Özel Arama

AŞIRI

AŞIRI hakkında diğer dizin sayfaları >>AŞIRI

Özet:

AŞIRI sıf. Alışılandan çok, pek fazla: Böylelerinin aşırı zekâları ve keskin buluşları vardır (Ş. S. Aydemir). Aslında Nermin aşı­rı titiz bir ev kadını değildi (K. Tahir). // Müfrit: İtilâf fırkasının içinden ayrılmış bir aşırı takım böyle bir kabineyi… (Y. K. Karaosmanoğlu). Aşırı solcular. || İ. Bir şeyin ötesinde: Deniz aşırı. \\ Zf. Ötede, uzakta: İki ev aşırı oturuyorlar.

Devamı >>

Sanayinin geleceği

Sanayinin geleceği hakkında diğer dizin sayfaları >>Sanayinin geleceği

Özet:

Sanayinin geleceği

Sanayinin gelişimi, aynı zamanda maddî ve manevî alanlarda kendini gösterir. So­yut bilim sanayiye işleyeceği maddeyi, uy­gulayacağı teknikleri bulur ve mamulleri­nin mükemmelleştirilmesini sağlar, iktisat bilimi, pazarların analizini, ihtiyaç ve piya­sa tahminlerini geliştirir. Psikolojiyle birle­şen istatistik, satış ve reklam konularında işe yarar. Psikolojinin bir başka uygula­ması, uzmanların seçimi ve yetiştirilmesiyle personelin ve emir verecek olanların eğitimiyle ilgilenir. iş sosyolojisi, işçilerin kendi işletmelerine, sanayilerine ve tümüy­le ekonomilerine uygulanacak en elverişli manevî beraberlik ve pratik işbirliği usul­lerinin araştırılmasına yardımcı olur. İş­letmenin yöneticileri, makinenin insanı ez­memesine, üretimin kendi kendine bir amaç olmamasına ve hâkim rol oynamağa kalkışmamasına, insanoğlunun gelişmesini engellememesine dikkat etmelidir.

Devamı >>

SANAYİDE Bir işletmenin işleyişi

SANAYİDE Bir işletmenin işleyişi hakkında diğer dizin sayfaları >>SANAYİDE Bir işletmenin işleyişi

Özet:

SANAYİDE Bir işletmenin işleyişi

Devamı >>

SANAYİDE Satış usulleri

SANAYİDE Satış usulleri hakkında diğer dizin sayfaları >>SANAYİDE Satış usulleri

Özet:

SANAYİDE Satış usulleri

Her işletme, malına pazar arar ve bunun için de satış fiyatlarını masraf ve risklerini karşılayacak seviyeye indirebilir. Bundan başka, mamullerinin kalitesi, getirdiği ye­niliklerle de müşteri çekmeğe çalışır ve bu amaçla satış servisleri kurmağa ve her tür­lü reklam ve ilâna başvurur. İmalâtçılar arasındaki rekabet yüzünden, satış fiyatları­nın, maliyet fiyatının hayli altına düşmesi tehlikesini göz önünde tutan sanayi işlet­meleri, şartları ve getirdiği hükümlerin ağır­lığı birbirinden değişik olan anlaşma veya uyuşmalarla bu rekabeti yumuşatmağa çalı­şır ve bazen, imalât, fiyat ve hattâ yatırım­ları da bir düzene sokan kartellere kadar uzanırlar.

Devamı >>

SANAYİDE Takım

SANAYİDE Takım hakkında diğer dizin sayfaları >>SANAYİDE Takım

Özet:

SANAYİDE Takım

Maddelerin işlenmesi ve faydalı mamulle­rin hazırlanması için sanayinin kullandığı araçlar, gerek ısı, gerek mekanik gücün müdahalesini gerektirir. Isı, buharın elde edilmesine, ergitme işlerine veya kimyasal tepkimelere yarar ve kazanların, fırınların, basınçlı kapların kömür, petrol ve gaz alevi veya elektrik arkında ısıtılmasıyle elde edilir. Mekanik güç, buhar makinelerinde veya türbinlerinde elde edilir ve elektrik motorlarıyle dağıtılır.

Devamı >>

Rus ve sovyet bilimi

Rus ve sovyet bilimi hakkında diğer dizin sayfaları >>Rus ve sovyet bilimi

Özet:

Rus ve sovyet bilimi

Rusya’da bilim çok geç başladı. Bilimsel çalışmanın başlaması için, Büyük Petro-nun bütün yetkisini kullanması gerekti, özellikle teknolojiyle ilgilenen Petro, ülkeye birçok yabancı uzman getirtti ve Eukleides geometrisini eğitim programına aldı. Büyük Petro’nun ölümünden bir. yıl sonra. Petersburg’da, Paris Bilimler akademisini örnek alan bir akademi kurma yolundaki tasarı gerçekleşti. Akademide önce yalnız yabancı bilginler (isviçreli Euler, D. ve N. Bernoulli gibi) vardı.

