» yürütme hakkında arşivlenen resim, video, animasyon vs. gibi kayıtlar görüntüleniyor.

ADALET

ADALET hakkında diğer dizin sayfaları >>ADALET

Özet:

ADALET i. (ar. ^adi’den ^adalet). Hak ve hukuka uygunluk, hakkı gözetme, yerine getirme, doğruluk:

Devamı >>

AÇMAK

AÇMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>AÇMAK

Özet:

AÇMAK geçl. f. Herhangi bir şeyi kapalı veya örtülü durumdan çıkarmak: Aç kapıyı, efendimizin emri var (Namık Kemal).

Devamı >>

ABDULLAH bin YASİN

ABDULLAH bin YASİN hakkında diğer dizin sayfaları >>ABDULLAH bin YASİN

Özet:

ABDULLAH bin YASİN, Murâbitler”in kurucusu (öl. 1059). Dinî tahsilini tamamladıktan sonra Büyük Sahra’nın güneybatı­sında oturmakta olan berberî Lemtuna ka­bilesi halkını islâm dinine kazanmak için gönderildi.

Devamı >>

SANDIK

SANDIK hakkında diğer dizin sayfaları >>SANDIK

Özet:

SANDIK i. (ar. sanduk’tah). İçine çeşitli şeyler konan kapaklı, dört köşe ev eşya­sı: İçinde bulgur, tarhana, erişte torbala­rının durduğu bu.sandıktan etrafa hafif bir küf kokusu yayılıyordu (Sabahattin Ali). ||

Devamı >>

SANAYİDE El emeği

SANAYİDE El emeği hakkında diğer dizin sayfaları >>SANAYİDE El emeği

Özet:

SANAYİDE El emeği

ülke nüfusunun öbür sınıflarından ayrı bir işçi sınıfı kavramı, çok sayıda ve çeşitli ara kademeler sebebiyle türlü yönlerden tar­tışma konusu olmakta ise de, çalışma ve yaşama şartları birbirine benzeyen işçiler­den oluşan bir topluluğun varlığı, çok defa hareketli ve acı bir tarih olan, kanun ve törelerde görüldüğü gibi, su götürmez bir vakıadır. İşçi sınıfının ağır basmasıyle sos­yalizm nazariyecileri ve siyaset adamları, ücretlerin tespiti, iş güvenliği ve sağlığı, işin sürekliliği, hastalık, yaşlılık gibi tehlikelerin karşılanması konularında, işçilere sürekli imkânlar sağladılar.

Devamı >>

SAMAN

SAMAN hakkında diğer dizin sayfaları >>SAMAN

Özet:

SAMAN i. (esk. türk. k.). Tahılların, har­manda taneleri ayrıldıktan sonra kalın sap­larına verilen ad:

Devamı >>

SALMAK

SALMAK hakkında diğer dizin sayfaları >>SALMAK

Özet:

SALMAK geçi. f. (esk. türk. k.). Bağımlılığına, tutukluluğuna veya baskı altındaki durumuna son vererek hür kılmak, bırak­mak: Bir tutukluyu salmak.

Devamı >>

Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlığı

Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlığı hakkında diğer dizin sayfaları >>Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlığı

Özet:

Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlığı, ko­ruyucu ve tedavi edici hekimlik hizmetlerini düzenlemek, sosyal yardım çalışmalarını yü­rütmek, serbest hekimlik ve eczacılık faaliyetini denetlemek amacıyle kurulan devlet teşkilâtı, önce Sıhhat ve İçtimaî Muavenet vekâleti adı altında kuruldu (1920).

Devamı >>

RENNER (Kari)

RENNER (Kari) hakkında diğer dizin sayfaları >>RENNER (Kari)

Özet:

RENNER (Kari), avusturyalı siyaset ada­mı (Untertannowitz, Moravya 1870-Viyana 1950). Sosyal-demokrat milletvekili seçildi (1907).

Devamı >>

REMER (Otto Ernst)

REMER (Otto Ernst) hakkında diğer dizin sayfaları >>REMER (Otto Ernst)

Özet:

REMER (Otto Ernst), alman generali (Neubrandenburg 1912). 1944′te Berlin’de Reich’ın Adalet Bakanlığı Muhafız taburu ku­mandanıydı, 20 temmuz komplosuna önayak olanların emirlerine uymadı.

