» Kalabalık hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

Alay alay

Alay alay hakkında diğer dizin sayfaları >>Alay alay

Özet:

♦ Alay alay zf. kalabalık, birçok insan: Avlu kapısı sabahtan akşama kadar açık, dülgerler, rençberler alay alay girip çıkıyor (H. E. Adıvar).

ALA ALA HEY

ALA ALA HEY hakkında diğer dizin sayfaları >>ALA ALA HEY

Özet:

ALA ALA HEY ünl. Kalabalık halinde ya­pılan gösterilerde bağırışarak çıkarılan ses, yapılan gürültü patırtı.

Devamı >>

ALRELİALAK

ALRELİALAK hakkında diğer dizin sayfaları >>ALRELİALAK

Özet:

ALRELİALAK, Roma’nın pleb asıllı aile­lerinin en ünlülerinden biri ve en kalabalık olanı.

Devamı >>

ATABEK veya ATABEY

ATABEK veya ATABEY hakkında diğer dizin sayfaları >>ATABEK veya ATABEY

Özet:

ATABEK veya ATABEY blş. i. Tar. Selçuk­lularda, şehzadelerin eğitimiyle görevli er­kek eğitici, lala. || Devlet yönetiminde yetkisi olan naip.

Devamı >>

ASYA (küçük)

ASYA (küçük) hakkında diğer dizin sayfaları >>ASYA (küçük)

Özet:

ASYA (küçük), ön Asya’nın en batı kıs­mı. Doğu Akdeniz, Ege, Marmara denizleri ve Karadeniz arasında geniş bir yarımada meydana getirir. (Bk. türkİye.)

Devamı >>

Asya ırkları ve kavimleri

Asya ırkları ve kavimleri hakkında diğer dizin sayfaları >>Asya ırkları ve kavimleri

Özet:

Asya ırkları ve kavimleri

Asya, medeniyetin ilk beşiğidir; yazılı tari­hin İlk ürünleri de burada bulunmuştur. Ne var ki, bu kıtada, milyonlarca insan, bugün hâlâ kabile hayatı yaşar. İlkel avcılık, tarım ve hayvancılıkla geçinen kavimlerin sayısı gittikçe azalmaktadır. Kıtanın dört buca­ğında, kabile halklarının dağlık ve ıssız Çevrelerde veya kuzey kutbuna yakın bölge­lerde yaşamasına karşılık, teknoloji ve si­yasî teşkilâtlanma bakımından gelişmiş olan­lar, tarım ve ticarete daha elverişli toprak­larda yerleşmişlerdir.Sibirya. Kutup tundralarının ve kuzey or­manlarının kapladığı bu geniş bölgede, var­lığını günümüze kadar sürdürmüş birçok ka­bile yaşamaktadır. Bunlar, kuzeye yönelerek Kuzey Buzdenizine akan büyük ırmakların kıyılarında yerleşmişlerdir. Sibirya’daki kabi­leler, bölgenin gerçek yerlileri olan Eski Si­biryalılar ile bu bölgeye daha sonra gelmiş olan Yeni Sibiryalılar olmak üzere ikiye’ ayrılır.

Devamı >>

ASYA

ASYA hakkında diğer dizin sayfaları >>ASYA

Özet:

ASYA i. (yun. asia). Dünyanın beş kıtasın­dan en büyük ve en kalabalık olanı: İlmî tababet ilk defa Roma imparatorluğu za-manında Asya’da doğmuştur (Peyami Safa). İnsaniyetin ninesi Asya! (A.H. Müftüoğlu).

Devamı >>

ÂDİL GİRAY

ÂDİL GİRAY hakkında diğer dizin sayfaları >>ÂDİL GİRAY

Özet:

ÂDİL GİRAY, Kırım hanı Devlet Giray’ın oğlu (?, 1548-Kazvin 1579). 1577′de kardeşi Semin Mehmed Giray zamanında kalgay (veliahd) oldu.

Devamı >>

ADAM

ADAM hakkında diğer dizin sayfaları >>ADAM

Özet:

ADAM i. (ar. âdem). Genel olarak insan: Adam adamı yiyecek değil ya (R. N. Güntekin).

