII. yüzyıl) hakkında diğer dizin sayfaları >>Avusturya devleti (XVIII. yüzyıl)

Özet:

Avusturya devleti (XVIII. yüzyıl)

Devamı >>

Beşeri ve iktisadî coğrafya

Beşeri ve iktisadî coğrafya hakkında diğer dizin sayfaları >>Beşeri ve iktisadî coğrafya

Özet:

Beşeri ve iktisadî coğrafya

NÜFUS. Nüfus yoğunluğu km2 başına 87 kişi­dir, fakat Viyana hesaba katılmazsa, km2 başına 67 kişiden fazla düşmez: Alp eyaletle­rinde nüfus daha seyrektir (Tirol: 37, Salzburg: 49, Karnten: 52). Nispeten sanayileş­miş olan Vorarlberg ile Steiermark’ta nüfus yoğunluğu daha fazladır (88 ve 70).

Devamı >>

Avrupa Ekonomik ortaklaşması

Avrupa Ekonomik ortaklaşması hakkında diğer dizin sayfaları >>Avrupa Ekonomik ortaklaşması

Özet:

Avrupa Ekonomik ortaklaşması

Avrupa Ekonomik ortaklaşması’nı (Ortak pazar) kuran antlaşma, Roma’da 25 mart 1957′de imzalandı ve 1 ocak 1958′de yürür­lüğe girdi. Avrupa Kömür Çelik ortaklaşma­sının bağladığı devletleri birleştirir. Türkiye İle Yunanistan özel bir geçici yönetmelik çer­çevesinde Ekonomik ortaklaşmaya katılma is­teğinde bulundular. Yeni ortaklaşmanın amacı, «bir ortak pazar kurmak ve üye dev­letleri birbirine yaklaştırmak yoluyle, ortak­laşma içinde iktisadî faaliyetleri ahenkli bir şekilde geliştirmek, devamlı ve dengeli bir kalkınma sağlamak, İstikrarı artırmak, hayat seviyesinin hızla yükselmesini sağla­mak ve birleştirdiği devletler arasında daha sıkı ilişkiler kurmaktır.

Devamı >>

Sandoz A. G.

Sandoz A. G. hakkında diğer dizin sayfaları >>Sandoz A. G.

Özet:

Sandoz A. G., 1886′da Basel’de kurulan is­viçre kimya sanayii şirketi. Güçlü bir sı­naî ve ticarî gruptur; bütün dünyaya ya­yılan iktisadî faaliyetleri, boyarmaddeler, ilâçlar ve sınaî kimya ürünleri imalâtı üs­tünedir. Yarısı Basel’deki tesislerinde ol­mak üzere toplam olarak 8 000′den fazla kişi çalıştırır. (L)

Sanayinin geleceği

Sanayinin geleceği hakkında diğer dizin sayfaları >>Sanayinin geleceği

Özet:

Sanayinin geleceği

Sanayinin gelişimi, aynı zamanda maddî ve manevî alanlarda kendini gösterir. So­yut bilim sanayiye işleyeceği maddeyi, uy­gulayacağı teknikleri bulur ve mamulleri­nin mükemmelleştirilmesini sağlar, iktisat bilimi, pazarların analizini, ihtiyaç ve piya­sa tahminlerini geliştirir. Psikolojiyle birle­şen istatistik, satış ve reklam konularında işe yarar. Psikolojinin bir başka uygula­ması, uzmanların seçimi ve yetiştirilmesiyle personelin ve emir verecek olanların eğitimiyle ilgilenir. iş sosyolojisi, işçilerin kendi işletmelerine, sanayilerine ve tümüy­le ekonomilerine uygulanacak en elverişli manevî beraberlik ve pratik işbirliği usul­lerinin araştırılmasına yardımcı olur. İş­letmenin yöneticileri, makinenin insanı ez­memesine, üretimin kendi kendine bir amaç olmamasına ve hâkim rol oynamağa kalkışmamasına, insanoğlunun gelişmesini engellememesine dikkat etmelidir.

Devamı >>

SANAYİDE iktisadî faaliyetlerde sanayinin yeri

SANAYİDE iktisadî faaliyetlerde sanayinin yeri hakkında diğer dizin sayfaları >>SANAYİDE iktisadî faaliyetlerde sanayinin yeri

Özet:

SANAYİDE iktisadî faaliyetlerde sanayinin yeri

Devamı >>

RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825)

RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825) hakkında diğer dizin sayfaları >>RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825)

Özet:

RUSYADA Avrupa Ulaşma yolunda Rusya (1689 – 1825)

Devamı >>

RUHSAT

RUHSAT hakkında diğer dizin sayfaları >>RUHSAT

Özet:

RUHSAT i. (ar. ruhsat). İzin, müsaade. || izin, müsaade belgesi, ruhsatname. || Ruhsat almak, izin almak: Büdeyl «öyle ise ben varayım bunu Kureyş’e haber vere­yim» diyerek ruhsat alıp Kureyş ordusuna vardı (Cevdet Paşa). Ruhsatname almak. || Ruhsat vermek, izin vermek, müsaade etmek: Hz. Ali, tekrar çıkmak istedi. Resuli Ekrem yine ruhsat vermedi (Cevdet Pa­şa). Ruhsatname vermek. || Ruhsat-yab. Esk. izin alan.

