Ceviz Fidan Çeşitleri ve Ceviz Yetiştiriciği
Ceviz Fidan Çeşitleri
YALOVA -1
Salkımda meyveler 1-2′li olup, kabuk orta kalınlıkta, az pürüzlü, oval şekilli bir çeşittir. Meyve ağırlığı 16 g, iç oranı % 49′dur. Yağ oranı % 70, protein oranı % 23 olup, kabuktan ayrılması kolaydır. Genellikle sahil ekolojilerinde yetiştirilmesi tavsiye edilir. Kuru ve taze ceviz olarak tüketilmeye elverişlidir. Erken çiçeklenir Yalova-4, Kaplan-86 ve Şebin çeşitleriyle tozlanır. Eylül ayının ortalarında hasat edilir.
YALOVA -3
Salkımda meyveler 2-3′lü oluşur. İnce kabuklu ve ovalimsi bir meyve şekline sahiptir. Meyve ağırlığı 13 g, iç randımanı %53′dür. Yağ oranı %69, protein oranı %21 olup, kuru ceviz olarak tüketilmeye elverişlidir. Kabuktan ayrılması kolaydır. Sahil bölgelerinde yetiştirilmesi uygundur. Erken çiçeklenir. Yalova-1, Bilecik ve Tokat-1 (60 TU-1) çeşitleriyle tozlanır. Eylül ayı sonlarında hasat edilir.
YALOVA -4
Yayvan, dik dallı ağacı orta kuvvette gelişme gösterir. Özellikle kıyı bölgelerimizde yetişebilir. Erken çiçeklenir. Meyveler 2-5′li oluşur. Meyve içi dolgun olup kabuktan kolay ayrılır. Tane ağırlığı 13 g, iç oranı %52, yağ oranı %69, protein oranı %17’dir. Kuru ceviz olarak tüketilmeye elverişlidir. Yalova-1 ve Kaplan-86 çeşitleriyle tozlanır. Eylül ayı sonlarında hasat edilir.
ŞEBİN
Kıyı bölgeleri hariç, ceviz yetişen tüm yörelerde yetişir. Özellikle geç donların görüldüğü yerlere tavsiye edilir. Çok verimli, meyve salkımı 2-4′lü dür. Oval bir meyve yapısına sahiptir. İnce kabuklu, kabuktan kolay ayrılır. İçi dolgun, tane ağırlığı 12 g, iç oranı %63, yağ oranı %67, protein oranı %17 olup, çiçekleri homoganaus (erkek ve dişi çiçeklerin eş zamanlı açılması) olup kendine verimlidir. Bilecik ve Yavuz-1 (KR-2) çeşitleri ile tozlanır. Eylül ayı sonlarında hasat edilir.
BİLECİK
Kıyı bölgeler hariç, tüm bölgelerde yetiştirilir. Özellikle geç donların görüldüğü yörelere tavsiye edilir. Meyve salkımı 2-3′lü yapıdadır. %30 yan dallarda meyve yapar. İnce kabuklu, içi dolgun olup kabuktan kolay ayrılır. Tane ağırlığı 13 g, iç oranı %53, yağ oranı %68 ve protein oranı %18’dir. Kuru ceviz olarak tüketilmeye elverişlidir. Şebin, Yalova-3 ve Yavuz-1 (KR-2) çeşitleriyle tozlanır. Eylül ayı sonlarında hasat edilir.
GÜLTEKİN -1(KR-1)
Ceviz yetişen tüm bölgelerde yetişir. İyi kaliteli ve albenisi olan meyvelere sahiptir. Kabuktan kolay ayrılır. Geç donların görüldüğü yerlerde yetiştirilmesi tavsiye edilir. Meyve salkımı 1-2′li olur. Tane ağırlığı 17 g, iç oranı %40, içi dolgun, açık beyaz renkli olup, taze ve kuru olarak tüketilmeye elverişlidir. Şebin ve Bilecik çeşitleriyle tozlanır. Eylül ayının ortalarında hasat edilir
YAVUZ -1 (KR -2)
Ceviz yetişen tüm bölgelerde yetişir. Özellikle geç donların görüldüğü yerlerde yetiştirilmesi tavsiye edilir. Meyvesi oval şekilli olup, kabuktan çok kolay ayrılır. Tane ağırlığı 17.4 g, iç oranı %56, içi dolgun, beyaz renklidir. Kuru ve taze ceviz olarak tüketilmeye elverişlidir. Eylül ayı sonlarına doğru hasat edilir. Şebin, Yalova-3 ve Bilecik çeşitleri ile tozlanır.