Devamı >>

REKLAM

REKLAM hakkında diğer dizin sayfaları >>REKLAM

Özet:

REKLAM i. (fr. reclame). Ticarî, sınaî v.b. bir kuruluşu tanıtmak veya herhangi bir malın satışını artırmak amacıyle kul­lanılan çeşitli yolların genel adı: Bu yazı­lar «Akbaba» için ayrı bir reklam olur, inan bana! (Y. Z. Ortaç).

Devamı >>

REJİ

REJİ hakkında diğer dizin sayfaları >>REJİ

Özet:

REJİ i. (fr. regle). Eskiden tekel idaresine verilen ad: Cigaralarını sardılar. Anadolu tütünlerinin, rejinin, kaçakçılarının aleyhin­de küfürler savurarak içmeğe başladılar (ö-mer Seyfeddin). Babası da üç sene evvel öl­müştü galiba. Nazilli’de reji memuru idi. (Sabahattin Ali).

Devamı >>

Refiksaydam Merkez Hıfzısıhha ensti­tüsü

Refiksaydam Merkez Hıfzısıhha ensti­tüsü hakkında diğer dizin sayfaları >>Refiksaydam Merkez Hıfzısıhha ensti­tüsü

Özet:

Refiksaydam Merkez Hıfzısıhha ensti­tüsü, Ankara’da sağlık kurumu.

Devamı >>

REFERANDUM

REFERANDUM hakkında diğer dizin sayfaları >>REFERANDUM

Özet:

REFERANDUM i. (fr. referendum’dan). Siyaset ve Huk. Siyasî iktidar tarafından alınan bir kararın idare edilenler tarafın­dan kabul edilip edilmediğini ortaya ko­yan halkoyuna başvurma usulü.

Devamı >>

RASYONALİZM

RASYONALİZM hakkında diğer dizin sayfaları >>RASYONALİZM

Özet:

RASYONALİZM i. (fr. rasyonalisme’den).
Sadece akla dayanan bir şeyin özelliği. || Vahye dayanan sistemlere karşıt olarak akla dayanan sistem. || Ampirizme karşıt olarak, ilk fikirlerin kavnağını akılda bulan sistem. Eşanl. AKILCILIK.

Devamı >>

RAPACKİ (Adam)

RAPACKİ (Adam) hakkında diğer dizin sayfaları >>RAPACKİ (Adam)

Özet:

RAPACKİ (Adam), polonyalı siyaset adamı (doğ. 1909), Komünist partisi militanlarındandı. Partinin yürütme komitesi üyesi oldu (1946-1948). Millî eğitim (1950) ve dış işleri (1956) bakanlığı yaptı. Orta Avrupa’nın atom silâhlarından arınması­nı öngören bir tasarı hazırladı. «Rapacki planı» adı verilen bu tasan, İngiltere ve Amerika tarafından kabul edilmedi (mayıs 1958). 22 Aralık 1968′de dışişleri bakanlı­ğından istifa etti. (L)

RACON

RACON hakkında diğer dizin sayfaları >>RACON

Özet:

RACON i. (ital. ragione, akıl yürütme, dü­şünme’den). Argo. Âdet, usul, yol yordam: Osman Ağa, yeni yetme tayıncıların deli­kanlı raconlarını bozduklarından yakındı (Kemal Tahir). Böyle üç dört gün diz parça parça yatıp üstelik topallamak da bir ra­condur (Ahmed Rasim). // Gösteriş.
— DEY. Racon kesmek, düşünerek hüküm vermek. Gösteriş yapmak. (M)

PTT

PTT hakkında diğer dizin sayfaları >>PTT

Özet:

PTT (Posta, Telgraf ve Telefon işletmesi’nin kısaltılmış adı), posta, telgraf ve te­lefon hizmetlerini yürütmek amacıyle, özel kanuna göre kurulmuş (1953), idarî muh­tariyeti olan, Ulaştırma bakanlığına bağlı iktisadî devlet teşekkülü. Görevleri: açık ve kapalı mektup ve haberleşme kartları­nı taşımak, dağıtmak; telli ve telsiz tele­fon ve telgraf hizmetlerini yapmak; her türlü basılı kâğıtları, ticaret eşyası örnek­lerini, küçük paketleri, fonopost maddele­rini, iş kâğıtlarını, posta kolilerini, tebliğ evrakını yerine ulaştırmak; posta bonola­rını, ödemeli posta maddelerini, posta ve telgraf havalelerini alıp vermek; posta çek­leri, posta seyahat çekleri, posta biriktir­me sandığıyle ilgili işlemleri yapmak; tel­siz telefon alıcıları için ruhsatname ve mil­letlerarası telsizci şahadetnamesi vermek. Kuruluşun merkez teşkilâtı, genel müdürün başkanlığında iki teşkilât üyesiyle Maliye ve Ulaştırma bakanlıkları temsilcilerinden meydana gelir. Genel müdürün iki yardım­cısı vardır.

Devamı >>

Forex ve Döviz Piyasaları

Forex ve Döviz Piyasaları hakkında diğer dizin sayfaları >>Forex ve Döviz Piyasaları

Özet:

Döviz piyasaları
Yatırım, hedging, spekülasyon amacıyla yapılan hareketlerin gerçekleştiği döviz piyasaları 24 saat açıktır. Açılış Sidney ve Tokyo’da olur, Hong Kong ve Singapur, Bahreyn ile sürer Avrupa piyasalarına geçer. Frankfurt, Zürih, Londra’dan New York, Chicago piyasalarına ve Los Angeles ve San Fransisco’ya devam eder. İşlem hacmi, dünya ticaret hacminin 50 katından fazladır. İşlemlerde ağırlık Amerikan doları ve Alman markı, Amerikan doları ve yen üzerindedir. Günlük işlem hacmi, milyar dolar temelinde en fazla İngiltere, ABD, Japonya, Singapur’dadır.

Devamı >>

PROVINCİA

PROVINCİA hakkında diğer dizin sayfaları >>PROVINCİA

Özet:

PROVINCİA i. (lat. k.). Esk. Rom. İtal­ya dışında ele geçirilen, roma kanunlarına bağlı olan ve bir romalı vali tarafından yönetilen ülke.
— ANSIKL. Esk. Rom. Provincia kelimesi önce bir savaşın yükümlülüğünü, yani bir askerî kumandanlık (imperium) görevini, sonra, bir magistratus’a verilen her türlü işi belirtir; nihayet italya dışında bulunan ve roma hâkimiyetine boyun eğen toprak­lar için kullanılır. İlk provinca’lar, Sicil­ya (227), Sardinya-Korsika (227), Aşağı ve Yukarı ispanya’dır (197). Ele geçirilmiş ül­ke olarak provincia, askerî hükümete bağ­lıdır: vali, jus gladii (hayat hakkı ve ölüm hakkı) ile birlikte imperium’u (iktidar) el­de tutar. Lex Provinciae’yi (Provincia ka­nunu) muzaffer general, on senato temsil­cisinin yardımıyle uygulatır ve gerekirse boşlukları valilik fermanları (edictum) ile doldurur. Kanun, valinin ikametgâhını, provincia’larm durumunu (hür siteler, municipes, bağlı siteler), malî yükümlülükleri­ni (municipes’ten toplanan gayrimenkul vergisi, stipendium [haraç] ve bağlı sitelerden toplanan salmalar) belirler. Bu siteler, stipendium’u toplamakla görevli vergi me­murlarının ve valilerin fazla vergi isteme­lerine karşı tamamen savunmasızdır; vali­ler, görevlerini yürütmek için girdikleri masrafları provincia’lardan elde ederler. Başlangıçta, görevli (konsül, praetof) veya görevleri uzatılmış (prokonsül, propraetof) magistratus’lara, provincia’ları senato veri­yordu. Magistratuslar da, bu provincia’ları ya uzlaşma, ya da kura yoluyle aralarında paylaşırlardı. Lex Sempronia de Provinciis Consularibus (123-122) konsüller arasındaki rekabeti önlemek için bunların seçiminden önce bu paylaştırma işinin yapılmasını zorunlu kılmıştı. Lex Cornelia de Provinciis Ordinandis (81) ile, Sulla, o güne kadar istisnaî olan görev uzatmasını, olağan bir tedbir haline getirdi. Bir askerî kumandan­lığa ihtiyaç gösteren sınır provincia’larını konsüllere ayırdı, öteki provincia’ların, gö­rev bitiminde sekiz praetor’a bölüştürülmesi işini de senatoya bıraktı. Bu praetorlar, bir yıl görevde kalırlardı. M.ö. I. yy .ın olağanüstü kumanda görevleriyle geçersiz hale gelen bu emirname, valileri tayin işini üstüne alan Sezar çağında ortadan kalktı (M.ö. 49). M.ö. 27′de, Octavianus (bk.AUGUSTUS),

