» patoloji hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

AŞIRI

AŞIRI hakkında diğer dizin sayfaları >>AŞIRI

Özet:

AŞIRI sıf. Alışılandan çok, pek fazla: Böylelerinin aşırı zekâları ve keskin buluşları vardır (Ş. S. Aydemir). Aslında Nermin aşı­rı titiz bir ev kadını değildi (K. Tahir). // Müfrit: İtilâf fırkasının içinden ayrılmış bir aşırı takım böyle bir kabineyi… (Y. K. Karaosmanoğlu). Aşırı solcular. || İ. Bir şeyin ötesinde: Deniz aşırı. \\ Zf. Ötede, uzakta: İki ev aşırı oturuyorlar.

Devamı >>

ADAMKİEWİCZ (Albert)

ADAMKİEWİCZ (Albert) hakkında diğer dizin sayfaları >>ADAMKİEWİCZ (Albert)

Özet:

ADAMKİEWİCZ (Albert), polonyalı hekim (Zerkow 1850-Viyana 1921). Krakov üniver­sitesinde patoloji hocası (1878).

Devamı >>

ABERCROMBİE (John)

ABERCROMBİE (John) hakkında diğer dizin sayfaları >>ABERCROMBİE (John)

Özet:

ABERCROMBİE (John), ingiliz hekimi ve psikiyatrı (Aberdeen 1780-Edinburgh 1844).,

Devamı >>

Abderhalden reaksiyonu

Abderhalden reaksiyonu hakkında diğer dizin sayfaları >>Abderhalden reaksiyonu

Özet:

Abderhalden reaksiyonu, fizyolojik (ge­belik) veya patolojik (kanser, virüs bakteri, parazit) bir ajan tarafından sokulan protein cinsinden bir yabancı maddeye karşı savunabilmek için. organizmanın saldığı proteolitik mayanın serumda ortaya çıkmasını sağlayan reaksiyon. Gerçekleştirmede karşılaşı­lan zorluklar yüzünden Abderhalden reaksiyonundan her zaman kesin sonuç alına­maz, (L)

SARA veya SAR’A

SARA veya SAR’A hakkında diğer dizin sayfaları >>SARA veya SAR’A

Özet:

SARA veya SAR’A i. (ar. sar< , düşme, düşürme'den sar

Devamı >>

SAPPEY (Marie Philibert Constant)

SAPPEY (Marie Philibert Constant) hakkında diğer dizin sayfaları >>SAPPEY (Marie Philibert Constant)

Özet:

SAPPEY (Marie Philibert Constant), fransız anatomi bilgini (Bourg-en-Bresse 1810-Paris 1896). 1868-1886 Arasında Paris Tıp fakültesinde profesörlük yaptı.

Devamı >>

SANRI

SANRI hakkında diğer dizin sayfaları >>SANRI

Özet:

SANRI i. (sanmak’tan). Uyanık bir kişi­nin kendi dışında var sandığı ama gerçek­te yok olan olayları algılaması. (Eşanl. BİRSAM.)

Devamı >>

SALPENJİT

SALPENJİT hakkında diğer dizin sayfaları >>SALPENJİT

Özet:

SALPENJİT i. (fr. salpingite). Jinekoloji. Fallop borularının iltihaplanması.

Devamı >>

SALKOWSKİ (Ernst Lecpold)

SALKOWSKİ (Ernst Lecpold) hakkında diğer dizin sayfaları >>SALKOWSKİ (Ernst Lecpold)

Özet:

SALKOWSKİ (Ernst Lecpold), alman kimyacısı, fizyoloji ve patoloji uzmanı (Königsberg 1844-Berlin 1923). Königsberg tıp kliniğinde, Heidelberg fizyoloji ensti­tüsünde ve Berlin patoloji enstitüsünde ça­lıştı. Sidikte pentoz bulunmasıyle belirle­nen ve az rastlanan bir hastalığı tanımla­dı.

Devamı >>

SAĞIR-DİLSİZLİK

SAĞIR-DİLSİZLİK hakkında diğer dizin sayfaları >>SAĞIR-DİLSİZLİK

Özet:

SAĞIR-DİLSİZLİK i. (sağır-dilsiz’den sa-ğır-dilsiz-lik). Sağır olma hali.