KAPLAN -86
Dik, yayvan bir taç gelişmesi gösterir. Özellikle kıyı bölgelerde yetiştirilmesi tavsiye edilir. Taze ceviz olarak tüketilmeye elverişlidir. Normal cevizlerden daha büyük meyveli olması dikkat çekicidir. Tane ağırlığı 24 g, iç oranı %40, protein oranı %16, yağ oranı %68′dir. Bir yıl çok, bir yıl az meyve verir. İçi orta dolgunlukta olup, Yalova-1, Yalova-3 ve Şebin çeşitleriyle tozlanır. 15 Ağustos’tan itibaren hasat edilir.
SERR
Yan dallarda meyve verme oranı % 30-50 arasında değişir ve yapraklanma Payne çeşidinden yaklaşık bir gün daha öncedir. Çok erken çiçeklenir. Hasat zamanı, erken-orta periyot olarak belirlenmiştir. Antraknoza çok hassastır.-İri meyvelere sahip olan çeşidin iç randıman oranı yaklaşık % 60’dır. İç ceviz ağırlığı 7.8 gr, açık renkli iç oranı ise %70-80’dir.
PAYNE
Çeşidin yan dallarda meyve verme oranı % 80-90 dır. Çeşitte polen saçımı ile dişi çiçeklerin reseptiv olduğu dönem iyi çakışmaktadır. Erken çiçeklenen bir çeşittir.-Hasat zamanı Eylül ortasıdır. % 50 iç randımanı olan çeşidin meyve iriliği ise orta-küçük gurup içinde bulunmaktadır. İç ceviz ağırlığı 5.7 gr’ olup kabuk yapışması çok iyidir. Meyve şekli oval olup iç oran %50 ve açık renkli iç oranı ise %50-70 arasındadır.
HARTLEY
Hartley’in yan dallarda meyve verme oranı %5-10 arasında değişir. -Bu çeşidi değerli kılan en önemli özelliği iç ceviz kalitesinin çok yüksek olmasıdır. Geç çiçeklenir. Yan tomurcuklarda düşük oranda meyve veren bu çeşit Payne çeşidine göre 15-17 gün daha geç yapraklanır. Geç yapraklanması nedeniyle bu çeşidin tozlayıcıları da geç yapraklanan çeşitlerden biri olan Franquette’dir. Kalp şekilli meyvelerinde ortalama iç ağırlığı 6.1 gr iç oranı ise %46’dır .
PEDRO
Conway Mayette x Payne melezidir. Erken çiçeklenen çeşitler için tozlayıcı bir çeşit olarak kullanılır. Payne’den 15 gün sonra yapraklanır. Geç çiçeklenir Yan tomurcuklarda meyve verme oranı %65’dir. İç ceviz ağırlığı 5.6 gr, iç oranı %47, açık renkli iç ceviz oranı ise %85’dir. Kabuk yapışması zayıftır. Sıcak bölgelerde meyve kalitesi düşüktür. Ağacı küçük olup gelişme gücünü koruyabilmek için ağır bir budamaya gereksinim duyar.
MİDLAND
Erken çiçeklenen çeşitler için tozlayıcı bir çeşit olarak kullanılır. Çok verimli bir çeşittir. Yan tomurcuklarda meyve verme oranı %75dir. İç ceviz ağırlığı 11 gr, iç oranı % 52, açık renkli iç ceviz oranı ise %75’dir. Geç çiçeklenen bir çeşittir. Sıcak bölgelerde meyve kalitesi düşüktür. Ağacı küçük olup gelişme gücünü koruyabilmek için ağır bir budamaya gereksinim duyar.
FERNOR
Franguetta X Lara melezidir. Geç çiçeklenen Fransız orjinli bir çeşittir. Kesinlikle ilkbahar Geç donlarının problem olduğu ekolojilere tavsiye edilmelidir. Fernette ile tozlanır..Verimli bir çeşittir.
FERNETTE
Franguetta X Lara melezidir.Fransız orjinli verimli bir çeşittir. Geç çiçeklenir. Fernor ile tozlanır. Karasal iklimin hakim olduğu ekolojilere tavsiye edilmelidir.
CHANDLER
Pedro X UC 56-224 Melezidir. Amerikan menşeilidir.Orta –Geç dönemde çiçeklenir.Verimlidir. Ağaçları küçük taç yapar.İlkbahar geç donlarının problem olduğu ekolojilere tavsiye edilebilir.