Devamı >>

PRONOSTİK

PRONOSTİK hakkında diğer dizin sayfaları >>PRONOSTİK

Özet:

PRONOSTİK i. (fr. pronostic). Patol. Bir hekimin, koyduğu teşhise ve tedavi im­kânlarına göre bir hastalığın gidişi, çeşitli komplikasyonları ve varacağı sonuç hak­kında yaptığı tahmin. || Pronostik belirti­leri, bir hastalığın ileride alacağı şekil hak­kında tahmin yürütmeğe yarayan belirtiler. (L)

PROEDROS

PROEDROS hakkında diğer dizin sayfaları >>PROEDROS

Özet:

PROEDROS i. (pro, ön ve edra, kürsü, koltuk’tan «başkan» anlamında yun. k.). Esk. Yun. Bir meclisin başkanı. || Atina’­da M.ö. 378-377′den itibaren, Beşyüzler mec­lisinde, devletin yürütme ve yargılama yet­kisini temsil eden 50 üyenin (Prytaneis) dı­şından seçilen ve dokuz boyun temsilcisi olan dokuz kişinin unvanı. (Proedros’ları Prytaneis’ler arasından, bir gün için devlet işlerine nezaret etme sırası gelmiş olan epistates seçerdi; bunlar sitenin kamu meselelerini tartışan Ekklesia’ya ve Beşyüzler meclisi olan Bule’ye başkanlık ederdi.)
— Bizans tar. Senato başkanı. (Bu unvan, 963′te Nikephoros II Phokas tarafından, ilk defa olmak üzere, Basileios Lekapenos’a ve­rildi; daha XI. yy.da bütün itibarını kay­betti.) [L]

Porto Riko Tarih

Porto Riko Tarih hakkında diğer dizin sayfaları >>Porto Riko Tarih

Özet:

Porto Riko Tarih
Aravak yerlilerinin yaşadığı adayı Kolomb bularak San Juan Bautista adını verdi (1493). Yol arkadaşlarından Ponce de Leon, «Porto Rico» adını verdiği (1508) bir koy kıyısında üç yıl sonra San Juan’ı kurdu (1511). Savaşlar ve aşırı derecede iktisadî sömürü sonucunda hızla azalan yerli işçi­lerin yerine 1518′den sonra altın (kısa sü­re sonra tükendi) çıkarımında, tütün ve şekerkamışı tarımında çalıştırılmak üzere zenci köleler getirildi. Çiftlikleri sık sık Karayipler tarafından yakılıp yıkılan Porto Riko, denizcilikte ileri ülkeleri cezbetti. İngiliz Drake, San Juan’ı yağmaladıktan sonra yenildiyse de (1595), vatandaşı lord Cumberland adayı işgal etti (1598); Hollan­dalılar da San Juan’ı kuşattılar (1625). Bu yüzden Porto Riko XVII. yy.da bir ka­çakçılık merkezi haline geldi. Durumu dü­zeltilen ada (1778 ve 1804 ispanyol reform­ları) kölelerin ihtilâl teşebbüsüne (1819) ve başkaldırmasına (1815) rağmen XIX. yy. başında İspanyol Amerikası’ndaki kurtuluş savaşına katılmadı, ispanya’ya karşı yeni bir isyan, köleliğin kaldırılmasıyle (1873) sonuçlandı ve ispanya – Amerika savaşının arefesinde (1898) Porto Riko’ya muhtariyet tanındı. Yenilen İspanya, Porto Riko’yu A. B.D.’ye bıraktı (Paris antlaşması, 10 ara­lık 1898). önce askerî kontrol altında olan adaya 1900′de A.B.D.’li bir vali ve bir yürütme kurulu gönderildi. Jones Act kanunuyle Porto Rikolulara A.B.D. vatan­daşlığı tanındı ve temsilci rejim kuruldu (1917). İkinci Dünya savaşı sırasında Pa­nama kanalının savunmasını sağlayan önemli bir hava ve deniz üssü olan Porto Riko’ya, kendi valisini seçme hakkı veril­di (1948); porto rikolu devlet adamları ik­tidara gelmeğe başladı (J. T. Pinero, 1946; Luis Munoz Marin, 1948), bu arada ame­rikan aleyhtarı bir hareket kargaşalıklar çı­kardı.