Devamı >>

RİCARDO (David)

RİCARDO (David) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİCARDO (David)

Özet:

RİCARDO (David), ingiliz maliyecisi ve ik­tisatçısı (Londra 1772-Gatcomp Park, Gloucestershire 1823), Londra’da yerleşmiş bir musevî simsarın oğlu.

Devamı >>

RASYONALİZASYON

RASYONALİZASYON hakkında diğer dizin sayfaları >>RASYONALİZASYON

Özet:

RASYONALİZASYON i. (fr. rationalisation).

Devamı >>

RANT

RANT hakkında diğer dizin sayfaları >>RANT

Özet:

RANT i. (fr. rente). İkt. Bir işe yatırıl­mış paranın veya kiraya verilmiş toprağın belirli bir süre içinde sağladığı gelir. || Şibih (veya yan) rant, arzla talep arasın­daki kısa süreli bir uyuşmazlıktan doğan arz esneksizliğinin doğurduğu rant. (Yarı rant yeteri kadar ürün, alıcı, işçi olmadığı zaman meydana gelir.)
— ANSiKL. Alanı başlangıçta dar olan rant kavramı genişlemekten geri kalmadı. Ricardo’dan (1772 – 1823) önceki yazarlar, rantla kirayı karıştırıyorlardı. Çiftlik ki­rası toprağın rantı, başka bir deyişle top­rağın kullanımına ödenen ücretti. Toprak (gayrimenkul) rantı hakkındaki ünlü teo­riyi Ricardo ortaya koydu. Ricardo, ta­rımda, azalan verim kanununa dayanıyor­du ve ona göre en iyi topraklar en ön­ce ekime ayrılıyordu. Ayrıca, tam rekabe­tin geçerli olduğu bir piyasada ürün be­lirli bir anda ve belirli bir ürün için, ta­lebin karşılanması bakımından gerekli olan en az verimli toprakların en azından üre­tim maliyetine eşit, sadece bir tek fiyatın bulunabileceği ilkesini kabul etti.
Ricardo’nun iddiasına göre, verimsiz top­raklara oranla üretim maliyetleri daha dü­şük olan en verimli topraklar, bir «rant» sağlayacaktır. Bu rant, tabiatın bir lutfu, bedavadan bir gelirdir; arz ve talebin ge­nel şartlarının bir sonucudur. Fiyat teşek­külüne, üretim maliyetine girmez; verimli topraklara sahip olanların daha az verimli topraklar üzerindeki yüksek Clerden ötürü elde ettikleri bir kazançtır. Şu hal­de bu, diferansiyel bir gelirdir; duruma, şartların değişkenliğine bağlı ve bunu el­de edenin gayretiyle ilişkisi bulunmayan bir fazlalıktır. Ricardo’ya göre, mal sahibi, «toprağın Öteden beri sahip bulunduğu ve ortadan kaldırılması imkânsız nitelikleri­nin» bir mükâfatı olarak bu rantı elde eder. Rant, ihtiyaçlara oranla, verimli top­rakların azlığının sonucudur.
Ricardo’nun teorik analizi, rant fikrini iyi­ce aydınlattı. Madem ki rant, arz ve ta­lep hareketinin bir sonucudur; madem ki bir faktörün fiyatına oranla arzındaki esneksizlik (elastikiyetsizlik) durumuna bağla­nabilir, o halde, tarım alanına has bir olay değildir ve gelir sağlanabilecek tüm alan­larda bu olaya rastlanabilir. Şu halde, rant kavramı, elastikiyetsizliğe bağlı bir gelir faz­lalığı, bir fazladan kazanç gibi görünmek­tedir. Bu elastikiyet, toprak veya bir sa­natçının yetenekleri gibi bazı faktörlerin az üretilebilirliğine bağlanabileceği gibi, be­lirli bir süre içinde arzın taleple uyuşmaz­lığına da tabi olabilir. Bu son durumda, az süreli bu rantlara «yarı rant» gözüyle bakılmıştır. Bunlar, üretim faktörlerinin ge­çici bir tam kullanma durumuyle ilişkili olabilir.

Devamı >>

PÜSKÜRTME

PÜSKÜRTME hakkında diğer dizin sayfaları >>PÜSKÜRTME

Özet:

PÜSKÜRTME i. (püskürtmek’ten püskürt­me). Püskürtmek işi.
— Elektr. Katodik püskürtme, seyreltilmiş bir gazdan elektrik akımı geçirmeğe da­yanan maden kaplama metodu. Eşanl. İYONOPLASTİ. Bk. ansikl.
— Metalürji. Püskürtme döküm, ergimiş madenî kalıp içine püskürterek yapılan dö­küm. || Tabanca ile püskürtme, bir parça yüzeyinin, tabancayle ergimiş maden veya alaşım (çinko, alüminyum v.b.) püskürtü­lerek korunması tekniği.
— Oto. Bir motorun yanma odasına, yan­mağa elverişli bir karışım meydana geti­rebilmek için belli oranda hava ile ka­rıştırılmış yakıtın basınç altında gönderil­mesi. (Eşanl. enjeksiyon.)
[Bk. ANSİKL] || Direk püskürtme, yakıtı doğrudan doğruya motorun yanma odasına püskürtme. (iç püskürtme de denir.) [Bk. ANSiKL] || Endirek püskürtme, yakıtın, motorun emme borularına püskürtülmesi. (Diş püskürt­me de denir.) Bk. ANSiKL.
— Zır. Püskürtme makinesi, bitkiler üze­rine böcek ve mantar öldürücü toz püs­kürtmeğe yarayan makine. || İlâç püskürt­me, hastalıklara karşı veya zararlı böcek­leri yok etmek için bitkilere toz ilâç saç­ma işlemi (msl. kükürt).
— Ansikl. Elektr. Fransa’da Houllevigue tarafından incelenen katodik püskürtme, ku­ru yoldan yapılan bir çeşit galvanoplasti-dir. içindeki gaz basıncı yüzde birkaç mi­limetre civa basıncına kadar düşürülmüş bir cam tüpün iki elektrodu vardır, in­dükleme bobini yardımıyle, bu iki elektrot arasında yüksek bir gerilim meydana geti­rilir. Tüpün içinde, katot ışınları halinde elektrik akımı meydana geldiği anda, tü­pün katot karşısına düşen iç çeperinin ya­vaş yavaş bir maden tabakasıyle kaplan­dığı görülür. Püskürtülen bu katot ışın­larının önüne bir cisim yerleştirilirse, bunun üzerinde oldukça ince ve düz bir ma­den tabakası birikir. Bu usuller, girişim­ölçerlerde kullanılan yarı sırlı cam levha­lar, fotoseller için tabakalar, çok yüksek değerli dirençler, koloidal maden eriyik­leri hazırlanır.
— Oto. Emme zamanında silindire gele­cek yakıt karışımını hazırlamakla görevli olan karbüratör, sayısız gelişimler geçir­diği halde birçok yönden hâlâ eksiklikleri vardır. Buharlaşma ile çalıştığı için, mo­tor rejim sıcaklığına ulaşmadıkça verimi düşük olmaktadır. Emme borusunun so­ğuk havalarda ısıtılmasına rağmen, karı­şım genellikle homogen değildir. Çalışması, pistonun inişiyle silindir içinde meydana gelen basınç düşmesinin değerine bağlıdır. Bu basınç düşmesi motorun dönme hızına göre değiştiğinden, hiç bir düzenek, re­jim ne olursa olsun hava ve yakıt oranı tam bir karışım sağlamağa yeterli değil­dir. Buharlaşma ile karbürasyon yerine, ya motorun yanma odasına, ya da emme su­pabı yakınında emme borusuna yakıt püs­kürtme yoluna gidilir. Böylece benzin ta­neciklerinin hava içinde asıltı halinde bu­lunduğu bir aerosol elde edilir; yoğunlaş­ma elektrik olaylarıyle önlendiği için bu karışım uzun süre kararlı kalır. Soğuk kar­bürasyon yerine sıcak karbürasyon uygu­lanırsa yakıt karışımı daha yoğun olur; bu da hem özgül gücün arttırılmasını, hem de, vuruntu tehlikesi yaratmadan sıkıştırma oranının yükseltilmesini sağlar.
Silindirler de daha iyi dolar; çünkü karbüratör memesi ortadan kalkmıştır. Püskürtülen yakıt miktarı yakıt pompasının ayarına bağlıdır; ya­kıt karışımı rejim ne olursa olsun sabit­tir.
• Direk püskürtme, dizel motorlarında uygulanan sistemden farklıdır. Püskürtme, sıkıştırma zamanında meydana gelir; pom­panın basıncı daha düşüktür (50 bar seviyesinde); fakat belli bir sürede verilen benzin miktarı çok daha azdır; bundan dolayı, pompa ve enjektör parçalarının ya­pımında aranan hassasiyet maliyet fiya­tının artmasına yol açar. üstelik, pompa ve enjektör bir kurutucu etkisi yapan ya­kıtla süpürüldüğü için bu organların yağlanması da önemli bir meseledir.
* Endirek püskürtme için direk püskürt­meden daha basit bir sistem yeterlidir; ay­rıca, direk püskürtmenin avantajlarından başka, yanma odasına girmeden önce gazların çalkalanması gibi bir üstünlük taşır, bu da yakıt karışımının homogenliğini arttırır. Karışımın oranı, motorun rejimine ve yüküne bağlıdır. Kalkış sırasında yakıt karışımını zenginleştirmek ve bazen yük­seltiye göre oranı ayarlamak iyi sonuç ve­rir. Yakıt beslenecek silindirlerin sayısı ka­dar enjektörle ve yalnız birkaç barlık bir basınçla basılır. Bu enjektörlerden her biri bir emme supabının yanına yerleştirilir; gaz karışımı, emme sırasmda, homogenliği­ni arttıran bir ön karışmaya uğrar.

Devamı >>

Özel Arama