Devamı >>

Adalet partisi (A.P.)

Adalet partisi (A.P.) hakkında diğer dizin sayfaları >>Adalet partisi (A.P.)

Özet:

Adalet partisi (A.P.), siyasî parti, kuruluşu 11 şubat 1961. Köylü, işçi ve sermaye sahip­lerinin desteklediği bir kitle partisi olarak gelişti.

Devamı >>

AÇILMAK

AÇILMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>AÇILMAK

Özet:

AÇILMAK dönşl. f. Kapalı, dürülü, katlı, örtülü, sarılı, dolaşık durumdan kurtulmak, açık hale gelmek:

Devamı >>

SALEPGİLLER

SALEPGİLLER hakkında diğer dizin sayfaları >>SALEPGİLLER

Özet:

SALEPGİLLER çoğl. i. Bir çenekli, kapalı tohumlu, çiçekli bitkiler familyası (Microspermales takımından.)

Devamı >>

RİZE

RİZE hakkında diğer dizin sayfaları >>RİZE

Özet:

RİZE, Doğu Karadeniz bölümünde il merkezi şehir; 31 265 nüf. (1970).

Devamı >>

RİO DE JANEİRO

RİO DE JANEİRO hakkında diğer dizin sayfaları >>RİO DE JANEİRO

Özet:

RİO DE JANEİRO, Brezilya’da şehir, Guanabara eyaletinin merkezi Guanabara koyu ve Atlas okyanusu kıyısında; 3 307 200 nüf. üniversite.

Devamı >>

RİESMAN (David)

RİESMAN (David) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİESMAN (David)

Özet:

RİESMAN (David), amerikalı sosyolog (Philadelphia 1909).

Devamı >>

RHEİNLAND-WESTFALEN

RHEİNLAND-WESTFALEN hakkında diğer dizin sayfaları >>RHEİNLAND-WESTFALEN

Özet:

RHEİNLAND-WESTFALEN, bugün Nordrhein Westfalen, Federal Alman cumhuriyetinde eyalet; 34 038 km2; 16 880 200 nüf.

Devamı >>

Reunion Coğrafya

Reunion Coğrafya hakkında diğer dizin sayfaları >>Reunion Coğrafya

Özet:

Reunion Coğrafya

Reunion sert engebeli bir volkanik ada­dır. Yanardağları hâlâ faaldir. Piton des Neiges’in yükseltisi 3 069 m’yi bulur. Ya­nardağların yamaçlarındaki geniş buz ya­lakları yüksek ovalara ve alüvyonlu kıyı ovalarına hâkimdir. Kıyı alçak (çakıl do­lu) veya sarptır, koy yoktur, önünde mer­can kayalıkları uzanır.

Devamı >>

REİNHARDT

REİNHARDT hakkında diğer dizin sayfaları >>REİNHARDT

Özet:

REİNHARDT (MAX GOLDMANN, Max — denir), avusturyalı tiyatro yönetmeni (Ba­den, Viyana yakını 1873 – New York 1943).

Devamı >>

REHT

REHT hakkında diğer dizin sayfaları >>REHT

Özet:

REHT i. (ar. reh t). Esk. Kalabalık, cema­at. Kabile. Bk. BAHT. (M)
REHVAR blş. i. ve sıf. Bk. RAHVAR.

RAN (Nâzım Hikmet)

RAN (Nâzım Hikmet) hakkında diğer dizin sayfaları >>RAN (Nâzım Hikmet)

Özet:

RAN (Nâzım Hikmet), türk şairi (Selanik 1902-Moskova 1963). Matbuat Umum mü­dürlüğü ve Hamburg konsolosluğu yapmış olan Hikmet Nâzım Beyin oğlu, şair ve mevlevî Nâzım Paşanın torunu. Göztepe’de Taşmektep’te, bir süre Galatasaray lisesinde okudu.