Devamı >>

ROUSSY (Gustave)

ROUSSY (Gustave) hakkında diğer dizin sayfaları >>ROUSSY (Gustave)

Özet:

ROUSSY (Gustave), fransız hekim ve bil­gini (Vevey 1874-Paris 1948).

Devamı >>

ROUS (Peyton)

ROUS (Peyton) hakkında diğer dizin sayfaları >>ROUS (Peyton)

Özet:

ROUS (Peyton), amerikalı biyoloji bilgini (Baltimore 1879-New York 1970). öğrenimi­ni Johns Hopkins hastahanesinde yaptı ve 1909′da bu hastahanede patoloji profesörü oldu, daha sonra Rockefeller enstitüsüne geçti.

Devamı >>

ROSENBACH (Ottomar)

ROSENBACH (Ottomar) hakkında diğer dizin sayfaları >>ROSENBACH (Ottomar)

Özet:

ROSENBACH (Ottomar), alman hekimi Krappitz, Silezya 1851-Berlin 1907). 1887′de Breslau’da Allerheiligenhospital’e başhekim oldu.

Devamı >>

ROGER (Henri)

ROGER (Henri) hakkında diğer dizin sayfaları >>ROGER (Henri)

Özet:

ROGER (Henri), fransız hekimi ve bakteri­yologu (Paris 1860-Saint-Leu-la-Foret 1946). 1905′te deneysel patoloji profesörü oldu; 1925′te fizyoloji kürsüsüne geçti. 1917′den 1930′a kadar Paris Tıp fakültesi dekanı idi. Çalışmaları arasında bakteriyoloji, kendi kendine zehirlenmeler, karaciğerin zehirler üstündeki etkisi ve akciğerlerin yağları ortadan kaldırmasıyle ilgili çalışmaları önem­lidir. (L)

ROBİN (Charles)

ROBİN (Charles) hakkında diğer dizin sayfaları >>ROBİN (Charles)

Özet:

ROBİN (Charles), fransız anatomi bilgini (Jasseron, Ain 1821 – ay.y. 1885). Bir pato­lojik anotomi kürsüsü ve bir karşılaştırmalı anatomi laboratuvan kurdu; 1862′de Histo­loji kürsüsüne tayin edildi. 1876′da Ain senatörü oldu.

Devamı >>

RİVERA (Vincenzo)

RİVERA (Vincenzo) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİVERA (Vincenzo)

Özet:

RİVERA (Vincenzo), italyan botanikçisi (Aquila 1890). 1927′den sonra Perugia üni­versitesinde bitki patolojisi, 1945′ten sonra Roma üniversitesinde botanik profesörü ol­du.

Devamı >>

RİNDFLEİSH (Georg Eduard)

RİNDFLEİSH (Georg Eduard) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİNDFLEİSH (Georg Eduard)

Özet:

RİNDFLEİSH (Georg Eduard), alman anatomi bilgini (Cöthen, Anhalt 1835-Würzburg 1908).

Devamı >>

Rieder hücreleri

Rieder hücreleri hakkında diğer dizin sayfaları >>Rieder hücreleri

Özet:

Rieder hücreleri, lösemi gibi bazı hasta­lıklarda kanda görülen patolojik akyuvar; hemopoyetik dokunun anormal çalıştığının belirtisidir. (M)

RİCHET (Charles)

RİCHET (Charles) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİCHET (Charles)

Özet:

RİCHET (Charles), fransız hekimi (Paris 1882-ay.y. 1966), fizyolog Charles Richet’nin oğlu. Paris Tıp fakültesinde profesör oldu.

Devamı >>

RİCHARDS (Dickinson Woodruff)

RİCHARDS (Dickinson Woodruff) hakkında diğer dizin sayfaları >>RİCHARDS (Dickinson Woodruff)

Özet:

RİCHARDS (Dickinson Woodruff), amerikalı hekim (Orange, New Jersey 1895).

