Özel Arama

PYTHAGORAS

PYTHAGORAS hakkında diğer dizin sayfaları >>PYTHAGORAS

Özet:

PYTHAGORAS, yunan filozofu (M.ö. VI. yy.), Yunanistan’da ve Güney İtalya’da et­kisi çok yaygın bir tarikatın kurucusu.
Si­sam’da (Samos) doğmuş ve söylentiye göre, felsefî, dinî ve siyasî topluluklar kurmak amacıyle Sicilya’ya giderek önce Kroton’da, sonra diğer Sicilya sitelerinde bu gibi kuruluşları gerçekleştirmişti. Yazılı eser bı­rakmamıştır. Bir yarı tanrı, bir peygamber ve mucizeler yaratıcısı olarak tanıtılır. Çarpım tablosunu, hipotenüs teoremini or­taya atmış olduğu söylenir. Kurduğu felsefe okulu, V. yy.da Philolaos, IV. yy.da ise Arkhytas tarafından yaşatıldı ve büyük ün kazandı. Pythagoras’çılık adını alan di­nî ve ilmî hareket içinde, filozofun ve fel­sefesini yaşatan öğrencilerinin gerçek payı­nı ayırt etmek güçtür. Pythagoras’çılık başlangıçta birtakım dinî mezhepler halinde ortaya çıktı; bu mezheplerden olanlar, Yedi Bilgeler’inkini andıran çok basit, fakat ki­mine de bugün ne anlam vereceğimizi bi­lemediğimiz (msl. bakla yememek) kuralla­ra uyuyorlardı. Ayrıca ruhun bilgiyle temiz­leneceğine ve bedenden bedene (insandan insana, insandan hayvana v.b.) geçebilece­ğine, yani felsefe ruh göçü teorisine inanı­yorlardı.

Devamı >>

PUÇ

PUÇ hakkında diğer dizin sayfaları >>PUÇ

Özet:

PUÇ sıf. ve i. (fars. püç). Esk. Boş, ya­rarsız (şey): Peygam-i puç-i vasl ile dilşad olur muyuz (Koca Ragıb Paşa). || Çirkin. | İçi boş olan, kof. || Puç-magz, boş ka­falı, akılsız: Nümune-i sanduk-i kaza ve belâ olan puç-magz bedgüherlerin (Kâni). [M]

PEYGAMBERAĞACI,PEYGAMBERÇİÇEĞİ

PEYGAMBERAĞACI,PEYGAMBERÇİÇEĞİ hakkında diğer dizin sayfaları >>PEYGAMBERAĞACI,PEYGAMBERÇİÇEĞİ

Özet:

PEYGAMBERAĞACI blş. i. Guaiacum türlerinden ikisine verilen ad (Guaiacum officmale ve G.Sanctum). [L]
PEYGAMBERÇİÇEĞİ blş. i. Mavi çiçekli kantarona verilen ad (Centaurea cynus); Buğday tarlalarında çok görülür. / Aynı bitkinin çiçeği. (L)

PEYGAMBER

PEYGAMBER hakkında diğer dizin sayfaları >>PEYGAMBER

Özet:

PEYGAMBER i. (fars. peyam veya peyğâm, haber ve -ber, getiren’den peyam-ber, peyğüm-ber). Tanrı’nın emirlerini bildiren kimse: Bizim vali bey eskiden gelseydi pey­gamber olurdu. (M.Ş.Esendal). Çakmak­çılarda Yeni Han … «Yeni» dedimse Nuh peygamber zamanından kalma… (Kemal Tahir). [Eşanl. NEBİ. RESUL.] || özel ola­rak Hazret! Muhammed (bu anlamda, özel isimdir): Ey ulu Peygamberimiz nerdesin? / Dinle minaremde öten gür sesin (M.Â. Ersoy). / Teşm. yol. Tahmin veya rast­lantı sonucu geleceği, olacakları haber ve­ren kimse./ Yalancı peygamber, peygam­berlik taslayan kimse.
— ÇEŞ. DEY. Allah’ın emri Peygamberin kavliyle. Bk. KAVİL. / Nuh der peygam­ber demez. Bk. DEMEK.
— ANSiKL. Din. Tanrı ile insanlar arasında habercilik ve elçilik görevlerini yapan kim­selere değişik adlar verilir. Farsça’da «haber getiren» anlamında pey-amber (peygamber), Arapçada gene «haber ulaştıran» karşılığı nebi, «elçi» anlamına ge­len resul kelimeleri kullanılır. Bu kavram­larla nitelenen kimselerin islâm dinine göre Tanrı tarafından özel olarak görevlendiril­meleri gerekir.
Kur’an’da peygamber kelimesinin karşılığı olarak nebi ve resul’ün yanında beşır (se­vinçli haber getiren) [Bakara süresi, 119; Sebe suresi, 28; Fatir suresi, 24; Fussilet su­resi, 4 v.d.] ve nezir (ihtar edici, korkutu­cu, uyarıcı) [Fatır suresi, 24; Maide suresi, 19; Hud suresi, 25; Sebe suresi, 44 v.d.] kelimeleri de kullanılır. Din deyimleri arasında nebi ve resul kav­ramları bazen birbirinden farklı anlamlar­da kullanılır. Yeni bir şeriat ve yeni bir ki­tap getiren peygambere resul, yeni bir şeri­at ve kitap getirmeyen, yalnız kendisinden önce gelen bir resulün bildirdiği şeriat ku­rallarını uygulayan ve kitabını bildiren kim­selere de nebi adı verilir. İslâm inancına göre peygamberlerle öteki insanlar arasında maddî yaşayış bakımından bir ayrılık yok­tur; bütün peygamberler de birer insandır (Enbiya suresi, 7-8). Onları öteki insanlar­dan ayıran şey daha çok Cebrail aracılığıyle kendilerine Tanrı tarafından gönderi­len vahiy (bk. VAHİY) ve taşıdıkları bazı niteliklerdir. Bu nitelikler ismet (masum olmak ve günah işlememek), emanet (ken­dine güvenilir ve emin olmak), sıdk (doğru sözlü olmak, yalan söylememek), fetanet (akıllı ve anlayışlı olmak) ve tebliği şeriat’tır (Allah tarafından bildirilen şeriat hü­kümlerini ümmetlerine bildirmek). Kur’an’a göre her ümmete kendilerine doğ­ru yolu göstermek ve Tanrı’nın buyrukları­nı bildirmek için bir peygamber gönderildi (Yunus suresi, 47). Fakat bu peygamberle­rin hepsinin adları bildirilmedi. Kur’an’da adı geçen peygamberlerin sayısı 25′tir: Âdem, Idris, Nuh, Hut, Salih, ibrahim, Lut, ismail, Ishak, Yakub, Yusuf, Eyyub, Şuayb, Musa, Harun, Davud, Süleyman, Ilyas, Elyesa, Zulkifl, Yunus, Zekeriya, Yahya, Isa, Hz. Muhammed. Ayrıca Kur’an’da adı geçen Lokman, Zülkarneyn ve üzeyr’in peygamber oldukları kesin olarak bildirilmediğinden bunların peygamber veya veli sayılmaları konusunda görüş ayrılığı vardır. Kur’an birçok peygamberin kendilerine inanmayan kimseleri ikna etmek için Allah’ın kudreti ve izniyle tabiatüstü başarılar gösterdiklerini bildirir ve örnekler verir (bk. MUCİZE).
islâm inancına göre Allah bazı peygamber­lerine emirlerini bir kitapla bildirdi. Pey­gamberlerden Davud’a Zebur, Musa’ya Tev­rat, isa’ya incil ve Hz. Muhammed’e de Kur’an-ı Kerim adlı kitaplar indirildi. Bu kitapların dışında, bazı peygamberlere de Allah, emirlerini sayısı değişen sayfalarla (suhuf) bildirdi. Âdem’e 10, Şife 50, Idris’e 30, ibrahim’e 10 sayfa gönderildi. Bütün peygamberlerin tanrı katında ayrı ayrı de­receleri vardır, islâm dinine göre bunların en yücesi (ekmel) Hz. Muhammed’dir. ilk peygamber Âdem, son peygamber ise Hz. Muhammed’dir. Ondan sonra peygamber gelmeyecektir.
♦ Peygamberan çoğl. i. Esk. Peygamber­ler.
♦ Peygamberane zf. Esk. Peygambere yakışır tarzda.
♦ Peygamberi i. Esk. Peygamberlik. Sıf. Peygamberle ilgili. (M)

PEYER (Hans Conrad),Peyer plakaları,

PEYER (Hans Conrad),Peyer plakaları, hakkında diğer dizin sayfaları >>PEYER (Hans Conrad),Peyer plakaları,

Özet:

PEYER (Hans Conrad), isviçreli anatomi bilgini (Schaffhausen 1653 – ay.y. 1712). Schaffhausen’da dersler verdi. Bağırsak bezlerini buldu. (L)
Peyer plakaları, bağırsak mukozasında kapalı foliküllerden meydana gelmiş lenf dokusu; özellikle kıvrımbağırsağın son kıs­mı ile sağ kalınbağırsakta bulunur. (L)
PEYGAM i. Bk. PEYAM.

PEYAM veya PEYGAM veya PEYEM

PEYAM veya PEYGAM veya PEYEM hakkında diğer dizin sayfaları >>PEYAM veya PEYGAM veya PEYEM

Özet:

PEYAM veya PEYGAM veya PEYEM i. (farS. peygam veya peyam veya peyem). Esk. Haber, başkasından alınan bilgi: Ve­rir peyam-ı hazin bir dem-i mukarrerden (Tevfik Fikret). Peyam-aver (peygam-aver, peyam-averde, peygam-güzar veya peyem-res), haber getiren: Ol dem getir andan bana ey bad-ı peyemres / Andan bana sen gizlice bir ses (Cenab Şahabeddin). / Peyam-averdegân (veya peyam-averan), ha­ber getirenler. / Peyam-ber (veya peygam­ber).
Bk. PEYGAMBER. (M)

Özel Arama