AŞILI CEVİZ ÜRETİM YÖNTEMLERİ
1/3/2008 ·
Sevgili Kılıçtaşı’lılar,
Aslında sizler bireysel olarak bağınızda bahçenizde ceviz yetiştiriciliği yapıyorsunuz. Ama hiçbirimiz yetiştirdiğimiz cevizin cinsini bilmiyoruz. Nasıl dikileceğini, ne zaman dikileceğini. Bir ceviz bahçesinin nasıl kurulacağını bilmiyoruz.
Bunun yanında cevizin çok değerli bir ürün olduğunu bilmemize rağmen bundna gelir getirecek bir işleyiş ve yetiştiricilik yapmıyoruz. Kendi gıdamız veya eşe dosta dağıtmak içn ceviz yetiştiriyoruz.
Türkiyede sadece ceviz yetiştiriciliği yapan ilçe ve beldeler var. Bundan geçiniyorlar. Başka hiçbir şey yapmıyorlar. Örneğin Kırşehir’in KAMAN ilçesi.. Ceviz, ceviz, ceviz.. Başka bir şey yok.. Ama bilerek yapıyorlar, bilimsel yollarla, Türkiye’ye değil dünyaya pazarlıyorlar çoğunu.. Ceviz Beycuma da da yetişiyor. Öyleyse Beycumalılar da bunu ekonomik bir ürün olarak ele almalıdır.
AŞILI CEVİZ BAHÇESİ KURMA
Bu yolla kapama bahçe kurma, aşılı fidanların hazırlanan çukurlara dikilmesi şeklinde olur. Bu yöntemin safhaları şöyledir:
Toprak Hazırlığı: Bahçe kurulacak yerde çeşitli nedenlerle oluşmuş belirli bir toprak derinliğindeki sert tabaka ortadan kaldırılmalıdır.Dikimden bir mevsim önce toprak işlenir.dikim sonbaharda yapılacaksa,ilk baharda ; ilk baharda yapılacaksa sonbaharda ilk toprak işlemesi yapılarak diskaro ve tırmık çekilir.
Temel Gübreleme: Çukurların açılmasına geçmeden birkaç ay önce bahçe kurulacak toprağa dekar başına üç-dört ton ahır gübresi verilmesi çok tararlı olur. Çünkü ceviz ağacı yetiştirmeye uygun olan yerlerin toprak yapıları genellikle kumludur. Ahır gübresi kumlu topraklarda, toprak parçacıklarını birbirine bağlar böylece cevizin gelişimi için daha uygun ortam hazırlanmış olur.ahır gübresinin bulunmadığı yerlerde yeşil gübrelemenin yapılması uygundur.
Aralık Mesafe Tespiti Dikim Yerlerinin İşaretlenmesi
Çukur Açılması:Toprak tavındayken arazi sürülür ve tırmıklanır. 8×8 m. Aralık x mesafe ile çukur yerleri işaretlenir. Çukur açılmadan yüzeydeki toprak sıyrılıp dikimde kullanılmak üzere bir tarafa yığılır. En az 60×60 cm. boyutlarında açılacak çukurun üst kısmı kil topraksa ve altta kum çakıl tabakası varsa, bu tabakaya ulaşılıncaya kadar kazılır. Çukurdan çıkan toprak, daha önce yüzeyi sıyrılan alana saçılır. Standart dikim için en uygun aralık mesafe olan 8×8 m. esas alınırsa bu durumda dönüme (Da = 1000 m² ) 15 adet çukur kazılabilir
Çukurlar açılmadan cevizlere verilecek aralık x mesafenin tespit edilmesi gerekiyor. Kapama bahçesi yamaç arazide 10 x 10 m yeterli olabilir. Az meyveli veya düz arazilere aralık x mesafe 12 x 12 m olarak alınabilir. Fakat sulanabilen derin ve bakımlı arazilerde tesis arlılığı daha da arttırılarak 14×14 m hatta 18 x 18 m ye çıkarılabilir. Aralık mesafeye karar verildikten sonra hazırlanmış arazi üzerinde çukur yüzeyleri işaretlenir. Çukur yererinin tespitinde bitişik ziraat arazilerinin gölgeleneceği de dikkate alınmalıdır.
Dikim veya ekimden birkaç ay önce çukurlar en az 80 cm derinlik ve 80 cm genişlikte olmalıdır.üst toprak daima sol tarafa alt toprak ise sağ tarafa yığılır. Üst ve alt toprağın bilinmesi dikim için önemlidir. Büyük çapta dikim yapılacak yerlerde bir traktörün kuyruk miline bağlı olarak açılan çukur açma burgusunun çalışması esnasında çukur için oluşturacağı yüzeyin dikim sırasında bozulması gerekir.eğer arazi hazırlığı dozer gibi makinelere takılmış riperler ile yapılmışsa ne burguya ne de 80 cm derinliğindeki çukurun el ile açılmasına gerek vardır.bu durumda 50 cm derinliğindeki dikim öncesi açılması yeterli olacaktır.