Devamı >>

Rhesus faktörü (rhesus maymunundan)

Rhesus faktörü (rhesus maymunundan) hakkında diğer dizin sayfaları >>Rhesus faktörü (rhesus maymunundan)

Özet:

Rhesus faktörü (rhesus maymunundan), 1941′de amerikalı Landsteiner ve Wiener tarafından bulunan kan özelliği; çeşitli alan­larda (kan nakli, yeni doğmuş çocuk pato­lojisi v.b.) uygulanır.

Devamı >>

REVERDİN (Auguste)

REVERDİN (Auguste) hakkında diğer dizin sayfaları >>REVERDİN (Auguste)

Özet:

REVERDİN (Auguste), isviçreli cerrah (Ce­nevre 1848-ay.y. 1908).

Devamı >>

RENORENAL

RENORENAL hakkında diğer dizin sayfaları >>RENORENAL

Özet:

RENORENAL sıf. (fr. reno-renal). Patol. Renorenal refleks, hastalanan bir böbreğin öteki böbrekte de aynı hastalığa yol açma­sına sebep olan görevdeşlik refleksi (msl. refleks anüri). [L]

REJİM

REJİM hakkında diğer dizin sayfaları >>REJİM

Özet:

REJİM i. (lat. regimen, yönetmek eylemi’nden fr. reğime). Yönetme, düzenleme tar­zı, düzen.

Devamı >>

RECKLİNGHAUSEN (Friedrich Daniel)

RECKLİNGHAUSEN (Friedrich Daniel) hakkında diğer dizin sayfaları >>RECKLİNGHAUSEN (Friedrich Daniel)

Özet:

RECKLİNGHAUSEN (Friedrich Daniel), alman patolojik anatomi uzmanı (Güters-loh, Westfalen 1833 – Strasbourg 1910).

Devamı >>

REANİMASYON

REANİMASYON hakkında diğer dizin sayfaları >>REANİMASYON

Özet:

REANİMASYON i. (fr. reanimation). Ted. Had ve ağır hastalık hallerinde, suyuk ve fonksiyonlardaki dengeyi normale döndür­mek amacıyle başvurulan fizik, kimyasal ve biyolojik yolların tümü.

Devamı >>

QUİNTON (Rene)

QUİNTON (Rene) hakkında diğer dizin sayfaları >>QUİNTON (Rene)

Özet:

QUİNTON (Rene), fransız fizyolojisti (Chaumesen-Brie 1867 – Paris 1925). College de France’ta Patolojik Fizyoloji laboratuvarında asistan olarak çalıştı, özellikle L’Eau de Mer, Milieu Organique (Organik Ortam, Deniz Suyu) [1904] adlı büyük eseriyle ta­nındı. Bu eserde, iç ortamımızın, hayatın başlangıcı olan deniz suyunun bir devamı olduğunu gösterir ve deniz suyunun hasta­lıkların tedavisinde kullanılabileceği sonu­cuna varır. (L)

PURPURA

PURPURA hakkında diğer dizin sayfaları >>PURPURA

Özet:

PURPURA i. Patol. Deri, mukoza veya özekdoku içindeki kılcal damarların kanaması. (Derideki purpura kırmızı bir leke halindedir ve cam basma ile kaybolmaz.)

Devamı >>

PULLANMA

PULLANMA hakkında diğer dizin sayfaları >>PULLANMA

Özet:

PULLANMA i. (pullanmak’tan pullan-ma). Pullanmak işi.
— G. santl. Bir tablonun üzerindeki boya tabakasının pul pul veya incecik şeritler halinde kalkması. (Pullanmaya verniğin iyi olmaması veya kötü bir astarlama ya da tablonun tuvalinin ikiye katlanması yol açabilir.)

