Özel Arama

ALEXANDER (Samuel)

ALEXANDER (Samuel) hakkında diğer dizin sayfaları >>ALEXANDER (Samuel)

Özet:

ALEXANDER (Samuel), ingiliz filozofu (Avustralya’da Sydney 1859-Manchester 1938). 1893′ten 1924′e kadar Manchester Victoria üniversitesinde felsefe profesörü Mind dergisinde birçok makalesi çıktı;

Devamı >>

AİNSWORTH (William Francis)

AİNSWORTH (William Francis) hakkında diğer dizin sayfaları >>AİNSWORTH (William Francis)

Özet:

AİNSWORTH (William Francis), ingiliz tabiat bilgini ve gezgini (1807-1896); W. H. Ainsworth’ün yeğeni, Fırat çığırında ingiliz subayı Cherney tarafından yönetilen ge­ziye katıldı (1835). Bu gezi sona erince res­sam Th. Russell ile Doğu Anadolu’da ve Irak’ta araştırmalarına devam etti.

Devamı >>

AHMED EFENDİ Muid, Kazabadlı

AHMED EFENDİ Muid, Kazabadlı hakkında diğer dizin sayfaları >>AHMED EFENDİ Muid, Kazabadlı

Özet:

AHMED EFENDİ Muid, Kazabadlı, osmanlı şeyhülislâmı (Tokat, ?-istanbul 1647). Tahsilini istanbul’da yaptı. Murad IV zamanında çeşitli memuriyetlerde bulun­du. Şam, Mısır, Edirne kadılıklarına tayin edildi. Edirne kadılığından azledildikten sonra 1635′te İstanbul kadılığına getirildi.

Devamı >>

ATLAS (tel — lan)

ATLAS (tel — lan) hakkında diğer dizin sayfaları >>ATLAS (tel — lan)

Özet:

ATLAS (tel — lan), Cezayir’de, Cezayir-Fas sınırından Annaba’ya kadar, 70-150 km genişlikte uzanan dağ sırası.

Devamı >>

ACI

ACI hakkında diğer dizin sayfaları >>ACI

Özet:

ACI i. İç ve dış tesirlerin uzviyette meydana getirdiği rahatsızlık, sızı, sancı, ağrı: Acı­dan kaskatı kesilmiş yüz..- (A. H. Tanpınar). O kadar hızlı vurdu ki, acıdan saatlerce kıvrandım. \ Mec. Uzvî sebeplere dayanmayan tesirler ve hâdiseler dolayısıyle duyulan rahatsızlık, üzüntü, keder, ıstırap: Eski acıları hatırlatmak, kapanmış yaraları deşmek doğru değil (B. Necatigil). Beyaz keten mendilinde sallanan ilk acı (O. V. Kanık).

Devamı >>

RANT

RANT hakkında diğer dizin sayfaları >>RANT

Özet:

RANT i. (fr. rente). İkt. Bir işe yatırıl­mış paranın veya kiraya verilmiş toprağın belirli bir süre içinde sağladığı gelir. || Şibih (veya yan) rant, arzla talep arasın­daki kısa süreli bir uyuşmazlıktan doğan arz esneksizliğinin doğurduğu rant. (Yarı rant yeteri kadar ürün, alıcı, işçi olmadığı zaman meydana gelir.)
— ANSiKL. Alanı başlangıçta dar olan rant kavramı genişlemekten geri kalmadı. Ricardo’dan (1772 – 1823) önceki yazarlar, rantla kirayı karıştırıyorlardı. Çiftlik ki­rası toprağın rantı, başka bir deyişle top­rağın kullanımına ödenen ücretti. Toprak (gayrimenkul) rantı hakkındaki ünlü teo­riyi Ricardo ortaya koydu. Ricardo, ta­rımda, azalan verim kanununa dayanıyor­du ve ona göre en iyi topraklar en ön­ce ekime ayrılıyordu. Ayrıca, tam rekabe­tin geçerli olduğu bir piyasada ürün be­lirli bir anda ve belirli bir ürün için, ta­lebin karşılanması bakımından gerekli olan en az verimli toprakların en azından üre­tim maliyetine eşit, sadece bir tek fiyatın bulunabileceği ilkesini kabul etti.
Ricardo’nun iddiasına göre, verimsiz top­raklara oranla üretim maliyetleri daha dü­şük olan en verimli topraklar, bir «rant» sağlayacaktır. Bu rant, tabiatın bir lutfu, bedavadan bir gelirdir; arz ve talebin ge­nel şartlarının bir sonucudur. Fiyat teşek­külüne, üretim maliyetine girmez; verimli topraklara sahip olanların daha az verimli topraklar üzerindeki yüksek Clerden ötürü elde ettikleri bir kazançtır. Şu hal­de bu, diferansiyel bir gelirdir; duruma, şartların değişkenliğine bağlı ve bunu el­de edenin gayretiyle ilişkisi bulunmayan bir fazlalıktır. Ricardo’ya göre, mal sahibi, «toprağın Öteden beri sahip bulunduğu ve ortadan kaldırılması imkânsız nitelikleri­nin» bir mükâfatı olarak bu rantı elde eder. Rant, ihtiyaçlara oranla, verimli top­rakların azlığının sonucudur.
Ricardo’nun teorik analizi, rant fikrini iyi­ce aydınlattı. Madem ki rant, arz ve ta­lep hareketinin bir sonucudur; madem ki bir faktörün fiyatına oranla arzındaki esneksizlik (elastikiyetsizlik) durumuna bağla­nabilir, o halde, tarım alanına has bir olay değildir ve gelir sağlanabilecek tüm alan­larda bu olaya rastlanabilir. Şu halde, rant kavramı, elastikiyetsizliğe bağlı bir gelir faz­lalığı, bir fazladan kazanç gibi görünmek­tedir. Bu elastikiyet, toprak veya bir sa­natçının yetenekleri gibi bazı faktörlerin az üretilebilirliğine bağlanabileceği gibi, be­lirli bir süre içinde arzın taleple uyuşmaz­lığına da tabi olabilir. Bu son durumda, az süreli bu rantlara «yarı rant» gözüyle bakılmıştır. Bunlar, üretim faktörlerinin ge­çici bir tam kullanma durumuyle ilişkili olabilir.

Devamı >>

PEYGAMBER

PEYGAMBER hakkında diğer dizin sayfaları >>PEYGAMBER

Özet:

PEYGAMBER i. (fars. peyam veya peyğâm, haber ve -ber, getiren’den peyam-ber, peyğüm-ber). Tanrı’nın emirlerini bildiren kimse: Bizim vali bey eskiden gelseydi pey­gamber olurdu. (M.Ş.Esendal). Çakmak­çılarda Yeni Han … «Yeni» dedimse Nuh peygamber zamanından kalma… (Kemal Tahir). [Eşanl. NEBİ. RESUL.] || özel ola­rak Hazret! Muhammed (bu anlamda, özel isimdir): Ey ulu Peygamberimiz nerdesin? / Dinle minaremde öten gür sesin (M.Â. Ersoy). / Teşm. yol. Tahmin veya rast­lantı sonucu geleceği, olacakları haber ve­ren kimse./ Yalancı peygamber, peygam­berlik taslayan kimse.
— ÇEŞ. DEY. Allah’ın emri Peygamberin kavliyle. Bk. KAVİL. / Nuh der peygam­ber demez. Bk. DEMEK.
— ANSiKL. Din. Tanrı ile insanlar arasında habercilik ve elçilik görevlerini yapan kim­selere değişik adlar verilir. Farsça’da «haber getiren» anlamında pey-amber (peygamber), Arapçada gene «haber ulaştıran» karşılığı nebi, «elçi» anlamına ge­len resul kelimeleri kullanılır. Bu kavram­larla nitelenen kimselerin islâm dinine göre Tanrı tarafından özel olarak görevlendiril­meleri gerekir.
Kur’an’da peygamber kelimesinin karşılığı olarak nebi ve resul’ün yanında beşır (se­vinçli haber getiren) [Bakara süresi, 119; Sebe suresi, 28; Fatir suresi, 24; Fussilet su­resi, 4 v.d.] ve nezir (ihtar edici, korkutu­cu, uyarıcı) [Fatır suresi, 24; Maide suresi, 19; Hud suresi, 25; Sebe suresi, 44 v.d.] kelimeleri de kullanılır. Din deyimleri arasında nebi ve resul kav­ramları bazen birbirinden farklı anlamlar­da kullanılır. Yeni bir şeriat ve yeni bir ki­tap getiren peygambere resul, yeni bir şeri­at ve kitap getirmeyen, yalnız kendisinden önce gelen bir resulün bildirdiği şeriat ku­rallarını uygulayan ve kitabını bildiren kim­selere de nebi adı verilir. İslâm inancına göre peygamberlerle öteki insanlar arasında maddî yaşayış bakımından bir ayrılık yok­tur; bütün peygamberler de birer insandır (Enbiya suresi, 7-8). Onları öteki insanlar­dan ayıran şey daha çok Cebrail aracılığıyle kendilerine Tanrı tarafından gönderi­len vahiy (bk. VAHİY) ve taşıdıkları bazı niteliklerdir. Bu nitelikler ismet (masum olmak ve günah işlememek), emanet (ken­dine güvenilir ve emin olmak), sıdk (doğru sözlü olmak, yalan söylememek), fetanet (akıllı ve anlayışlı olmak) ve tebliği şeriat’tır (Allah tarafından bildirilen şeriat hü­kümlerini ümmetlerine bildirmek). Kur’an’a göre her ümmete kendilerine doğ­ru yolu göstermek ve Tanrı’nın buyrukları­nı bildirmek için bir peygamber gönderildi (Yunus suresi, 47). Fakat bu peygamberle­rin hepsinin adları bildirilmedi. Kur’an’da adı geçen peygamberlerin sayısı 25′tir: Âdem, Idris, Nuh, Hut, Salih, ibrahim, Lut, ismail, Ishak, Yakub, Yusuf, Eyyub, Şuayb, Musa, Harun, Davud, Süleyman, Ilyas, Elyesa, Zulkifl, Yunus, Zekeriya, Yahya, Isa, Hz. Muhammed. Ayrıca Kur’an’da adı geçen Lokman, Zülkarneyn ve üzeyr’in peygamber oldukları kesin olarak bildirilmediğinden bunların peygamber veya veli sayılmaları konusunda görüş ayrılığı vardır. Kur’an birçok peygamberin kendilerine inanmayan kimseleri ikna etmek için Allah’ın kudreti ve izniyle tabiatüstü başarılar gösterdiklerini bildirir ve örnekler verir (bk. MUCİZE).
islâm inancına göre Allah bazı peygamber­lerine emirlerini bir kitapla bildirdi. Pey­gamberlerden Davud’a Zebur, Musa’ya Tev­rat, isa’ya incil ve Hz. Muhammed’e de Kur’an-ı Kerim adlı kitaplar indirildi. Bu kitapların dışında, bazı peygamberlere de Allah, emirlerini sayısı değişen sayfalarla (suhuf) bildirdi. Âdem’e 10, Şife 50, Idris’e 30, ibrahim’e 10 sayfa gönderildi. Bütün peygamberlerin tanrı katında ayrı ayrı de­receleri vardır, islâm dinine göre bunların en yücesi (ekmel) Hz. Muhammed’dir. ilk peygamber Âdem, son peygamber ise Hz. Muhammed’dir. Ondan sonra peygamber gelmeyecektir.
♦ Peygamberan çoğl. i. Esk. Peygamber­ler.
♦ Peygamberane zf. Esk. Peygambere yakışır tarzda.
♦ Peygamberi i. Esk. Peygamberlik. Sıf. Peygamberle ilgili. (M)

Özel Arama