Çıplak Köklü Fidanların Dikimi:Dikim kışları yumuşak geçen yerlerde sonbaharda , sert geçen yerlerde ilk baharda yapılır.Aşılı fidanı üretici kendi yetiştirmişse ve dikim sonbaharda yapılacaksa, fidanların yaprağını dökmesini beklemeden sıyırarak kasım ayında sökümlerini yapabilir.eğer fidan dışarıdan temin edilecek ise etiket ve belgesine dikkat edilir. Hatta fidanların aşılı olup olmadığı iyice araştırılmalıdır.çünkü aşıdan bir kaç yıl sonra ,fidanın aşı yerine bakarak fidanın aşılı olup olmadığı kolay anlaşılmaz.
Bu nedenle isminin doğruluğu bilinmede adına uygun fidan olup olmadığı anlaşılmadan dikim yapmak doğru değildir.
Sonbaharda dikim yapılıyorsa toprak altı ısısı çok değişken olmadığından kış boyunca fidan kökleri yaralarını kapatarak yeni taze kökler yapar.yağışlardan da yaralanarak ilk baharda dikilen fidanlara nazaran daha iyi gelişme gösterirler.ve kuraklığa daha çok dayanırlar.
Kışı sert yazı kurak geçen yerlerde dikimin ilk baharda yapılması mecburiyeti doğduğundan fidanların dikimden evvel bulamaca batırmaları faydalı olabilir.Bulamaç:büyük bir kapta veya su geçirmeyen çukur bir yerde aşağıdaki karışımlarla hazırlanır:
1 ölçü taze sığır gübresi ile , bir ölçü killi toprağın , 2 ölçü su ile karıştırılması sonucu elde edilir. Bu karışımın içine bir miktar mantar ilacı da ilave edilir.bulamacın faydaları şunlardır ; *Köklerin toprakla temasını iyi sağlar ,
*Yara dokuları kolay iyileşir.
*Su kaybını azaltır,
*Fidan hazır gıdayı yanında bulur.
Tüplü Fidanın Dikimi: Yaprak döküldükten sonra tekrar yaprak açıncaya kadar geçen süre içinde yani büyümenin durduğu zamanlarda dikilebilen çıplak köklü fidanların dışında her mevsim dikimi yapılabilen tüplü fidanların dikimi son zamanlarda bir hayli önem kazanmıştır: bunun nedeni yüksek yerlerde karların eriyerek tam dikime başlanacağı zaman düşük rakımlı yerlerdeki fidanların uyanmasıdır.uyanan çıplak köklü fidan dikilmeyeceğinden yerine alternatif olarak tüplü fidan tavsiye edilmektedir.
Dikime geçmeden önce dikkat edilecek en önemli hususun , seçilen çeşitlerin birbirini döllemesi gerektiği unutulmamalıdır.dölleme tablosuna göre birbirlerini dölleyebilen çeşitler en az 70-100m mesafe içinde dikilmelidir. Hasat esnasında çeşitlerin birbirine karıştırılmaması bakımından aynı çeşitlerin yanana dikilmesi yerinde olur.bu hususlar göz önüne alınarak eldeki mevcut çeşitlere önce arazinin planı üzerinde piketaj şeması( dikim şeması)yapılır.daha sonra piketaj şemasının araziye aplikasyonu yapılır.
Dikim hazırlığı ile ilgili ayrıntılar gözden geçirildikten sonra , dikime başlanır. Hava rüzgarsız,yağmursuz şiddetli don ve soğuk olmadığı günlerde toprak tavında iken önceden hazırlanmış çukurların başına gelinir.bu arada fidan kök tuvaletlerin yapılmış olması ve bir ambalaj içinde olmasına dikkat edilir.bütün bu hazırlık tamamlandıktan sonra dikim yapılır.
Dikimden önce tüpün dışına çıkan kökler varsa kesilir,yani kök tuvaleti yapılır.daha sonra maket bıçağı yardımı ile naylon kesilerek çıkartılır. Çıkartılan topraklı fidan daha önceden hazırlanmış çukura yerleştirilir.fidan etrafına konulacak olan toprağı 1/5 oranında yanmış çiftlik gübresi karıştırılır. Fidana dibindeki toprak dağılmadan etrafı gübre karıştırılmış toprakla sıkıştırılır.böylece dikim tamamlanmış olur.