Devamı >>

PSİKOSOMATİK

PSİKOSOMATİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOSOMATİK

Özet:

PSİKOSOMATİK sıf. (fr. psychosomatique). Tıp. ve Psikiyatr. Hem organik, hem ruhsal alanla ilgili olan: Organik psikozlar psikosomatik hekimlik alanına girer.
— ANSÎKL. Psikosomatik hekimlik hastayı organizmasının tümüyle incelemeğe çalışır; konusu, bilinçli ve bilinçsiz ruhsal hayat ile organik belirtiler, yani hastalıklar arasın­daki derin ilişkileri incelemektir. Psikoso­matik hekimlikte, başlangıcından bugüne kadar çeşitli akımlar görülür:
— alman psikosomatik okulu, antropolojik bir hekimliğe yönelir;

Devamı >>

PSİKOPATOLOJİK

PSİKOPATOLOJİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOPATOLOJİK

Özet:

PSİKOPATOLOJİK sıf. (fr. psychopatho-logique). Psikopatoloji ile ilgili. (L)

PSİKOLOJİ

PSİKOLOJİ hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOLOJİ

Özet:

PSİKOLOJİ i. (yun. psykhe, ruh ve logos, bilim’den fr. psychologie). Ruhsal olgular bilimi. || Karakter: Bir roman kahramanının psikolojisi.
— Sosyol. Kolektif psikoloji, bir sosyal gru­bun «kolektif bilinç»iyle ilgili psikoloji. (Her şeyi bireyler arası ilişkiye indirgeyen kişilerarası psikoloji’den farklıdır.)
— Ansikl. Psikoloji terimi, XVI. yy.da or­taya çıktı (Melanchthon). XVIII. yy.da Wolf, antropolojiyi, somatoloji ve psikoloji olmak üzere ikiye ayırdı. Psikolojiyi de iki bölümde ele aldı: ampirik psikoloji ve ras­yonel psikoloji. İnsanları tanımak bakımın­dan pratik bir değer taşıyan ve halk arasın­da yaygın olan ampirik psikoloji insanlık kadar eskidir. Bu pratik psiokloji edebiya­tın tasviri psikolojisiyle gelişmiş ve bugün kullandığımız terimlerin çoğu bu kaynaktan çıkmıştır, öte yandan, zihin ve bilinç prob­lemlerine yönelen felsefe, psikolojiyi, ken­dine bağlı bir dal gibi ele aldı. özellikle Bergson’un eserlerinde bu durum açıkça görülür. Ama psikoloji, XIX. yy .dan sonra ayrı bir bilim dalı haline gelerek kendili­ğinden veya deneylerle yaratılabilen bilinç olgularının içebakışla incelenmesi üstünde temellendi, daha sonra da davranışların ve tavırların bilimi olmağa yöneldi. Watson’un bu anlayış içinde savunduğu teorik görüş, A.B.D.’de, «davranışçılık» adı altında, psi­kolojiyi bir karikatür haline getirir gibi ol­du. Çünkü davranışçılık, bilinç olgularına ve iç fizyolojik süreçlere yönelmeyi kesinlikle reddediyor; sadece dış belirtilere dayanarak gözlemler yapmayı kabul ediyordu. Bugün alman «Tiefenpsychologie»si veya sezgiye önem veren ve kavrama amacını güden «de­rinlikler psikolojisi» de felsefe dayanmak­tadır. Oysa, karşılaştırmalı psikoloji tabiat bilimlerine bağlanır: hayvan psikolojisi (zoo­lojik psikoloji), çocuk psikolojisi pedolojik psikoloji), ilkel insan psikolojisi (etno­lojik psikoloji), akıl hastaları psikolojisi (patolojik psikoloji), insan tipleri psikolojisi (farklar psikolojisi), kalıtım psikolojisi (ge­netik psikoloji) ve «etoloji» (karakterlerin farklılık açısından incelenişi) gibi. Deneysel psikoloji ve psikometri araştırmaları, Fechner’in psikofizik’i ile (1860) başladı ve fizik olgularla bilinç olguları (uyartı ve duyum) arasındaki ilişkilerin incelenmesine yöneldi (Wundt’un ilk laboratuvarı 1879′da Leipzig’de, ilk fransız laboratuvarı olan Beaunis ve Binet’nin Sorbonne’daki laboratuvarı ise 1889′da açıldı). Bu araştırmalar, uygulama­lara yol açan kanunların ve olguların bulun­masını sağladı. Bununla ilgili olarak deney­lerin uygulanması (testler) için duyu-hareket işlevlerini ve zihnî işlemleri ölçmeğe yarayan bir metodoloji temellendirildi. Da­ha çok eğitim alanında kullanılan bu psikoteknik, bağlaşıklık indisleri ve faktör analizleri