Devamı >>

POLİTİKA

POLİTİKA hakkında diğer dizin sayfaları >>POLİTİKA

Özet:

POLİTİKA i. (yun. politike > ital. politica). Siyaset: Size bir örnek vereyim, fikir, sanat, politika hayatımızı kontrol eden bu kafadan… (Y.Z. Ortaç). || Mec. Amacına ulaşmak için düşündüğünden başka türlü konuşarak ve davranarak işini yürütme: Köylülerin kimi kekeliyor, kimi aklınca, bir politika yapmak için hiçbir şeyden şi­kâyetçi olmadığını söylüyor (Y.K. Karaosmanoğlu). [M]

Polis teşkilâtı

Polis teşkilâtı hakkında diğer dizin sayfaları >>Polis teşkilâtı

Özet:

Polis teşkilâtı (Mîlletlerarasi ağir ce­za), daha çok interpol (önceleri teşki­lâtın telgraf adresiydi) adiyle bilinen bu teş­kilât, aşağı yukarı 90 ülkede şubesi olan ağır ceza polis kuvvetlerinin milletlerarası suçlarla mücadelede birlikte çalışmasını kolaylaştırmak amacıyle kurulmuştur. Teş­kilâtın yönetim merkezi (genel sekreterlik) Paris’tedir ve en büyük yetkilisi olan genel kurulda her yıl başka bir başkentte toplanır. Komünist ülkeler dışında (Yugoslavya ha­riç) hemen bütün batı dünyası ülkelerini kapsayan bu teşkilâtın amaçlan şunlardır:

Devamı >>

POLİS,Polislik

POLİS,Polislik hakkında diğer dizin sayfaları >>POLİS,Polislik

Özet:

POLİS i. (yun. politeia > lat. politia’dan fr. poliçe). Şehirde kamu düzeni, huzur ve güvenliğini sağlayan teşkilât, kolluk: Mese­leyi polise aksettirdiğime üzülüyorum (R.H. Karay). || Bu teşkilâtın görevli memuru, kollukçu: Genç bir polis isimlerimizi yaz­dı (F. R. Atay). Karşısında duran polise de: — Hanımları yerlerine götür… (Ahmed Rasim). || Polis hafiyesi, suç sayılan işi ve­ya bu işi yapan kimseyi araştırıp meydana çıkarmakla görevlendirilmiş kimse, detektif.
— Ask. Askerî polis, ordu mallarını koru­mak, suçları önlemek, düzen ve asayişi sağ­lamak, suçluları tutuklamakla görevli as­kerlere verilen ad. (Askerî polis, daha çok, başta A.B.D. olmak üzere, bazı yabancı or­dularda bulunur. Türk Silâhlı kuvvetlerinde bu görevi Askeri inzibat teşkilâtı görür.)
— Denize. Gemi polisi, gemi mürettebatının disiplinini sağlamakla görevli polis âmiri. (Türk Deniz kuvvetlerinde bu görevden ge­mi ikinci kumandanı sorumludur; subay, assubay ve erlerden bu göreve ayrılanlarla bu işi yürütür.)
— Ed. Polis romanı (veya oyunu), bir suçlu­yu bulmak veya tespit etmek amacıyle yapı­lan soruçturmayı konu alan roman, oyun. Bk. ANSiKL.
— İda. huk. Bir ülkenin sükûn, güvenlik, sağlık ve düzenini sağlamak ve korumak amacıyle idare tarafından alman ve yürütü­lüp gerçekleştirilmesi birtakım müeyyide­lerle sağlanan genel ve kişisel tedbirlerin ve bu amaçla yerine getirilen hizmetlerin tümünü ifade eden terim.