ÖNEMLİ NOT: yeni dikilen fidanın kış soğuklarından etkilenmemesi için kasım ayında %50 yanmış hayvan gübresi ile karıştırılmış toprakla fidan tamamen kapatılır.( höyükleme yapılır )
ÇEŞİT SEÇİMİ
Eğer bir taralaya 100 fidan dikilecekse bunu 90 tanesini aynı cins diğer 10 tanesinin tozlaması için farklı cins olması gerekmektedir. Arazideki oranlamada farklı cins ceviz çeşitlerinin bulunması zorunluluktur.
NİÇİN AŞILI CEVİZ?
Aşılı ceviz dikimi daha verimli olmakla birlikte ürün alımında da zaman kaybını engellemektedir.
AŞILI CEVİZİN TOHUMDAN YETİŞENDEN FARKLARI:
- ERKEN VE BOL VERİR,
(Gençlik kısırlığı olmaz.),
- VERİM UZUN YILLAR DEVAM EDER,
- KABUKLARI İNCE VE İÇLERİ BEYAZ OLUR,
-AYNI MEYVEYİ VERİR (Sapma olmaz),
-STANDART MEYVE ELDE EDİLİR,
-FAZLA BOYLANMAZ,
-HER İKLİM VE YÖREYE UYGUN, HASTALIKLARA DAYANIKLI
ÇEŞİTLER SEÇİLEBİLİR
CEVİZ YETİŞTİRİCİLİĞİ
El değmeden paketlenmiş gıda maddesi olarak bilinen cevizin en önemli türü Anadolu da yetişmektedir. Dünyada birçok isimle anılan bu türün diğer ismi Anadolu cevizidir. Halk arasında Koz, Yoz, Covuz, da denilmektedir. Dilimize Arapçadan CEVZ den geçmiştir.
Cevizde Bazı özelliklerin Genetik Yapıdan Etkilenmedeki Ağırlıkları
KARAKTER KALITSAL FAKTÖRLERİN ETKİSİ
Yapraklanma Tarihi 0.96
Lateral Dallarda Meyve Oluşturma 0.39
Hasat Tarihi 0.85
Kabuk Kalınlığı 0.91
Meyve Ağırlığı 0.86
Hertability değeri 1′e yaklaştıkça kalıtsal faktörlerin etkisi artar; 1′den uzaklaştıkça kalıtsal faktörlerin etkisi azalır.
Kaynak : Walnut Production Manuel
CEVİZİN BESİN DEĞERİ
100 Gram Ceviz İçinde; 68 Gram Yağ, 14 Gram Protein, 3 Gram Karbonhidrat, 630 Kcal Enerji vardır.
Cevizin içindeki yağ; %88 ‘i sağlıklı yaşam için gerekli olan doymamış yağ asitlerinden linoleik asit (Omega-3)’dir.
Ceviz Kollestrol içermez. Vücut için gerekli tiamin B6, folik asit, Demir Çinko, Mg, P, K ihtiva eder.
CEVİZİN İNSAN SAĞLIĞINDAKİ ETKİSİ
İçerdiği Omega3 yağ asitleri etkisi ile;
* Koroner kalp hastalığı riskini azaltır.
* Trigliserid ve kolestrol düzeyini düşürür.
* Kanın pıhtılaşmasını önler.
* İltihabı hastalıkların gelişmesini önler.
* İyi bir protein kaynağıdır.
CEVİZİN KULLANIM YERLERİ
Mobilya Sanayinde, Kersetesi kullanılır. Yapraklarından Elde edilen Juglans yağı eczacılıkta (Farmakolojide) kullanılır. Yeşil Kabukları boya sanayinde kullanılır. Meyvesi gıda sanayinde kullanılır.
CEVİZİN BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ
Kök
- Tohumdan yetişen ceviz ağaçları kuvvetli bir kazık kök sistemine sahiptir.
- Tohum çimlenmesinden itibaren oluşan kazık kök etli ve konik bir yapıdadır.
- Kök uzunluğu ilk yıl sürgün uzunluğunun yaklaşık 2-3 katı kadar olabilmektedir.
- Ceviz köklerinin kumlu (hafif yapılı) ve iyi drene olabilen topraklarda 4m derine kadar indiği belirtilmekteyse de genellikle 2 m. derinlikte son bulmaktadır.
- Çoğunlukla köklerin %75’i yada daha fazlası toprak yüzeyinden itibaren yaklaşık 70-100cm derinlikte bulunmaktadır.