Devamı >>

Rabouilleuse (LA)

Rabouilleuse (LA) hakkında diğer dizin sayfaları >>Rabouilleuse (LA)

Özet:

Rabouilleuse (LA) ou le Menage de Garçon (Bulanık Suda Avlanan Kız veya Be­kâr Evi). H. de Balzac’ın romanı (1842) [Scenes de la Vie de Province: les Celibataires] (Taşra Hayatından Sahneler: Be­kârlar). Dul Agathe Bridau’nun iki oğlu vardır, bunlardan biri yarım maaşla emek­liye ayrılmış bir yarbay olan Philippe’tir.
Ayrıca bir de İssoudun’da yaşayan çok zen­gin kardeşi vardır. JJ. Rouget adındaki bu kardeş hem hizmetçisi, hem metresi olan la Rabouilleuse (uzun zaman balık­çıların hizmetinde suları karıştırma görevi yaptığından «Karıştırıcı» adını almıştır) ad­lı bir kadının eline kalmıştır. Hizmetçi, çok sevdiği dostu Maxime Gillet ile işbir­liği yaparak yaşlı bekârın mirasına kon­mak hevesine kapılır. İssoudoun’da yaşa­mağa mecbur edilen Philippe, bekâr amca­sının evini bir düzene sokar, Maxime’i de bir düelloda öldürür.
Flore’u amcasıyle ev­lenmeğe zorlar. Aşırı davranışlara ittiği amcasının ölümünü çabuklaştırır. Sonra Flöre ile evlenir, kadını sefahat hayatına sürükler ve ölüme terk eder. Böylece da­yısının servetini ele geçirerek zengin olur. Bu romanda, yarım aylıkla görevden uzaklaştırılmış insanların; amaçlarına ulaş­mak için her şeyi yapmayı göze almış «iş­sizlik şövalyeleri’nin büyük bir kalabalık teşkil ettikleri Restorasyon devrindeki taş­ra hayatı başarıyle canlandırılmıştır. E. Fabre bu romandan bir oyun (1903), Lous Daquin de bir filim yaptı (1960). [L]
RABT i. Bk. RABIT.
RABTİYE i. Bk. RAPTİYE.

PROPAGANDA

PROPAGANDA hakkında diğer dizin sayfaları >>PROPAGANDA

Özet:

PROPAGANDA i. (lat. k.). Bir öğreti, dü­şünce, inanç v.b.ni başkalarına tanıtmak, benimsetmek amacını güden ve söz, yazı v.b. araçlarla gerçekleştirilen eylem: Kahvelerde okunan bu kaside, halk arasında fesi tutanları çoğaltmakta iyi bir propaganda olmuştu (Cahit öztelli). Papanın vekili müte­madiyen herif aleyhinde propaganda yapar, Selim Paşayı taciz ederdi (H. E. Adıvar). Seçim propagandaları.

Devamı >>

PİRİNÇ

PİRİNÇ hakkında diğer dizin sayfaları >>PİRİNÇ

Özet:

PİRİNÇ i. (fars. birine’den). Eski Dünya’-nın sıcak bölgelerinde yetişen taneli bitki (ilmî adı Oryza sativa. Buğdaygillerden): Babasından kalan topraklara pirinç ekmeğe başlamıştı (R.N. Güntekin). || Aynı bitkinin tanesi: Kızım hastaydı, Yusuf Ağamız pi­rinçle yağ aldı, hatır sormaya geldi (Sa­bahattin Ali). Bir asker pirinç ayıklamakla meşguldü (Ş. S. Aydemir).

