Özel Arama

PORSELEN

PORSELEN hakkında diğer dizin sayfaları >>PORSELEN

Özet:

PORSELEN i. (ital. porcellana, dişi domu­zun [porca] ferci biçiminde kabuk’tan fr. porcelaine). Seram. Genellikle beyaz, aşın camiaştırılmış, inceltilince yarı saydamlaşan, çoğunlukla renksiz ve saydam sırla kaplı, ince ve sıkı bir hamurdan yapılmış seramik parça. (Bk. ANSiKL.) || Laboratuvar porseleni, yumuşama derecesinin yüksek olması için feldispat oranı düşük tutulan ısı farklarına dayanıklı olan, bu sayede de özel amaçlarla, genellikle laboratuvar malze­mesi yapımında kullanılabilen sert porselen. || Feldispatlı porselen, hamuru genellikle yüz­de 50 kaolin, yüzde 25 ile 30 arasında feldis­pat, yüzde 20 ile 25 arasında kuvars karışı­mından meydana gelen sert porselen. (ÇİN PORSELENİ de denir.) | Fritli porselen, kum, soda, tuz, şap ve alçıtaşı karışımın­dan meydana gelen bir frit sayesinde camlaşan ve yumuşama derecesine kadar pişirilen porselen. (Bugün ancak tarihî bakımdan bir önemi vardır.) || Fosfatlı porselen, eritici olarak, kemik külü halinde ve yüksek oran­larda kalsiyum fosfat karıştırılmış bir ha­murdan yapılan yumuşak porselen. || Sıhhî tesisat porseleni, sıhhî tesisat yapımında kullanılan, sert porselenden daha az camiaş­tırılmış ve daha gözenekli porselen. || Yalıtkan porselen, yüksek veya alçak gerilim için yalıtkan olarak kullanılan, feldispattan yapılmış sert porselen.
— Camc. Reaumur porseleni, çok yavaş so­ğutularak elde edilen, porselen taklidi do­nuk beyaz cam (XVIII. yy.).
— Diş cerr. Porselen, odontostomatolojide protez yapımında kullanılır: inlaylar, köprü üzerine takılan dişler, hareketli protezler, giydirme kuronlar porselenden yapılabilir. (Porselen tabiî bir diş görünüşündedir ve normal bir çiğneme sağlar.)
— Zool. Sıcak denizlerin kıyılarında yaşa­yan, kavkısı porselenli, karındanbacaklı yu­muşakça; kavkısındaki son sarım bütün öteki sarımları örter. (Cypreidae familyasının örnek tipi.)
Bk. ANSİKL.
— ANSİKL. Seram.
• Teknoloji. Porselen, 2-3 mm kalınlığa kadar yan saydamdır; yo­ğunluğu 2,20′nin üstünde, suyu emme özel­liği yüzde 0,5′in altındadır. Hamur, özlü (yağlı) bir madde (kaolin), mümkün olduğu kadar demirsiz bir pekleştirici (kuvars, çak­maktaşı) ile bir eritici’den (feldispat, kalsi­yum fosfat veya sunî bir frit) meydana ge­lir.
Seramikçilik bakımından, pişmesi için ge­rekli ısı derecelerine göre, iki tür porselen vardır: sert porselen 1 400° c’ta, yumuşak porselen 1 250° C’ta pişer. Sert porselen hamuru önce 1 000° C civarında fırınlanır (yarı pişim) ve sırlanmağa elverişli hale ge­tirilir. Parça sırlandıktan sonra, 1 400° C’­ta yeniden pişirilir ve sır üstü boyalarla süs­lemeler yapılırsa, üçüncü kere alçak sıcak­lıkta fırınlanır. Pişmiş hamur ortalama yüz­de 25 müllit billurları ve yüzde 75 camlaşmış bir maddeden meydana gelir. Sırsız, sa­rımsı porselene bisküvi veya tam pişim de­nir. Yumuşak hamur 1 250°C’ta pişirilir ve yarı saydam bir bisküvi elde edilir. Camlaşmış maddesi, demirli yabancı maddeler­den ileri gelebilecek lekeleri hafifleten bir silikofosfat karışımıdır. Sırlanmış parça 1 000°C civarında yeniden fırınlanır.