- Yan kökler yaklaşık 20m’ye kadar ulaşabilmektedir. Yan kök oluşumu birinci yılda azdır fakat takip eden yıllarda hızlı bir gelişme göstermektedir.
- Yan köklerin oluşumu bir düzen takip etmediğinden toprak içindeki dağılımı da homojen değildir.
- Kök sisteminin genişliği kaba kumlu topraklarda ince tekstürlü topraklara göre daha fazla olmaktadır.
- Toprak içinde kök gelişmesini engelleyecek herhangi bir fiziksel (geçirimsiz tabaka, kaya vb.) yada kimyasal faktör (yüksek taban suyu vb.) direkt olarak ağacın büyüklüğünü ve kuvvetini de etkilemektedir. Cevizlerde dip sürgünü oluşumu genellikle görülmemektedir.
Gövde
- Ağaç gövdesi ilk yıllarda genellikle gümüş renginde olup yüzeyi pürüzsüzdür.
- Ağaç yaşlandıkça gövde rengi koyulaşmakta ve gri-siyaha dönmektedir. Aynı zamanda gövde üzerinde uzun çatlaklar meydana gelmektedir.
- Odunu koyu renkli olup sert, sağlam, dekoratif ve uzun ömürlüdür. İşlemeye çok uygundur ve kolayca cila kabul eder. Bu nedenle daha çok ev mobilyası üretiminde dekoratif amaçlı kullanılmaktadır. Bunun yanında parke üretiminde, spor aletleri, müzik aletleri yapımında ve oymacılıkta kullanılmaktadır.
- Ceviz odunu silah endüstrisinde, tüfek kundağı ve silah kabzası yapımında da önemli bir yere sahiptir
Ana dallar ve yıllık sürgünler
- Ana dallar kalındır ve gri renklidir.
- Gövdedeki dallanma çoğunlukla 1-2m’den başlamaktadır.
- Birkaç yıllık genç dallar kahve renklidir.
- Tam verim çağındaki ağaçlarda yıllık sürgün uzunluğu ortalama 10-25cm arasındadır.
- Sürgünler tüysüzdür ve önce parlak yeşil renkli iken olgunlaşma ile birlikte koyu zeytin-yeşili olmakta yada kahverengileşmektedir.
- Genç sürgünler köşeli bir yapıdadır ancak olgunlaşma ile birlikte yuvarlaklaşır.
- Sürgünlerin öz kısmı lamelli yani bölmelidir. Olgunlaşma ile birlikte öz kısmı daralmaktadır.
- Yaklaşık 1m uzunluğundaki bir sürgünde uç kısımdaki öz genişliği sürgün kalınlığının yaklaşık %75’ini oluştururken, orta kısımda %50’sini, dip kısımda ise %19’unu oluşturmaktadır.
Yaprak
- Ceviz yaprakları bir bileşik (pinnate) yapraktır.
- Uzun bir sap ekseni üzerinde karşılıklı olarak çıkmış yaprakçıklar ile en uçtaki tek yaprakçıktan oluşur.
- Toplam 5-11 (nadiren 13) yaprakçık bulunur.
- Yaprakçıkların şekli çeşide göre değişmekle beraber çoğunlukla geniş elips (ovat-obovat) şeklindedir ve 5-12cm uzunluğundadır. Yaprakçıklar sivri (akut, akuminat) uçludur.
- Yaprakçıkların üst yüzü parlak yeşil renkli olup neredeyse tüysüzdür ve aromatik bir kokuya sahiptir.
- Yapraklar dal üzerinde helezoni olarak dizilmekte ve yaprak divergensi 1/5-1/8 olmaktadır.
Tomurcuk
- Yaprak koltuklarında alt alta sıralanmış, yeşil-kahve renkli, 1-3 adet odun gözü (boyunlu, nokta ve düğme göz) bulunmaktadır.
- Nokta Göz; En altta bulunan ve en küçük yapıya sahip gözdür. Düğme veya boyunlu göz sürmezse bu göz sürer
- Düğme Göz; Bunlardan en üstte olanı en büyük olanıdır ve normalde bu göz sürer.
- Ancak bu gözlerin zararlanması durumunda alttaki gözler sürmektedir.
- Boyunlu Göz; Boyunlu gözlerden süren sürgünler dar açı yaptığından genellikle istenmezler.
- Fidanlara şekil verilirken bu gözler kesilerek çıkartılır.
- Erkek çiçek tomurcukları yaprak koltuklarında oluşmaktadır.