Devamı >>

Pön savaşları

Pön savaşları hakkında diğer dizin sayfaları >>Pön savaşları

Özet:

Pön savaşları, M. ö. 264 ile 146 arasında Roma ile Kanaca arasındaki savaşlara ve­rilen ad.
• Birinci Pön savaşının M.ö. 264′e kadarki menşeleri. Roma, önce Campania’daki yu­nan siteleri, sonra da Büyük Yunanistan si­teleri üstünde nüfuzunu yaydığı sırada du­rumu sarsılmış olan Kartaca (V. yy.), Ati­na’nın deniz hâkimiyetini kaybetmesi üzerine Doğu Akdeniz’in kendisine yeniden açıl­ması ve Ptolemaios’iar yönetimindeki Mısır ile iktisadî ilişki kurması (IV. yy.) sonucun­da eski dinamizmini yeniden kazanmakta idi. Himera’da uğradıkları bozgundan (480) beri Sicilya’nın batısına çekilmiş olan Kartacalılar, tahıl üretimini denetimleri altında bulundurmak amacıyle bütün adaya hâkim olmayı tasarlıyorlardı. Pyrros’un giriştiği seferin başarısızlıkla sonuçlanmasından son­ra da Osklardan olan Mamortinus’un (osk soyundan ücretli askerler) çağrısı üzerine Messina’ya yerleştiler. Mamortinus’lar şehri kısa bir süre önce ele geçirmişlerdi. Ama burada, Romalıların müttefiki Syrakusai’li Hieron’un tehdidi altındaydılar. Syrakusai’­li Hieron 269′da onları yenilgiye uğratmıştı. Kartacalıların, Messina boğazını kapatmak ve Sicilya’yı tekellerine almak tehdidinde bulunmaları Güney İtalya Yunanlılarının çı­karlarına dokunuyordu; bu durum Roma’yi da, Kartaca ile imzaladığı antlaşmalara (306 ve 279-278) rağmen, konfederasyonun sağ­lamlığını korumak amacıyle adaya müdaha­le etmek zorunda bıraktı ve Kartaca’nın tahakkümünden usanan Mamertinus’lar sa­yesinde Roma, M.ö. 264′te Messina’yr işgal etti.
• Birinci Pön savaşı (264-241). Messina’daki kolonilerini ve boğaz üstündeki kontrol haklarını kabul ettirmekten başka düşünce­leri olmayan Romalılar Syrakusai’li Hieron ile ittifak kurduktan (263) ve Agrigento’yu ele geçirdikten (262) sonra Kartacalıları tec­rit ettiler. Ama denizlere hâkim olan düş­manlarına boyun eğdirtemeyince, bütün ada­yı ele geçirmenin zorunlu olduğunu anladı­lar ve bu iş için müttefiklerine 150 gemilik ilk roma donanmasını yaptırdılar. Bu donan­ma 260′ta corvus’un (karga) sayesinde Mylae’de önemli bir deniz savaşı kazandı. Ar­dından, 256′da, Kartaca’ya Afrika’da saldı­rarak Sicilya’yı bırakmasını sağlamak ama­cıyle ikinci bir denemeye girişildi ve 256 ya­zında Eknomon’da kartaca donanmasına önemlı kayıplar verdirdikten sonra 256-255′te Afrika’ya çıkan Regulus, Clupea’yı ele ge­çirdi, Kartaca’nın nüfuzunu sarstı (Numidia’lıların ayaklanması), ama yenildi ve Xantippus’un para ile tuttuğu yunanlı asker­lere esir düştü, öte yandan, kartaca donan­masını Hermaion burnunda bozguna uğra­tan roma donanması da Camarina açıkların­da battı. Bunun üzerine Roma yeniden Si­cilya’yı ele geçirmeğe çalıştı ve 255-254′te 220 parça gemi yaptıktan sonra Panormus’u aldı. Ama 253 yılında Lucania’da Palinurum burnundaki ikinci bir deniz kazasında bu donanma da battı. Roma bundan sonra, an­cak 250 yılında yeni bir donanma ile Lilybaeum ve Drepanum’u ablukaya aldıysa da kartaca donanmasının kuşatılanlara yiyecek sağlaması ve Drepanum önünde roma gemi­lerinin bir kısmını batırması, bu teşebbüsün de başarısızlıkla sonuçlanmasına yol açtı.. Romalılar bu abluka sırasında kartaca do­nanmasının batırdığı gemilerden başka za­rarlara da uğramış ve kalan gemilerini de Camarina’da bir fırtınada kaybetmişlerdi (249). Ama Kartaca bu elverişli durumdan yararlanmayı bilemedi ve Hannon’un teşvi­kiyle, Afrika’yı fethe yönelerek Sicilya’da sadece Drepanum ile Lilybaeum’u savun­makla yetindi (Hamilkar Barkas’ın Heirkte ve Eryks dağlarındaki direnme hareketi). Bundan dolayı Roma, 243 yılında büyük bir çaba göstererek 200 parça gemi donatınca, Kartaca gafil avlanmış oldu ve Drepanum ile Lilybaeum’u savunamadığı gibi, donan­masının da Aegates adalarında bozguna uğ­ramasını önleyemedi; sonuç olarak on yılda 3 200 talent ödemek, Sicilya’yı ve Aegates adalarıyle Lipari adalarını terk etmek zorun­da kaldı (241 tarihli barış antlaşması).