Devamı >>

AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA

AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA hakkında diğer dizin sayfaları >>AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA

Özet:

AFRİKADA İKTİSADÎ VE BEŞERÎ COĞRAFYA

Devamı >>

SAFR

SAFR hakkında diğer dizin sayfaları >>SAFR

Özet:

SAFR i. (safir’in bozulmuş şekli). Miner. Mavi renkli kobalt oksit.
— Camc. Kobalt oksitle mavi renge bo­yanmış özel cam. Eşanl. SMALT. (L)

SAFLORİT

SAFLORİT hakkında diğer dizin sayfaları >>SAFLORİT

Özet:

SAFLORİT i. (fr. safflorite). Miner. For­mülü C0AS2 olan tabiî kobalt arsenyür. (L)

ROZELİT

ROZELİT hakkında diğer dizin sayfaları >>ROZELİT

Özet:

ROZELİT i. (alman mineralogu. Rose’un adından fr. roselite). Miner. Hidratlı tabiî magnezyum, kalsiyum ve kobalt arsenyat; Saksonya’da, Sohneeberg civarında bulunur.
(L)

RİNMAN (Sven)

RİNMAN (Sven) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİNMAN (Sven)

Özet:

RİNMAN (Sven), isveçli mineraloji ve me­talürji uzmanı (Upsala 1720 – Eskilstuna 1792). Roslagen’de maden araştırmaları mü­fettişi ve gümüş ocakları, yüksek fırınlar v.b. müdürüydü.

Devamı >>

RADYOKOBALT

RADYOKOBALT hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOKOBALT

Özet:

RADYOKOBALT i. (fr. radiocobalt). Kobalt’ın radyoaktif izotopu. (L)

RADYOAKTİFLİK

RADYOAKTİFLİK hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYOAKTİFLİK

Özet:

RADYOAKTİFLİK i. (radyoaktiften rad­yoaktiflik). Nükl. Bir atom çekirdeğinin, ta­necikler veya elektromagnetik ışımalar ya­yarak kendiliğinden parçalanması. (RADYO­AKTİVİTE de denir.) [Bk. ANSİKL.] || Rad­yoaktiflik sabiti, radyoaktif bir elementin kütlesinin bir saniyede parçalanabilen kesri.
— ANSiKL. Nükl. Radyoaktiflik olayını ilk defa 1896 yılında, H. Becquerel uranyum­da keşfetti. Tabiatta, kendiliğinden radyoak­tif olan bazı ağır çekirdekli elementler var­dır. Bunlar dört grupta toplanır:
1. radyum ailesi (grubu); bu grup uranyum 238 ile başlar ve art arda parçalanmalarla bu çekirdek, kararlı olan kurşun 206 haline dönüşür;
2. aktinyum serisi; bu seri uranyum 235 ile başlar, kurşun 207′ye dönüşerek biter;
3. toryum serisi, toryum 232 ile başlar, kur­şun 208 ile son bulur;
4. neptünyum serisi, neptünyum 237′den başlar bizmut 209′a dönüşerek biter.

Devamı >>

RADYO

RADYO hakkında diğer dizin sayfaları >>RADYO

Özet:

RADYO—, lat. radius, ışın’dan alınan ve birçok kelimenin yapısına giren değişmez önek.
— Nükl. Kimyasal bir elementin adından önce geldiğinde, bu elementin radyoak­tif bir izotopunu gösteren önek. (Msl. radyofosfor, radyokobalt.) [L]

PROTEZ

PROTEZ hakkında diğer dizin sayfaları >>PROTEZ

Özet:

PROTEZ i. (yun. prothesis, ekleme’den fr. prothöse). Cerr. Eksik bir organın ye­rini tutmak, bir organın sakatlığını gider­mek ve mümkünse görev yapmasını sağlamak amacıyle sunî organ yapmayı öngö­ren cerrahî dalı. (Bk. ANSiKL.) || Bu amaç­la kullanılan cihaz veya parça. || İç pro­tez, kemik, eklem, damar ve kalp cer­rahîsinde eksik kısımları tamamlamağa ve­ya organları yerlerinde tutmağa yarayan parçaların tümü. Bk. ANSiKL.
— Diş cerr. Diş protezi, dişleri tamir et­meğe, eksik dişleri tamamlamağa ve orto­dontide diş kavsi üzerindeki dişleri nor­mal yerlerine kaydırmağa yarayan protez. Bk. ANSİKL.

