Özel Arama

Avrupa ekonomisi

Avrupa ekonomisi hakkında diğer dizin sayfaları >>Avrupa ekonomisi

Özet:

Avrupa ekonomisi
Toptan ele alındığında, Avrupa ekonomisi­nin İmtiyazlı bir durumda olduğu açıkça görülür. Bu kıtada dünya nüfusunun dört­te biri yaşar ama dünya gelirinin yüzde 40′ı bu nüfusun payına düşer.

Devamı >>

Atom patlamalarının canlılar üzerindeki etkileri

Atom patlamalarının canlılar üzerindeki etkileri hakkında diğer dizin sayfaları >>Atom patlamalarının canlılar üzerindeki etkileri

Özet:

Atom patlamalarının canlılar üzerindeki etkileri
Atom patlamalarından yayılan ışınlar canlılar üzerinde ya doğrudan doğruya (meka­nik ve ısı etkileri) veya patlama sırasında ortaya çıkan parçalanma ürünleri ve radyo­izotoplar yoluyle etki yapar. Bunların etki­leri, X ışınlarının, radyoaktif cisimlerin ve nötronların sebep olduğu biyolojik bozuk­luklara benzerse de daha geniş ölçüdedir.

Devamı >>

ASYA

ASYA hakkında diğer dizin sayfaları >>ASYA

Özet:

ASYA i. (yun. asia). Dünyanın beş kıtasın­dan en büyük ve en kalabalık olanı: İlmî tababet ilk defa Roma imparatorluğu za-manında Asya’da doğmuştur (Peyami Safa). İnsaniyetin ninesi Asya! (A.H. Müftüoğlu).

Devamı >>

RADİKALİZM

RADİKALİZM hakkında diğer dizin sayfaları >>RADİKALİZM

Özet:

RADİKALİZM i. (ing. radicalism’den). Si­yaset. Büyük Britanya’da ve bazı ülkelerde, geçmişteki kurumlardan tamamıyle kurtul­mak amacını güdenlerin düşünce tarzını ve öğretisini belirten terim. Bk. ansikl.
— Fels. Bilgi alanındaki çağrışımcılıkla ik­tisat ve siyaset alanındaki liberalizmi kay­naştıran felsefî, siyasî ve iktisadî öğretile­rin genel adı. (özellikle, Beutham, James ve J. Stuart Mili tarafından temsil edilir.)
— ansikl. Siyaset. • Büyük Britanya’da, «radikal» sıfatı whig’ler, sonra da onların yerini alan liberaller arasında en kararlı reformcuları belirtmek için kullanıldı. Te­rim, aralarında, kurulu düzene ve özellikle monarşi ile kiliseye karşı belirli bir düş­manlıktan başka hiç bir ortak yan bulunmayan çeşitli eğilimleri karşılar. İlk radi­kalizm, George III devrinde onun otoriter siyasetine tepki olarak Wilkes meselesi sı­rasında ortaya çıktı. Amerika savaşı pat­lak verince, ayaklanan kolonları tutan ra­dikaller Cartwright’ın çevresinde toplana­rak, bir parlamento reformunun gerekliliği üstünde ısrarla durmağa başladılar. Fran­sız devrimi, Paine’in yazılarıyle destekle­nen ve Fox tarafından hoşgörüyle izlenen yeni bir hareketin doğmasına yol açtı. Ar­tık sosyal kaygıları da yansıtan siyasî ta­lepler daha şiddetlendi ve hükümetin sert tepkilerine yol açtı (1795).

Devamı >>

PROLETERLEŞTİRME

PROLETERLEŞTİRME hakkında diğer dizin sayfaları >>PROLETERLEŞTİRME

Özet:

PROLETERLEŞTİRME i. (proleter > pro­leterleşmek > proleterleştirmek’ten proleter-leştir-me). Bağımsız bir üretici kategorisini (çiftçiler, zanaatçılar, esnaf), işgüçlerini üretim veya mübadele araçlarına sahip olanla­rın emrine vermek zorunda bırakma.
— ANSîKL. Emekçilerin, şehirlerde yığın­lar halinde toplanmasına sebep olan ve hem işçilerin hem de işverenlerin kendi araların­da rekabetine yol açan sanayi gelişimiyle birlikte, proleterlik modern sanayinin tabiî bir parçası halini aldı. Marx’a göre, sana­yi ülkelerinde nüfusun gittikçe artan bir bölümü proleterleşmiş, yani yalnız emeğiyle yaşamak ve emeği sermayeyi artırdığı oran­da iş bulabilmek durumunda kalmıştır. Bu proleterleşme’nin yanı sıra, gene Marx’a göre kütleler gittikçe daha fazla fakirleşecek ve bu fakirleşme, kütlelerin başkaldır­masına ve kapitalizmin ve sınıfların orta­dan kalkması sürecini hızlandırmalarına yol açacaktır. Bütün XIX. yy. boyunca ve XX. yy.ın başında, sanayileşmiş büyük ülkeler­deki iktisadî gerçek, bu tahmini doğrular gibi görünmüştü.
Bu ülkelerde, emekçiler zamanla teşkilât­landı ve böylece bilinçsiz bir proletaryanın yerini, yönetici çevrelere sözünü geçirmeyi bilen bir işçi sınıfı aldı; yöneticiler de özel­likle hıristiyan kiliselerince benimsenmiş sosyal doktrinlerin etkisiyle kendilerine dü­şen görevi daha iyi anlamışlardı. Bunun içindir ki XX. yy. ortasında, «gelişmiş» ül­kelerdeki sosyal gerçek Marx’ın ileri sürdü­ğü tahminden çok farklıdır. Alman marksistlerinin «Lumpenproletariat» diye adlandırdıkları ve özellikle bedenî, fikri, zihnî ve sosyal bakımdan intibaksız kimselerden meydana gelen zümrenin dışında, bütün sosyal çevrelerin hayat seviyesinde yükselme görül­dü. Aynı zamanda, daha az yorucu ve ço­ğunlukla ücret bakımından daha tatmin edi­ci üçüncül iktisadî faaliyetler, birincil ve ikincil iktisadî faaliyetlerin aleyhine gelişti. Bir ülkede büyük çoğunluğun (İngiltere’de yüzde 90) ücretinden başka geliri olmaması, hiç bir zaman bu çoğunluğun proleterleştirildiği anlamına gelmez. Gerçekten de idareci kadroda bulunan birçok kimse emekçilere ta­nınan sosyal ve malî imtiyazlardan yarar­lanabilmek için ücretli statüsüne geçmeyi menfaatlerine daha uygun bulmuştur. (Hat­tâ millî gelirde ücretlilere düşen nispî pay artışının bu «ücretlileşme»den doğduğu ileri sürülebilir.) Ne var ki, yukarıdaki açıklama­larla çelişen iki olaydan da söz etmek ge­rekir:
1. A.B.D.’de oldukça büyük sayıda işsiz bulunması. Her krizden sonra iktisadî faaliyet yeniden canlandığı zaman, işsiz sa­yısının azaldığı doğrudur. Ama bazı bilim adamları işsizlik azalma yüzdesinin, iktisa­dî faaliyetin canlanma yüzdesinden daha düşük olduğunu ve aradaki bu farkın her canlanmada biraz daha arttığını ileri sür­müşlerdir. Bu yüzden federal hükümet «otomasyon»un bu olayı daha belirgin bir hale getirmesinden şüphelenmeğe başlamıştır; bu da sermaye birikiminin sonuçları hakkında Marx’ın ileri sürdüğü fikirleri bir dereceye kadar doğrular gibidir;
2. üretim araçları ve zenginlikleri artmasına oranla dünya nüfusunun çok daha büyük bir hızla çoğal­masına yol açan azgelişmiş ülkelerin duru­mu; ortalama hayat seviyesinin yükseldiği gelişmiş ülkelerle ortalama hayat seviyesi­nin düştüğü azgelişmiş ülkelerin birarada yaşamaları bazı halk veya milletlerden pro­leter diye söz edilmesine imkân vermiştir. Gelişmiş ülkeler, Afrika’nın, Güney Ame­rika’nın ve Asya’nın azgelişmiş ülkelerine kısa zamanda, etkili bir yardım yapma yo­lunu bulamazlarsa, millî planda (Avrupa’­da ve Kuzey Amerika’da) yalanlanmış gibi görünen proletedeştirme ve fakirleşme teo­rileri, milletlerarası planda doğrulanabilir. (L)

POHLE (Ludwig)

POHLE (Ludwig) hakkında diğer dizin sayfaları >>POHLE (Ludwig)

Özet:

POHLE (Ludwig), alman iktisatçısı (Eisenberg, Thüringen 1869-Oberdorf 1926). Frank­furt (1901-1908) ve Leipzig (1918-1926) üni­versitelerinde profesörlük ve Zeitschrift für Sozialwissenschaft’ın (1910-1921) yöneticili­ğini yaptı. Tümdengelim ilkesini izleyen Pohle, tarihî okula ve bu okulun sosyalizm anlayışına karşı çıktı, birçok metodolojik ve sosyal-siyasî meselede, Theoretische Sozialökonomie (Nazarî Sosyal İktisat) [1918] adlı eserde işbirliği yaptığı isveçli G. Cassel’inkine yaklaşan bir tutum benimsedi. Pohle’nin ona fikri, iktisadî devreleri, nü­fus artışıyle sermaye artışı arasındaki oran­sızlığın sonucu olarak yorumlamasıdır.

Devamı >>

PERROUX (François)

PERROUX (François) hakkında diğer dizin sayfaları >>PERROUX (François)

Özet:

PERROUX (François), fransız iktisatçısı (Lyon 1903). Lyon (1929) ve Paris (1939) Hukuk fakültelerinde profesör oldu. 1944′-te Uygulamalı İktisadî Bilimler enstitüsünü kurdu ve 1955′te College de France’ın İktisadî ve Sosyal Olayları Tahlil kürsüsüne getirildi. Revue d Economie Politiçue’in yardımcı müdürü, İktisadî ve Sosyal inceleme ve Geliştirme enstitüsünün müdürüdür.

Devamı >>

PERON (Juan Domingo)

PERON (Juan Domingo) hakkında diğer dizin sayfaları >>PERON (Juan Domingo)

Özet:

PERON (Juan Domingo), arjantinli siyaset adamı (Lobos, Buenos Aires 1895). Albaylığa yükseldi (1941), haziran 1943 Askerî hükümet darbesine katıldı. Farrell’in savaş bakanı yardımcısı oldu. Çalışma bakanlığını da üzerine aldı (1944), hemen sonra da başkan yardımcılığına getirildi. Gömleksizler (des-camisados) ve sendikalar tarafından desteklendi, 9 ekim 1945′te tutuklandı, ama Eva Duarte’nin yönettiği adamları tarafından kurtarıldı (17 ekim).

Devamı >>

Özel Arama