Devamı >>

ROMANYA HAYAT SEVİYESİ VE İKTİSADÎ GELİŞME

ROMANYA HAYAT SEVİYESİ VE İKTİSADÎ GELİŞME hakkında diğer dizin sayfaları >>ROMANYA HAYAT SEVİYESİ VE İKTİSADÎ GELİŞME

Özet:

ROMANYA HAYAT SEVİYESİ VE İKTİSADÎ GELİŞME

Devamı >>

REKLAM

REKLAM hakkında diğer dizin sayfaları >>REKLAM

Özet:

REKLAM i. (fr. reclame). Ticarî, sınaî v.b. bir kuruluşu tanıtmak veya herhangi bir malın satışını artırmak amacıyle kul­lanılan çeşitli yolların genel adı: Bu yazı­lar «Akbaba» için ayrı bir reklam olur, inan bana! (Y. Z. Ortaç).

Devamı >>

PROLETERLEŞTİRME

PROLETERLEŞTİRME hakkında diğer dizin sayfaları >>PROLETERLEŞTİRME

Özet:

PROLETERLEŞTİRME i. (proleter > pro­leterleşmek > proleterleştirmek’ten proleter-leştir-me). Bağımsız bir üretici kategorisini (çiftçiler, zanaatçılar, esnaf), işgüçlerini üretim veya mübadele araçlarına sahip olanla­rın emrine vermek zorunda bırakma.
— ANSîKL. Emekçilerin, şehirlerde yığın­lar halinde toplanmasına sebep olan ve hem işçilerin hem de işverenlerin kendi araların­da rekabetine yol açan sanayi gelişimiyle birlikte, proleterlik modern sanayinin tabiî bir parçası halini aldı. Marx’a göre, sana­yi ülkelerinde nüfusun gittikçe artan bir bölümü proleterleşmiş, yani yalnız emeğiyle yaşamak ve emeği sermayeyi artırdığı oran­da iş bulabilmek durumunda kalmıştır. Bu proleterleşme’nin yanı sıra, gene Marx’a göre kütleler gittikçe daha fazla fakirleşecek ve bu fakirleşme, kütlelerin başkaldır­masına ve kapitalizmin ve sınıfların orta­dan kalkması sürecini hızlandırmalarına yol açacaktır. Bütün XIX. yy. boyunca ve XX. yy.ın başında, sanayileşmiş büyük ülkeler­deki iktisadî gerçek, bu tahmini doğrular gibi görünmüştü.
Bu ülkelerde, emekçiler zamanla teşkilât­landı ve böylece bilinçsiz bir proletaryanın yerini, yönetici çevrelere sözünü geçirmeyi bilen bir işçi sınıfı aldı; yöneticiler de özel­likle hıristiyan kiliselerince benimsenmiş sosyal doktrinlerin etkisiyle kendilerine dü­şen görevi daha iyi anlamışlardı. Bunun içindir ki XX. yy. ortasında, «gelişmiş» ül­kelerdeki sosyal gerçek Marx’ın ileri sürdü­ğü tahminden çok farklıdır. Alman marksistlerinin «Lumpenproletariat» diye adlandırdıkları ve özellikle bedenî, fikri, zihnî ve sosyal bakımdan intibaksız kimselerden meydana gelen zümrenin dışında, bütün sosyal çevrelerin hayat seviyesinde yükselme görül­dü. Aynı zamanda, daha az yorucu ve ço­ğunlukla ücret bakımından daha tatmin edi­ci üçüncül iktisadî faaliyetler, birincil ve ikincil iktisadî faaliyetlerin aleyhine gelişti. Bir ülkede büyük çoğunluğun (İngiltere’de yüzde 90) ücretinden başka geliri olmaması, hiç bir zaman bu çoğunluğun proleterleştirildiği anlamına gelmez. Gerçekten de idareci kadroda bulunan birçok kimse emekçilere ta­nınan sosyal ve malî imtiyazlardan yarar­lanabilmek için ücretli statüsüne geçmeyi menfaatlerine daha uygun bulmuştur. (Hat­tâ millî gelirde ücretlilere düşen nispî pay artışının bu «ücretlileşme»den doğduğu ileri sürülebilir.) Ne var ki, yukarıdaki açıklama­larla çelişen iki olaydan da söz etmek ge­rekir:
1. A.B.D.’de oldukça büyük sayıda işsiz bulunması. Her krizden sonra iktisadî faaliyet yeniden canlandığı zaman, işsiz sa­yısının azaldığı doğrudur. Ama bazı bilim adamları işsizlik azalma yüzdesinin, iktisa­dî faaliyetin canlanma yüzdesinden daha düşük olduğunu ve aradaki bu farkın her canlanmada biraz daha arttığını ileri sür­müşlerdir. Bu yüzden federal hükümet «otomasyon»un bu olayı daha belirgin bir hale getirmesinden şüphelenmeğe başlamıştır; bu da sermaye birikiminin sonuçları hakkında Marx’ın ileri sürdüğü fikirleri bir dereceye kadar doğrular gibidir;
2. üretim araçları ve zenginlikleri artmasına oranla dünya nüfusunun çok daha büyük bir hızla çoğal­masına yol açan azgelişmiş ülkelerin duru­mu; ortalama hayat seviyesinin yükseldiği gelişmiş ülkelerle ortalama hayat seviyesi­nin düştüğü azgelişmiş ülkelerin birarada yaşamaları bazı halk veya milletlerden pro­leter diye söz edilmesine imkân vermiştir. Gelişmiş ülkeler, Afrika’nın, Güney Ame­rika’nın ve Asya’nın azgelişmiş ülkelerine kısa zamanda, etkili bir yardım yapma yo­lunu bulamazlarsa, millî planda (Avrupa’­da ve Kuzey Amerika’da) yalanlanmış gibi görünen proletedeştirme ve fakirleşme teo­rileri, milletlerarası planda doğrulanabilir. (L)