Devamı >>

PORT COLBORNE

PORT COLBORNE hakkında diğer dizin sayfaları >>PORT COLBORNE

Özet:

PORT COLBORNE, Kanada’da (Ontario) şehir, Erie gölü kıyısında; 15 000 nüf. Sudbury bölgesinde çıkarılan nikelin işlenmesi. Kobalt metalürjisi. (L)

inorganik petrokimya

inorganik petrokimya hakkında diğer dizin sayfaları >>inorganik petrokimya

Özet:

inorganik petrokimya
Yakın zamanda petrokimya bu yeni alana doğru kaymış ve eski usulleri gölgede bı­rakacak kadar ilerlemiştir. Nitekim, kükürt gitgide, yeteri kadar kükürtlü hidrojen kap­sayan rafineri gazından veya tabiî gazdan üretilmektedir. Karbon siyahı tabiî gazdan yılda 1 milyon ton kadar çıkarılır; bunun yüzde 95′i kauçuk yapımında kullanılır. Günümüzde petrol rafinerilerinden katali­tik reforming ile önemli miktarda hidrojen üretilir ve bu hidrojenden çeşitli hidrojenleme işlemlerinde yararlanılır. Hidrojen, ayrıca, tabiî gazdan, su buharı eşliğinde veya doğrudan doğruya termik ayrışma ile elde edilir. Bu değerli element yeni mad­delerin senteziyle gitgide önem kazanmak­tadır: yıllık üretimi sadece A.B.D.’de 5 milyon tonu bulan amonyak, oksijen eşli­ğinden metanla birleşerek hidrojen siyanür verir; hidrojen siyanür, etilen veya aseti­lenle birleşerek akrilonitril üretiminde kullanılır; Fischer-Tropsch senteziyle (çinko oksitli bir katalizör eşliğinde, hidrojen ve karbon monoksit) veya tabiî gazın kısmî yükseltgenmesiyle metanol elde edilir; metanolden, çeşitli uygulamaları olan formal­dehit veya formol üretilir; nihayet «okso» sentezi (kobaltlı bir katalizör eşliğinde hid­rojen, karbon monoksit ve olefin) alkolleri, aldehitleri ve ketonları verir. Böylece petrokimya klasik organik kimya­ya bağlanır; aradaki fark, yeraltından pet­rol veya tabiî gaz şeklinde çıkarılan hidro­karbonun hammadde olarak kullanılması­dır.

Devamı >>

Aromatik petrokimya

Aromatik petrokimya hakkında diğer dizin sayfaları >>Aromatik petrokimya

Özet:

Aromatik petrokimya
• Benzen kimyası. Petrol, aromatik hid­rokarbonların üretiminde taşkömür katranı­nın yanında yer alır; özellikle benzinlerin katalitik reforminginde naftenik oranını art­tırarak aromatik seriden ham petrollerin kullanılmasını kısıtlamak imkânı sağlandı­ğından beri taşkömür katranının yerini iyi­den iyiye almak üzeredir.

Devamı >>

PERMİNVAR

PERMİNVAR hakkında diğer dizin sayfaları >>PERMİNVAR

Özet:

PERMİNVAR i. (tes. edil. ad; fr. perm [eabilite] geçirgenlik ve invar [iable] değişmez’den). Elektromagnetik. Yüzde 45 nikel ve yüzde 25 kobaltlı özel çelik; magnetik geçirgenliği mıknatıslayıcı alana göre hemen hemen hiç değişmez. (Bugün, 7 oersted’e kadar varan mıknatıslayıcı alanlar için geçirgenliği 90 civarında sabit kalan Super Permin yar’lar yapılmaktadır.) [L]

Özel Arama