sayesinde deneylerin taşıdığı değe­rin (uygunluk, geçerlilik) istatistik bakımın­dan denetlenmesiyle tamamlandı, insanın, gelişimi sırasında kendisini sosyalleştiren kolektiviteye bağlı bir organizma oluşu, dav­ranışların nazarî ve uygulamalı incelemesin­de iki ayrı alanın ortaya çıkmasına yol açtı: biyolojik alan (psikofizyoloji) ve sos­yal alan (psikososyoloji). Sovyet psikoloji­si, bilince büyük önem vermekle birlikte, yüksek sinir faaliyetini esas olarak ele alır; bu faaliyetin temeli Pavlov’un şartlandır­ma sürecidir; dil de, «ikinci bir işaret sis­temi» olarak sosyal şartlanmanın sonucu­dur. Bilimsel psikoloji’nin birçok uygula­ma alanı vardır:
1. eğitimde, pedagoji me­totlarının etkinlik bakımından incelenmesi, zekâ düzeyinin ve gelişiminin belirlenmesi, karakter bozukluklarının analizi, dil bozuk­luklarının düzeltilmesi;
2. sanayide, meslek seçme ve iş teşkilâtlandırılması;
3. askerlik­te, acemi erlerin belli yerlerde görevlendi­rilmesi ve kadroların düzenlenmesi;
4. ada­lette, suçları önleme, mahkûmların eğitimi;
5. nöropsikiyatride, teşhise ve psikoterapiye yardım; çeşitli ilâçların ve tedavi metotla­rının, özellikle ruhî cerrahlık müdahalele­rinin doğurduğu etkilerin belirlenmesi. Uy­gulamalı psikolojiyle uğraşanlar, bir de on­toloji kanunu kurma endişesiyle dernekler ve sendikalar halinde toplanmışlardır.
Böyle­ce, eğitim psikologları, danışmanlar, sanayi psikologları ve kliniklerde çalışanlar grup­lar halinde teşkilâtlandı. A.B.D.’deki Psikoloji derneğinin 1955′te 13 000 üyesi (pro­fesyonel, öğretici ve araştırıcı) vardı.
Bu­gün psikoloji biliminin başlıca alanları şun­lardır: hayvan davranışları (hayvan psiko­lojisi)] fizyolojik ve nörolojik incelemeler (psikofizyoloji); çocuktaki gelişmenin incelenmesi (psikogenetik [GENETİK PSİKOLO­Jİ]); çocuğun okul ve meslek bakımından yönlendirilmesi (psikopedagoji); çeşitli dav­ranışların, sinir sistemiyle ve özellikle dil ile ilişkilerinin ele alınması (psikolengüistik); acı duyma, yorgunluk v.b. hallerde gösteri­len çeşitli tepkilerin, kişisel performans’lar (icralar) arasındaki farkların (farklar psi­kolojisi) ve grup halindeki davranışların in­celenmesi (sosyal psikoloji). Psikolojinin ele aldığı bu yeni alanların kavlaklarında çeşitli bilimler ortaya çıkmıştır. Bu yeni bilimler arasında en önemlilerden biri, in­sanın makineye, makinenin de insana uyma­sını inceleyen bilimdir (ergonomi). Psiko­lojiye bağlı araştırmaların başka bir kolu da, şartlanmanın incelenmesine ve çocuğun tanınmasına yönelmiştir. Bu alanda, bilgi-işlem bakımından, elektronik tekniklerin or­taya çıkmasından faydalanılmaktadır. Nite­kim programlı öğretim, bu alana girer. Pskolojik bilimlerin her biri, bir yandan, insan davranışlarında, en genel kanuna uy­gun olanı, öte yandan da, bu genel kanun­dan ayrılarak tıbbın marazî diye nitelendir­diği davranışlara dayanan özellikleri kendi inceleme hedefleri olarak ele alır. özellikle farklar psikolojisi, zihnî yetersizlikleri (oligofreniler), nicelik bakımından farklı kılan yönü tespit eder. Bundan başka, sosyal psi­kiyatri de sosyal psikolojiye bağlanabilir. Nihayet, algılama, hafıza, zekâ v.b. fonksi­yonların ve öğrenme, alışkanlık v.b. davra­nışların eskiden beri yapılan deneysel ince­lenmesine, bunlarla ilgili bozuklukların in­celenmesi de eklenmiştir. Meselâ hafıza bozukluklarının incelenmesi, hafızanın bazı temel mekanizmalarını ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, bu vesileyle, yeni bir bilim dalı da doğmuştur. Bu bilim dalının amacı, bazı maddelerin davranış üstündeki etkisini sı­nıflamak ve ölçmektir. Bu yeni dal, psikofarmakoloji’dir. (->Bibliyo.) [L]