Devamı >>

PİRANHA veya PİRAYA

PİRANHA veya PİRAYA hakkında diğer dizin sayfaları >>PİRANHA veya PİRAYA

Özet:

PİRANHA veya PİRAYA i. (tupi dilinden alınma portekizce k.). Characinidae famil­yasından yırtıcı balık (serrasalmo [Pygo-centrus] pirayd).

Devamı >>

POSEİDON

POSEİDON hakkında diğer dizin sayfaları >>POSEİDON

Özet:

POSEİDON. Yun. mit. Denizler tanrısı, Kronos ile Rea’nın oğlu. Titanların yenil­mesinden sonra Zeus ve Hades ile dünyayı bölüşürken, payına Sular imparatorluğu düştü. Amphitrite’nin kocası ve kalabalık bir ailenin başıydı. At şekline girmiş bir Kuzey tanrısı ile, elinde ton balığı avcıla­rının üç dişli zıpkını bulunan bir Güney tanrısının gücünü kendinde topluyordu. Denizin dibinde bir sarayı Yardı, denizciler­le balıkçılar onu yardıma çağırırdı. öte yandan, Poseidon’u biniciliğin atası sayan­lar, ona at kurban ederlerdi. Apollon ile birlikte Truva surlarını yapmıştı. Poseidon ayrıca deprem tanrısıydı. Atina’nın koru­yucu tanrısı olmak istemiş fakat Athena ile başa çıkamamıştı. Erekhtheion’da bir kayanın üstünde, Poseidon’un üç dişli zıpkınıyle açtığı bir yarık gösterilirdi. Posei­don kültü yunan dünyasında Tesalya’da, sonra Onkhestos’ta, Delphoi’de, Atina’da, Korinthos’ta, Kalauria’da, Tenos’ta, Delos’ta, burunlarda (Atina yakınında Sunion burnu, Tenaros burnu ve Triopion burnu) ve nihayet bütün yunan denizleri kıyıların­da yayılmıştı.
— İkonogr. M. ö. VI. yy.dan kalma Atina Poseidon’u bilinen en büyük eski bronz Poseidon heykellerindendir. Daha sonra tanrı Parthenon’da görülür. Lysippos’un yaptığı bronz Poseidon’un Eleusis’te, Dresden’de ve Roma’da (Laterano, Villa Albani) kopyaları vardır.
M. ö. III. veya II. yy.dan kalma Milo Poseidon’u yarı yarıya parçalanmıştır (Atina). Madrid, Louvre ve Vatikan’da da Poseidon heykelleri vardır. Ayrıca Metz’de bulunan küçük bir bronz heykel (Louvre), paralar, resimli vazolar ve Napoli müzesindeki yontma sedef sayılabi­lir.
Bk. neptün. (L)

PORTEKİZ COĞRAFYA

PORTEKİZ COĞRAFYA hakkında diğer dizin sayfaları >>PORTEKİZ COĞRAFYA

Özet:

PORTEKİZ COĞRAFYA

Fizikî coğrafya

Devamı >>

Portekiz Sömürge imparatorluğu

Portekiz Sömürge imparatorluğu hakkında diğer dizin sayfaları >>Portekiz Sömürge imparatorluğu

Özet:

Portekiz Sömürge imparatorluğu, Porte­kiz’in sömürge leştirdiği ülke ve toprakların hepsine verilen ad. Portekiz’in XV. yy.da başlayan toprak genişlemesinin sebepleri çeşitlidir: bunların en başında din yayma ça­bası gelir. Rahip Joao, Fas’ın güneyinde, bir hıristiyan krallığında hüküm sürüyordu. Aynı kıyılarda, Avrupa’da bulunmayan al­tının (sudan altını) bol olduğu sanılıyordu. Kısa süre sonra altın araştırmalarının yanı sıra baharat araştırmasına da başlandı. Ce­neviz ile Afrika’nın simsarlar aracılığıyle yürütülen iktisadî ilişkileri Türklerin Doğu Akdeniz havzasına hâkim olmalarıyle bozul­du. Portekizliler Türklerin aracılığından kurtulmak için Hindistan’a doğrudan doğru­ya giden denizyolunu açtılar.
Portekizlilerin teknik üstünlüğü ve gemici Henrique’in teşviki, Afrika kıyıları boyun­ca ilerlemeyi geliştirdi. Cabo Ver de’ye (1444), sonra ekvatora (1471) ulaşıldı. Bartolomeu Dias, Ümit burnunu aştı (1487). Tordesillas antlaşmasıyle (1494) Portekizli­ler, Hint okyanusunda fetih tekelini ele ge­çirdiler. Fırtınanın Brezilya kıyılarına attı­ğı Cabral 1500′de ülkeye elkoydu. Covilha ve Vasco da Gama’nın Kaliküt ve Goa’ya (1498) yaptıkları yolculuklarla Portekizli­ler Doğu Hindistan’a yerleştiler. Joao IH’ün ölümünde (1588) Portekiz im­paratorluğu en parlak dönemini yaşıyordu, Fas’ın Atlas okyanusu kıyısındaki müstah­kem mevkiler ve Brezilya (Amazon’dan rio de la Plata’ya kadar uzanan kıyı kesimi) dışında, Doğu Hint yolu üzerinde bir dizi sömürgeyi içine alıyordu: Madera, Asor a-daları, Cabo-Verde, Gine (Fernando Poo, Aseension) ve Afrika’nın batı kıyılarında bugünkü Angola topraklarındaki karakol­lar. Ümit burnunun doğusunda Delagoa, Sofala, Mozambik (bugünkü Portekiz Doğu Afrikası), Madagaskar ve Basra körfezinin ağzında Hürmüz ticaret acentaları, Doğu Hindistan’da Diu’dan (1575) Koçin’e (1500) kadar, Malabar kıyısında Seylan (1505) ve daha doğuda Tegu, Malakka (1511), Makao (1516′da ulaşıldı) gibi birçok sömürgeye sa­hip olan Portekizliler tarafından işgal edil­di. Ama bu büyük imparatorluktan yarar­lanmak için geniş kapsamlı bir siyaset uy­gulanmadı.

Devamı >>

POLONYA COĞRAFYA

POLONYA COĞRAFYA hakkında diğer dizin sayfaları >>POLONYA COĞRAFYA

Özet:

POLONYA COĞRAFYA

Bölgesel coğrafya
Dağlık bir kütle görünüşünde olan Polon­ya, kara iklimi hüküm süren bir ovalar ül­kesidir. Varşova’da sıcaklıklar üç ay 0°C’ın altındadır; yılda 70-100 gün don olur. Kış boyunca kar uzun süre kalkmaz ve ül­kenin büyük kısmındaki ırmak ve göller buz tutar. Uzun ve sert kışa karşılık dört ay süren (15 mayıstan eylül başına kadar) yaz mevsiminde, sıcaklık ortalaması 15°C’tır. Bununla birlikte yıllık sıcaklık fark­ları 23°C’ı geçmez. Büyük tabiî bölgeleri, ülkenin her yerinde hemen hemen aynı olan iklimden çok, tekdüze olmasına rağ­men yüzey şekilleri ve toprakların cinsi birbirinden ayırır: güney bölgeleri, Merkez veya Büyük Polonya, kuzey (Pomorze ve Mazurya).
• Güney Polonya. Güney Polonya en fark­lı bölgedir: güneydoğuda Batı Karpatlar’ın kenarı ve güneybatıda Bohemya kütlesinin kenarı ayırt edilir. Polonya Karpatları ve önülkeleri Dniester’in kaynaklarıyle Moravya kapısı arasında 400 km boyunca uzanır. Sınırı Yukarı Tatralar’ın (1 499 m) doru­ğu takip eder. önde, Tatralar ile Yu­karı Vistül (Wisla) havzası arasında Beskidler’in kumtaşlı dorukları (1 500-1 725 m) uzanır. Karpat dağlarının kuzeyinde Yu­karı Vistül «koridoru», Vistül ile San’ın kavşak bölgesinde geniş bir havza şeklini alır. Daha ötedeki yaylalar ve tepeler böl­gesi, Batı Avrupa hersinyen kütleleri ve havzalarının uzantısıdır. Yüzey şekillerin­de pek çelişme yoktur: yükseltiler, Gory Swietokrzzyskie (veya Lysogory) kütlesi ile Vistül veya Odra vadileri arasında 611 m’den 150 m’ye düşer. Ama jeoloji katları­nın farklılaşmasının yanı sıra, maden kay­nakları çok çeşitlidir. Küçük Polonya yay­lalarında demir filizi (Kielce), kurşun ve çinko vardır. Birinci zamandan kalma Yu­karı Silezya tümseği Avrupa’nın en büyük kömür havzalarından birini (Ruhr’a eşit büyüklükte) kapsar. Polonya’nın güneyba­tısı Orta ve Aşağı Silezya ile Bohemya «dörtgeni»nin doğu kenarına (Südetler, 1 500 m; Karkonosze, 1 603 m) karışır. Billûrlu kütlelerde çeşitli maden filizi yatakları var­dır; Walbrzych bölgesi önemli bir kömür havzasını kapsar. Ovanın verimlilik derecesi yer yer değişir: yüksek verimli en iyi top­raklar Aşağı Silezya topraklarıdır.

Devamı >>

POLİNEZYA

POLİNEZYA hakkında diğer dizin sayfaları >>POLİNEZYA

Özet:

POLİNEZYA (önek poli, çok sayıda ve yun. mesos, ada’dan), Avustralya, Melanezya ve Mikronezya’nın doğusundaki adalar topluluğu: Okyanusya’nın dört büyük bölümünden biridir.
• Coğrafya. Polinezya’yı meydana getiren çeşitli takımadalar geniş deniz alanlarıyle ayrılmıştır; bunlar Yeni Zelanda (268 655 km2), Büyük Britanya’ya bağlı olan Tonga, Cook, Ellice, Phoenix ve Sporades adaları (Batı Samoa’lar, Commonvvealth üyesi bir devlettir), Fransız Polinezyası’na bağlı olan Cemiyet, Australes, Tuamotu, Gambier, Marquises adaları, fransız sömürgesi Wallis ve Futuna adaları, A.B.D.’nin denizaşırı toprakları olan Hawaii adaları ve Doğu Samoalar ve Şili’nin olan Paskalya adasıdır.

Devamı >>

POLİGON

POLİGON hakkında diğer dizin sayfaları >>POLİGON

Özet:

POLİGON i. (önek poli ve yun. gonia, açı’dan fr. polygone). Mat. Bk. çokgen.
— Ask. Her çeşit silâhla atış yapmak veya mermi ve patlayıcı maddeleri denemek için özel olarak düzenlenmiş alan. Bk. ATIŞ sahası.
— Biyol. Frekans poligonu, bir karakterin sürekli değişkenliğini, yani çok gen’e da­yandığını ifade eden grafik eğrisi. Bk. ANSİKL.
— Mekan. Dayanma poligonu, bir cismin bir düzlem üzerine dayandığı noktaların tümünü birleştiren dışbükey en küçük po­ligon. (Bir düzlem üzerine dayanan bir cis­min ağırlık merkezinden geçen düşey, da­yanma poligonunun içine düşerse, bu cisim denge halindedir.)
— Topogr. Poligon ölçümü, bir topografya ağındaki noktaların konumunu tayin etme­ğe yarayan özel teknik. Bk. ANSiKL.
— ANSiKL. Biyol. Bazı karakterlerin çok genliliği, süreklilik gösteren bir değişim do­ğurur. İki uç tip arasında yer alan ara tip­ler frekans poligonunu çizme imkânı verir.Oldukça kalabalık sayıda insanların boyu­nu örnek olarak alalım. Apsis (yatay doğ­ru) üzerinde boyları santimetre olarak gös­terelim; bunlara boy sınıfları denir. Bu doğrudan yukarıya doğru her boy için bir dik doğru (ordonat) çıkalım. Dikey doğru­ların boyu, her boydaki insanların sayısıyle orantılı olacaktır.

Devamı >>

Alifatik petrokimya

Alifatik petrokimya hakkında diğer dizin sayfaları >>Alifatik petrokimya

Özet:

Alifatik petrokimya
• Etilen kimyası. Bütün hidrokarbonlar içinde, en etkinleri olefinlerdir. Bu yüzden etilen CH2CH2, petrokimyada kullanılan hammaddelerin ilki ve hâlâ en önemlisidir. Ham petrolde ve tabiî gazda az mik­tarda bulunduğu için, diğer olefinler gibi etilenin de, parafin sınıfından bir petrol ürününün (nafta, gasoil) düşük basınçta ve su buharı eşliğinde (steam-cracking), 800 veya 900°C’a doğru cracking’iyle elde et­me yoluna gidilir. Daha sonra soğurma ve düşük sıcaklıkta ayrımsal damıtma işlem­lerinden geçirilerek arıtılır. Öte yandan, etan da, 800 ile 850° C’a doğru pirolizle eti­len vererek ayrışabilir.
Fosforik asit gibi bir katalizör eşliğinde polimerleşmeyle elde edilen polietilenler (C2H4)n, plastik maddeler («politen») ve yağlama maddeleri gibi çeşitli uygulama­ları olan sıvı ve katılar meydana getirir. Etilen oksit CH2CH2O, etilenin 275°C’a doğru gümüşlü katalizörle doğrudan doğ­ruya yükseltgenmesiyle veya etilenin sulu bir klor çözeltisinde işlenmesiyle meydana gelen etilen klorhidrin’in CICH2CH2OH de­rişik alkali tepkimesiyle elde edilir. Etilen oksit, birçok yeni türevin üretildiği bir ara maddedir:
a) etilen oksidin 35°C’ta ve 3 kg/sm2′lik bir basınç altında sulu amonyakla tepkimesinden elde edilen etil aminler; bunlar asit özelliği gösteren H2S gazının (hidrojen sülfür) eriticileri, aşınma önleyici, emülsiyonlaştırıcı maddeler, ıslatma etkenleri olarak kul­lanılır;
b) etilen oksidin, 200°C’ta veya, fosforik asit gibi bir katalizör kullanılırsa, daha dü­şük bir sıcaklıkta hidratlanmasından elde edilen etilenglikoller; bunlar, donma nok­tasını düşürücü, eritici, plastikleştirici, nemlendirici maddelerdir ve eter ile esterleri ve­rir;
c) etilen oksidin fenoller veya yüksek merkaptanlarla birleşmesinden elde edilen iyonsuz deterjanlar;
d) etilen oksidin tereftalik asitle birleşme­sinden elde edilen ve reçineler, plastik mad­deler, dacron veya tergal gibi dokuma el­yafını meydana getiren akrilikler) polyester­ler.

Devamı >>

PETEK

PETEK hakkında diğer dizin sayfaları >>PETEK

Özet:

PETEK i. (?). Arıcılık. Arıların yavru üret­mek ve bal depo etmek için yaptığı düzgün altıgen ağızlı yuvacıklar topluluğu: Yanıyor güneşte petek I Bütün bal arıda kaldı (C.S. Tarancı). [Bk. ANSiKL.]

Devamı >>