- Sürgün uçlarındaki tomurcuklar ise karışık tomurcuk olup hem sürgün hem de dişi çiçeği oluşturmaktadır.
Döllenme Biyolojisi
- Dişi çiçekler ilkbaharda oluşan uç sürgünleri ile daha küçük olan yan sürgünlerin uç kısmında oluşmaktadır.
- Genellikle 1-3 tanesi bir arada bulunur. Fakat 15-20 çiçeğin bir arada olduğu da görülebilmektedir.
- Dişi çiçekler yaklaşık olarak genç yaprakların görülmeye başlamasından sonra ortaya çıkmaktadır.
- Dişi çiçekler iki parçalı bir stigma, kısa bir dişicik borusu (stil) ve ovaryumdan oluşmaktadır.
- Dişi çiçeklerde taç yaprak yoktur, 4 adet çanak yaprak vardır.
- Ovaryumu çevreleyen brakte ve çanak yapraklar birleşmiş durumdadır.
- Bu yapının dış yüzeyi yapışkan bir madde salgılayan tüyler ile kaplıdır.
- Dişi organı çevreleyen bu yapı ileride meyve üzerindeki yeşil kabuğu (kal) oluşturmaktadır.
- Dişicik borusu kısadır.
- Oldukça büyük olan stigma iki parçalıdır ve stigma yüzeyi pürüzlüdür.
- Stigma, havada uçuşan çiçek tozlarını yakalar.
- Ceviz çiçek tozlarını tanır ve diğer türlere ait çiçek tozlarını reddeder.
- Çiçek tozlarının çimlenmesi için uygun ortam sağlar.
- Stigma birbirinden ayrılmaya başladıktan sonra reseptif hale gelir.
- Stigmanın her iki parçası da çiçeğin dikey ekseni ile yaklaşık 45 derecelik açı yaptığında maksimum reseptiviteye ulaşılır.
- Reseptivite normal koşullar altında 7 gün kadar devam edebilir.
- Stigma yüzeyindeki hücreler yüzeyi kaplayan ince bir tabaka halinde bir sıvı salgılar. Çiçek tozları bu sıvı içerisinde çimlenerek çim borusunu oluşturur.
- Cevizler pek çok meyve türünün aksine rüzgarla tozlanmaktadır.
- Genetik olarak kendine kısmen verimlidir ve çeşitler birbiri ile uyuşmaktadır.
- Ancak, tipik olarak erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanlarda olgunlaştığı görülmektedir (dikogami).
- Ceviz çeşitlerinde çoğunlukla erkek çiçekler dişi çiçeklerden daha önce olgunlaşmaktadır (protandri).
- Fakat Chico ve Amigo gibi az sayıdaki çeşitlerde protogeni özelliği görülmekte, dişi çiçekler çiçek tozlarının yayılmasından önce reseptif hale gelmektedir.
-Çiçeklenme dönemindeki iklim koşulları da çiçek gelişmesini etkilemektedir. Kurak ve sıcak havalar özellikle erkek çiçeklerin olgunlaşmasını hızlandırarak anterlerin kısa sürede patlamasına neden olmaktadır.
ÜLKEMİZDE CEVİZ YETİŞTİRİCİLİĞİ
Genel Durum
- Ülkemizin her bölgesinde ceviz ağaçları doğal olarak yetişebilmektedir. – Soğuk kuzey rüzgarlarından korunmuş vadilerde ve bu vadilere açılan dere yamaçlarında ceviz ormanlarına rastlamak mümkündür. – Zengin ceviz ağacı populasyonları içinde yöre isimleri ile tanınan çok sayıda tipler meydana gelmiştir. Şebin, Niksar, Kemah, Erzincan, Göynük, Adilcevaz, Bitlis, Hekimhan, Kahramanmaraş Bahri (koz), Ermenek, Kaman cevizi bu örneklerden bazılarıdır.
Cevizin İklim ve Toprak İstekleri
- Ceviz ağacının en önemli niteliklerinden birisi, değişik toprak ve iklimlere kolayca uyum sağlamasıdır.
- Ceviz ağacının yetiştirilmesi uzun zamana bağlı olmakla beraber, 400-1800 saat soğuklama ihtiyacıyla dünya üzerinde en çok yayılan meyve türlerinden birisidir.
- Ceviz deniz seviyesinden 1700 m. yükseklikteki alanlara kadar yayılış gösterir.
- Mutedil iklim meyve türlerinden olan ceviz, hem yüksek ve hem de düşük sıcaklığa karşı hassastır.