PSİKOLENGÜİSTİK

PSİKOLENGÜİSTİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOLENGÜİSTİK

Özet:

PSİKOLENGÜİSTİK i. (fr. psycholinguis-tique). Dille ilgili olayları psikolojik görü­nümleri içinde inceleyen bilim.
— ANSiKL. Saussure’den beri modern dil­bilime «dil» ile «söz» arasındaki ayırım hâ­kimdir. Dil, sosyal bir grubun üyeleri ara­sında alınıp verilen bütün sözlü bildirilerin gücül toplamına uygun bir sistemi belirtir. Söz, gerçekleştirilmiş sözlü bildirilerin, yani davranışlardan doğan dil olguları’nın so­mut çokluğunu belirtir. Dilbilim’in konusu dil ile dilin bölümlerinin (gramer, sözlük v.b.) ve işleyiş kurallarının incelenmesidir. Psikolengüistik in konusu, sözlü bildirilerin bazı görünümleriyle konuşanların ruhsal ö-zellikleri arasında bağlar aramaktır.
• Tarih. Dilbilimin tarihi eskidir ama psi­kolengüistik bilim olarak yeni ortaya çıktı: basılan bir eserde (Osgood ve Sebeok’un terim olarak ilk defa Amerika’da 1954′te yönetiminde yayımlanan Psycholinguistics) kullanıldı. Bilim dalları arasında ortaklaşa bir çalışma ile yazılan eser, yapısal dilbi­limin metotlu ve nazarî bilgileriyle davra­nış psikolojisini birleştirmeğe çalışır. Eserde bildirim nazariyesi gibi bazı dış katkıların da «nemi büyük oldu. Dilbilimcilerle psikologların işbirliği, birçok güçlük yenildik­ten sonra sağlanabildi. İlk anlarda modern dilbilim kendi alanını biçimsel bir analiz olarak sınırladı ve dilin kullanılmasını sağla­yan zihnî fonksiyonları psikologlarla tartış­mayı konusu dışında saydı. Bu yüzden dil­bilim, fonetik ve semantik gibi zihnî fonk­siyonlarla da ilgili özel bilim dallarını bün­yesine katmakta kararsızlık geçirdi. Diğer yandan bilimsel psikoloji özel söz davranış­larını, uzun zaman tanım veya deney yö­nünden inceledi ve dilbilim sisteminin bü­tününü kapsayan bir modele inmedi; onun için psikoloji, bu sistemin kullanılışıyle il­gili tümel edinme ve bozulma şekillerini (çocuğun dili, patolojik dil) anlamakta güçlük çekti. İki tarafın karşılaştığı bu güç­lükler bilgi nazariyesi konusunda diyalog­lara yol açtı ve çeşitli uygulamalardan do­ğan somut meseleler sonuç olarak iki bi­limin kaynaşmasını ve psikolengüistiğin or­taya çıkmasını sağladı. Psikolengüistiğin bellibaşlı kurucuları arasında G.A. Miller, Osgood, Luria, Skinner ve Novrer sayıla­bilir.