POLİS,Polislik

POLİS,Polislik hakkında diğer dizin sayfaları >>POLİS,Polislik

Özet:

POLİS i. (yun. politeia > lat. politia’dan fr. poliçe). Şehirde kamu düzeni, huzur ve güvenliğini sağlayan teşkilât, kolluk: Mese­leyi polise aksettirdiğime üzülüyorum (R.H. Karay). || Bu teşkilâtın görevli memuru, kollukçu: Genç bir polis isimlerimizi yaz­dı (F. R. Atay). Karşısında duran polise de: — Hanımları yerlerine götür… (Ahmed Rasim). || Polis hafiyesi, suç sayılan işi ve­ya bu işi yapan kimseyi araştırıp meydana çıkarmakla görevlendirilmiş kimse, detektif.
— Ask. Askerî polis, ordu mallarını koru­mak, suçları önlemek, düzen ve asayişi sağ­lamak, suçluları tutuklamakla görevli as­kerlere verilen ad. (Askerî polis, daha çok, başta A.B.D. olmak üzere, bazı yabancı or­dularda bulunur. Türk Silâhlı kuvvetlerinde bu görevi Askeri inzibat teşkilâtı görür.)
— Denize. Gemi polisi, gemi mürettebatının disiplinini sağlamakla görevli polis âmiri. (Türk Deniz kuvvetlerinde bu görevden ge­mi ikinci kumandanı sorumludur; subay, assubay ve erlerden bu göreve ayrılanlarla bu işi yürütür.)
— Ed. Polis romanı (veya oyunu), bir suçlu­yu bulmak veya tespit etmek amacıyle yapı­lan soruçturmayı konu alan roman, oyun. Bk. ANSiKL.
— İda. huk. Bir ülkenin sükûn, güvenlik, sağlık ve düzenini sağlamak ve korumak amacıyle idare tarafından alman ve yürütü­lüp gerçekleştirilmesi birtakım müeyyide­lerle sağlanan genel ve kişisel tedbirlerin ve bu amaçla yerine getirilen hizmetlerin tümünü ifade eden terim.

Devamı >>

Petrolün coğrafyası

Petrolün coğrafyası hakkında diğer dizin sayfaları >>Petrolün coğrafyası

Özet:

Petrolün coğrafyası
Bilinen petrol rezervleri, özellikle büyük kömür rezervleriyle karşılaştırılınca çok az­dır. Bununla birlikte, yeni petrol yatakla­rının bulunması, üretimden biraz daha hızlı bir tempoda gelişmektedir.

Devamı >>

PERU

PERU hakkında diğer dizin sayfaları >>PERU

Özet:

PERU i. Bk. pero.

PERU, Güney Amerika’da devlet, Büyük Büyük Okyanus kıyısında; 1 285 215 km2; 12 012 000 nüf. Başkenti, Lima (1 716 000 nüf.). Başlıca şehirleri: Calloa (161 300 nüf.); Arequipa (156 700 nüf.); Trujillo (100 100 nüf.), Chiclayo (86 900 nüf.); Cuzco (78 300 nüf.); İquitos (58 200 nüf.).

Devamı >>

PERSONALES

PERSONALES hakkında diğer dizin sayfaları >>PERSONALES

Özet:

PERSONALES veya PERSONATAE çoğl.

Devamı >>

Özel Arama