Devamı >>

PODESTA

PODESTA hakkında diğer dizin sayfaları >>PODESTA

Özet:

PODESTA i. (ital. k.). Kuzey ve orta italya şehirlerinin birinci yüksek görevlisi (XIII.-XIV.yy.). [Podesta bazı konsüller bunlunun yerini alır veya bu kurulu ta­mamlardı; bir veya iki yıl boyunca görev­de kalır ve tayin veya seçilme şekli şehir­den şehire değişirdi. Yardımcılarını (curia ve familia) şehir dışından seçer, yürütme ve yargılama gücünü elinde tutardı.] / Fa­şizm sırasında, İtalya’da, seçimle değil de hükümet tarafından tayinle işbaşına getiri­len belediye başkanlarına verilen ad. (Bu kurum 4 nisan 1944′te kaldırıldı.) [L]

PFLİMLİN (Pierre)

PFLİMLİN (Pierre) hakkında diğer dizin sayfaları >>PFLİMLİN (Pierre)

Özet:

PFLİMLİN (Pierre), fransız siyaset ada­mı (Roubaix 1907).

Devamı >>

PİECK (Wilhelm)

PİECK (Wilhelm) hakkında diğer dizin sayfaları >>PİECK (Wilhelm)

Özet:

PİECK (Wilhelm), alman siyaset adamı (Guben, Brandenburg 1876-Berlin 1960). Marangozdu. Marangozlar sendikası sekre­teri oldu (1894), Sosyal Demokrat partiye girdi (1895). Birinci Dünya savaşında ba­rışseverliği savundu ve 1916′da Hollanda’ya kaçtı. Spartakus grubuna katıldı ve Komü­nist Partisi Merkez komitesine üye (ara­lık 1918), Reichstag’da milletvekili (1928), III. Enternasyonel Yürütme komitesi üye­si (1928) oldu. Fransa’ya (1933), sonra S. S.C.B.’ye (1939) göçtü ve orada Ulbricht ile birlikte merkez komitesini kurarak, Hür Almanya hareketinin başına geçti (1943). Berlin’e döndükten sonra (1945), Grotewohl ile beraber Sosyal-Demokrat (S.P.D.) ve Komünist (K.P.D.) partilerinin kaynaşma­sından doğan Birleşik Sosyalist partisine (S.E.D.) başkanlık etti. Anayasayı hazırla­yan III. Halk kongresini yönetti ve De­mokratik Alman cumhuriyetinin cumhur­başkanı seçildi (ekim 1949), cumhurbaş­kanlığı devamlı olarak yenilendi, ölümü üzerine cumhurbaşkanlık görevi kaldırıldı. (L)

PETROLCÜ,Petrol dairesi

PETROLCÜ,Petrol dairesi hakkında diğer dizin sayfaları >>PETROLCÜ,Petrol dairesi

Özet:

PETROLCÜ i. (petrol’den petrolcü). Pet­rol sanayiinde çalışan mühendis, sanayici, yönetici v.d. (L)
Petrol dairesi, petrol kaynaklarının özel teşebbüs eliyle işletilmesini sağlamak, Tür­kiye’de faaliyette bulunan yabancı petrol şirketleriyle ilgili işlemleri yürütmek üzere 6326 Sayılı kanunla kurulmuş (1954), Ener­ji ve Tabiî Kaynaklar bakanlığına bağlı, tü­zel kişiliği olan devlet dairesi. Görevleri: ham petrolün üretimi, taşınması, depolan­ması, petrol ürünlerinin taşınması, depo­lanması ve satışıyle ilgili konularda gerek­li arama izni ve belge vermek; petrol si­cilini tutmak; petrol işlemlerini denetle­mek; petrol hakkı sahiplerine petrol ka­nununu uygulamak; ham petrol üretimi için gerekli araç ve gereçlerin gümrük resmin­den muaf olarak Türkiye’ye sokulmasıyle ilgili işlemleri yapmak; bu araç ve gereçlerle petrolün, petrol üretimiyle ilgili hak ve hizmetlerin döviz hesaplarını Maliye ba­ka nlığıyle birlikte tespit etmek ve yurt dı­şına transferine karar vermek; petrolcülük alanında uzman yetiştirilmesi için eğitim ve staj imkânları sağlamak; petrol işiyle meş­gul olanların ödeyecekleri devlet hakkının ve üretilen petrolden alınacak devlet payı­nın tahakkukunu yapmak; petrol konusun­daki anlaşmazlıkların görüşme ve barış yo­luyle halli için çalışmak; petrol siyasetin­de hükümete müşavirlik etmek; yabancı devletlerin dolaylı veya dolaysız olarak ida­resinde etkili olabilecekleri tüzel kişilere istisnaî olarak petrol hakkı tanımak; Tür­kiye’yi petrol bölgelerine ayırmak, bu böl­gelerin arama ve işletmeye açılmasına veya açılmış olanların kapatılmasına karar veril­mek üzere Enerji ve Tabiî Kaynaklar ba­kanlığına teklifte bulunmak. Dairenin başında bir başkan, idarî ve tek­nik işlere bakan iki yardımcı vardır. Petrol kanununun ve tüzüğünün uygulanması, pet­rol işlemlerinin sondaj, keşif, üretim, işlet­me, boru hattı ve rafinaj yönlerini Fen ku­rulu denetler ve petrol hakkı sahiplerinin verecekleri fennî raporları inceler. Danışma birimleri: teknik müşavir (mühendis); tek­nik müşavir (jeolog); hukuk müşaviri; ida­rî ve Mali işler müşavirliği. Esas birimler: Petrol Sicil müdürlüğü; Muhasebe müdür­lüğü: ithal Edilmiş Sermayeyi Tespit büro­su. Yardımcı birim de Muamelât müdürlü­ğüdür. (M)

PHİLOSOPHEMA

PHİLOSOPHEMA hakkında diğer dizin sayfaları >>PHİLOSOPHEMA

Özet:

PHİLOSOPHEMA i. (yun. k.). Felsefe te­zi. Aristoteles’te, bilimsel akılyürütme ve­ya kimi zaman felsefe incelemesi. (L)
Philosophia Prima Sive Ontologia Methodo Scientîfica Pertractata (tik Felsefe veya Bilimsel Ontoloji Metodu), Wolff’un 1729′da yayımladığı eser; ontoloji veya ilk felsefe, varlığın varlık olarak bilimidir. Eser, iki bölüme ayrılmıştır. Birinci bölüm­de, genellikle, varlık kavramı, çelişme ve yeterli neden, öz ve varolma ilkeleri ince­lenir. İkinci bölümde ise, çeşitli metafizik gerçeklerle bunların uzay ve zaman, hare­ket, bitimli ve bitimsiz, nedenler ve belir­tiler gibi kendi aralarındaki ilişkiler ele alı­nır. Wolff’un doktrini mutlak akılcılıktır. (L)
Philosophie de l’Art. Bk. sanat felse­fesi.
Philosophy of the Active and Moral Powers (the) [Etkin ve Ahlâkî Yetilerin Fel­sefesi], Dugald Stewart’ın 1828′de yayımla­nan son eseri. Yazar bu eserinde, insanın düşünce dünyasında ortaya çıkan etkin il­kelerle, insanı belli bir sona doğru kör ve içgüdüsel etkilerle sürükleyen ilkeleri kesin bir sınır çizgisiyle ayırmak ister. İçgüdüsel ilkeler arasında, iştahaları, istekleri ve sev­gileri sayar. «Belirleyici ve aklî» ilkeler, kendini sevme ve «ahlâk yetisi»dir. Bu araş­tırma din, mutluluk bilimi ve ödev bilimi ile ilgili bölümlerle tamamlanır. (L)

PETKİM

PETKİM hakkında diğer dizin sayfaları >>PETKİM

Özet:

PETKİM (Petrokimya Anonim Şirketi’nin kısaltılmış adı), petrokimya sanayiiyle il­gili görevleri yapmak amacıyle Türkiye Pet­rolleri A.O. tarafından kurulan anonim şir­ket (kuruluşu 3 nisan 1964). Merkezi Anka­ra’dadır.
Görevleri: yeni kurulan sanayilere ham­madde sağlamak; eldeki tabiî ve sunî mad­delerin yerini tutacak daha üstün nitelikte, daha ucuz ve kolay işlenebilen maddeler hazırlamak; kimya sanayiinin hammadde bakımından kömürden petrole kaymanın ge­rektirdiği çalışmaları yürütmek; petrokimyasal madde ihtiyacını karşılamak. Tesisin ön projesi L’İnstitut Français du Petrol (Fransız Petrol enstitüsü) ile işbirliği yapı­larak hazırlandı (1963). Konu 1964 icra pla­nına alındı. Ortaklığa, Türkiye Petrolleri Anonim ortaklığı (yüzde 55 hisse), T. C. Emekli sandığı (yüzde 25 hisse), Ordu Yar­dımlaşma kurumu (yüzde 20 hisse) katıldı ve sermayesi 700 000 000 lira olarak tespit edildi. Nafta esasına dayanan petrokimya kurumlarının 15 üniteden meydana gelmesi ve kompleksin Kocaeli ilinde, Yarımca’da kurulması kararlaştırılarak yatırımlara baş­landı (1967). ünitelerin ilk beşi 1970′ten sonra üretime geçirildi: 1. etilen ünitesi, nafta parçalanarak öbür üniteler için yarı mamul maddeler üretilir (yılda 30 000 ton etilen, 20 150 ton propilen, 11 000 ton C4 karışımı, 30 000 ton yüksek oktanlı benzin, 6 000 ton fuel oil kapasiteli); 2. polietilen ünitesi, etilen gazını yüksek basınç altında polimerize ederek plastik hammaddesi ha­line getirir; polietilen, granül, kompound, masterbatch ve toz halinde piyasaya veri­lir (yılda 12 000 ton kapasiteli); 3. klor üni­tesi, klor (yılda 18 500 ton kapasite) ve yan ürün olarak da sudkostik (yılda 40 000 ton kapasite, yüzde 50′lik) elde edilir; 4. vinilklorür monomer ünitesi, etilen ve klor gaz­larının karışımından polivil klorür elde edilmek üzere bir yan mamul madde olan vinilklorür monomer üretilir (yılda 27 300 ton kapasite); 5. polivinil klorür ünitesi, vi­nilklorür monomer polimerize edilerek plas­tik ilkel maddelerinden biri olan polivinil klorür üretilir (yılda 26 000 ton kapasite). [M]

ETAR II PETROVİÇ NYEGOŞ

ETAR II PETROVİÇ NYEGOŞ hakkında diğer dizin sayfaları >>ETAR II PETROVİÇ NYEGOŞ

Özet:

ETAR II PETROVİÇ NYEGOŞ (Nyegoş 1813-Çetinje 1851), Karadağ’ın son piskopos prensi (1830-1851). Amcası Petar I’in yerine geçti. Karadağ kabileleri arasındaki çatış­malara son vermek üzere bir senato kurdu; bu kabileleri temsil eden on iki üyeden meydana gelen ve Petar’ın başkanlık ettiği bu kuruluş, yasama, yürütme ve yargılama yetkilerine sahipti (1831). Çok kültürlü bir kişi olan Petar II, okullar açtı ve şiir kitap­ları yayımladı. Gorski Vijenac (Dağ Defne­leri) adlı manzum oyunu, yugoslav edebi­yatı şaheserlerinden biridir. Ateşli bir hür­riyet, insan yüceliği ve kahramanlık duygu­sunu dile getiren bu eserde, XVIII. yy.da Türklere karşı girişilen mücadeleye ait bir hikâye anlatılır. (L)

PERSONALES

PERSONALES hakkında diğer dizin sayfaları >>PERSONALES

Özet:

PERSONALES veya PERSONATAE çoğl.

Devamı >>

PERCEVAL

PERCEVAL hakkında diğer dizin sayfaları >>PERCEVAL

Özet:

PERCEVAL (John), ikinci Egmont kontu, ingiliz siyaset adamı (Londra 1711-ay.y. 1770). Becerikli, aynı zamanda gözü yükseklerde bir insandı. George IIl’e yakınlaşmak için Whig partisinden ayrıldı ve bu sayede amirallik birinci lordu oldu (1763-1766). [L]

Devamı >>

Sonraki sayfa »