Devamı >>

PSİKOFARMAKOLOJİ

PSİKOFARMAKOLOJİ hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKOFARMAKOLOJİ

Özet:

PSİKOFARMAKOLOJİ i. (fr. psycho-pharmacologie). insanların ilâç ve ecza et­kisi altındaki davranışını inceleyen bilim dalı.
— ANSiKL. • Tarihçe. Psikotrop madde­ler, çok esjkiden beri bilinmekle beraber, psikofarmakoloji oldukça yeni bir bilim da­lıdır; ancak 1956′da bu adı aldı. Psikotrop maddelerin bu özelliğinin tecrü­beyle anlaşıldığı (msl. haşhaş) ilk dönem bir yana bırakılırsa, psikofarmakolojinin doğu­şu XIX. yy.dan itibaren sentetik kimya­nın (kafein, mate), halüsinojenlerin (hayal gördürücüler), amfetaminlerin ve başlıca bartibüriklerin geliştirilmesi sayesinde ger­çekleşti.
Psikofarmakoloji tarihinin çağdaş dönemi ağır psikozların tedavisinde etkili olan psi­kotrop maddelerin (bir nöroleptik olan klorpromazin [1952] ve sinir zayıflıklarına karşı kullanılan iproniazid [1957]) bulunmasıyle başlar. Şimdi araştırmalar, muhteme­len ruhsal bozuklukların kaynağı olan be­yindeki biyokimya olaylarına ve bunların düzensizliğini gidermeğe yöneldi.

Devamı >>

PSİKANALİZ

PSİKANALİZ hakkında diğer dizin sayfaları >>PSİKANALİZ

Özet:

PSİKANALİZ i. (fr. psychanalyse). Nev­roz durumlarının tedavisine yönelen ve her şeyden önce yapıcı yorumlara dayanan psi­koterapi metodu. || Psikanalize tabi tutmak, psikanalizle tedavi etmek. || Denetlemeli psikanaliz, psikanalizcinin yetişmesinde, di­daktik psikanalizden sonra gelen analiz dönemi. Yetişen psikanalizci bu dönemde, tecrübeli analizciye, bir hasta üstüne yap­mış olduğu analizin hesabını verir. || Didaktik psikanaliz, psikanalizcilik mesleğine, aday olan kişiye uygulanan psikanaliz. || Kaba psikanaliz, analitik ilişkiyi hesaba kat­mayan, malzemenin ancak Sınırlı bir yanı­nı ele alan, karşı koymaları ve aktarmaları ihmal eden yersiz yorum. (Fantasmalar üs­tünde yapılan bu doğrudan doğruya yorum, hem güçlü olma arzusu gibi kişisel sebeplere, hem de psikanaliz nazariyesinin «şeyleşmesi» gibi genel sebeplere dayanır.)
— ANSiKL. Psikanaliz’i bugünkü gelişim­lerine kadar, tüm olarak Sigmund Freud’a borçluyuz. Freud’un klinik ve teorik çalış­maları (metapsikoloji) üç dönemde incele­nir:
1. «libido» (veya çocuktaki cinsel itki­lerin [içgüdüsel eğilimler] bütünü), gerçek­likle çatışır. Çocuklukta yaşanan travma­larla ciddileşen itilmeler, nevrozluları sem­bolik olarak belirtilerin diliyle konuşmağa; zorlar;
2. cinsel travmaların genelliği ve gerçekliği, düşlerin açıklanmasıyla ilgilen­diği sıralarda Freud tarafından şüpheyle karşılandı. Freud «yaşanan geçmiş»e bağlan­ması gereken fantasmalar (rüyalar) üstünde özellikle duruyor ve bu yaşanan geçmişi gerçekliğin işlenişi olarak görüyordu;
3. beşerî çatışmaların «tekrarlanma otomatikliği»ni gözönünde tutan Freud, cinsel içgü­dülerin karşısına, hareketsizliğe götüren güçleri veya ölüm içgüdülerini koyuyor ve psişik organın üçlü kuruluşunu açıklıyordu: «Es» (bilinçsiz itkilerin bulunduğu yer); «ben» (dış gerçeklik ve bu gerçekliğin kıs­men bilinçsiz olan iç anlatımı ile itkiler arasındaki dengenin sağlandığı yer) ve «benüstü» (çocuğun ana babasıyle özdeşleşme­sinden türeyen ve sansürün kaynağı olan ahlâkî ve bilinçsiz kademe).
Kişiler arası çatışmalar, çocuğun çatışmalarını tekrarlar ve bunun patojen etkisi kompleksleri mey­dana getirir (Jung’un görüşü). Oidipus ça­tışması çocuğu aynı cinsten ana baba ile ça­tışma haline sokar; çocuk bu sırada karşıt cinse bağlanma yolundadır. Bu isteğe bağlı olan saldırganlık, suçluluk duygusuyle kat-merleşir. Hem hayranlık hem nefret duyan çocuğun iki yanlı davranışı, suçluluk duy­gusunu açıklar, özdeşleşmeyle çözülen bu durum, cinsel itkilerin «prejenital» düzeylerde, özellikler de «oral» ve «anal» düzey­lerde dile geldiği uzun bir gelişimden sonra gerçekleşir. Freud’cu çalışmalar, bazı yakın dostlar tarafından tutku ile desteklenmiş ama öte yandan pek çok kişiyi öfkelendir­mişti. Psikanaliz bütünüyle Freud’un dehasının eseridir.
Aynı zamanda, bazı öğrenci­lerinden ayrılmasına yol açan bilimsel ta­viz vermezliğinin de eseridir. Bu öğrenciler arasında özellikle C.C. Jung, A. Adler ve O. Rank, apayrı görüşler ortaya attılar. Bunların tekniği ve teorileri, Freud’a da­yanmak isteyen psikanalizden farklıdır. Freud’un psikanaliz adı altında geliştirdiği doktrinin şu özellikleri vardır:
1. psikana­liz, başka bir metotla ulaşılması imkânsız zihin süreçlerinin araştırılması usulüdür;
2. bu araştırmaya dayanan psikanaliz, nev­rozların bir tedavi metodudur;
3. psikana­liz, yukarıdaki usullere göre elde edilmiş bulunan bir psikolojik bilgiler tümüdür. Bunlar, hem yeni bir ilmî disiplin, hem ge­nel bir psikoloji, hem de bir psikapatoloji meydana getirir. Freud’un doktrini, kendi­sinin bu noktayı açıkça belirtmemesine rağ­men, bir antropolojinin de temellerini atar. Bu antropoloji, insanlar arasındaki ilişkileri ele alır.
Freud’cu psikanaliz, gözlem ko­nusu olan iki olguyu açıklamak için har­canan bir çabadır. Bu iki olgu, aktarma ve karşı koymadır. İki olgunun dayandığı temel kavramlar ise, itilme, çocuk cinselliğinin kabul edilmesi ve ayrıca, rüyaların yorumlanması ve kullanılmasıdır. Ruh ha­yatını farklı kategorilerle açıklayan daha başka psikanaliz okulları da vaıdır. Mese­lâ Jung’un analitik psikolojisi özellikle, ko­lektif bilinçdışına ve Oidipus kompleksinin sembolik yorumuna önem verir. Bundan başka, Adler’in ferdî psikolojisi de, cinsel­liğin rolünü azaltarak saldırganlığın önemi üstünde durur. Psikanalizin şimdiki eğilim ve yönlerine gelince, bu açıdan, şu okulla­rı ayırt etmek mümkündür:
— İngiliz okulunun temsilcileri Kari Abraham ve Melanie Klein’dır. Bu okul, çok daha uzak bir geçmişten gelen daha derin bir bilinçdışına ulaşmağa çalışır;
— temsilcisi Karen Horney olan görüş. Bu akım, kişi ile içinde yaşadığı çevre arasın­daki gerçek çatışmalar üstünde durulması gerektiğine inanır;
— Anna Freud’un görüşü, «ben»in, gerek dış âlem gerek içgüdüsel itkilerin iç ale­miyle olan bütünleyici fonksiyonuna önem verir. Anna Freud’a göre, «ben»in, iç uyar­tılara tepki olarak kullandığı savunma mekanizmaları, dış âleme tepki olarak kullan­dığı mekanizmaların aynıdır.

Devamı >>

Sonraki sayfa »