- Aşırı yaz sıcaklarında yeşil kabukta, yapraklarda yanmalar ve meyvelerde büzülmeler olmaktadır. Bu zararlanma -36 °C’de başlamakta, -43 °C’de çok şiddetlenmektedir.
- Geç sonbahara kadar gelişmesi devam eden genç ceviz ağaçlarının uç sürgünleri iyice olgunlaşmamış ise -10 °C’de zarar görmektedir.
- Sonbaharın erken donlarında -9 °C ile -12 °C’de odunlaşmamış sürgünler zararlanır. Geç ilkbahar donları; tomurcukların kabarma zamanında daha fazla zarar yapar. Tomurcuklar kapalı olduğu dönemde -3°C’ye, tam çiçeklenme döneminde -1°C’ye kadar dayanabilir. Çiçek döneminde soğuktan zararlanma daha sık görülür.
Toprak İsteği
- Ceviz ağaçları toprak bakımından seçici olmamakla beraber, taban suyu seviyesi 2.5-3.0 metreden yukarı olmayan, fazla su tutmayan, gevşek, süzek alüvyonlu topraklarda daha iyi gelişir.
- Su tutan killi topraklarda ve durgun sulu yerlerde gelişemez. Ceviz ağacının gelişmesi ilkbahardan başlayarak meyvenin olgunlaşıp yere düşeceği zamana kadar devam eder.
- Ceviz kökleri kazık köklü olup, derine uzadıklarından alt kısımları rutubetli olan, derin ve yumuşak topraklar yetiştiricilik için daha uygundur.
- Fazla oranda kireç ihtiva etmeyen ve su tutmayan, nemliliğini muhafaza eden derin topraklarda iyi gelişir.
- Verimli topraklarda veya gübreleme, sulama gibi kültürel tedbirlerle verimliliği arttırılan topraklara dikildiğinde, cevizlerde gelişmenin hızlandığı ve meyve veriminin arttığı görülür.
- Ceviz ağaçları her ne kadar yazları bol güneşli, kışları ılıman geçen, soğuk rüzgarlardan korunmuş vadilere daha çok uyum sağlamışsa da, soğuklama ihtiyacı, uyanma ve kış dinlenme periyotları dikkate alınarak bahçe kurulduğunda, kışı sert geçen yerlerde de yetiştiği görülmektedir.
- Yer seçimi bakımından ceviz tarımını sınırlayan en önemli faktörlerden birisi, taban suyu seviyesi ve suyun kalitesidir.
- Fazla nem ve durgun sular kökler için gerekli oksijenin alınmasını engeller, bu nedenle kök gelişimi yavaşlar ve ağacın gelişmesi durur.
- Yaprak damar araları açık yeşil, damarlar ise kahverengi bir renk alır, sürgün uçlarında kurumalar görülür.
- Yüksek taban suyu seviyesi drenaj kanalları açılarak düşürülmediği durumda da birkaç yıl içinde ağaç tamamen kurur.
- Bu bahçelerde fidanlar gelişme çağında iken hiçbir gelişme noksanlığı ve belirti göstermemesine karşılık, 5-7 yaşlarındaki fidanlar 5-6 m boy aldığında, cevizlerin gelişme düzeni bozulur ve bahçede taban suyunun daha yüksek olduğu yerlerden başlamak üzere, ağaçlar kurumaya başlarlar.
- Ceviz, toprak tuzuna dayanım yönünden orta derecedeki meyveler sınıfına girmektedir. Toprak ve suyun tuzluluğu ceviz yetiştiriciliği açısından önemlidir.
Uygun Çeşit Seçimi
Verimli ve kaliteli ceviz çeşit seçiminde göz önünde bulundurulması gereken en önemli özellikler;
-Bol verim vermesi
-Geç çiçeklenmesi
-Meyvesinin Pazar Değerinin Olması
-İnce Kabuklu olması
-Her yıl kararlı ve bol mahsul vermesi (Periyodisite göstermemelidir.)
-Değişik Hastalık ve zararlılara Dayanımı iyi Olmalıdır.
Budama
- Badem bahçeleri tesis edilirken dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi de ağaçlara verilecek şekillerdir. Ceviz için en uygun terbiye sistemi ‘Değiştirilmiş doruk dallı’ (Modifiye lider) sistemdir. İlk 2-3 yıl terbiye sisteminin oluşturulması tamamlanmalıdır.
- İleriki yıllarda verim budaması büyük önem taşır. Cevizde kalın dal kesiminden kaçınmak gerekmektedir. Ancak ağaç üzerindeki 0.5-3 cm kalınlığındaki dallardan çıkarma işlemi yapılmalıdır.
- Yine gelişme döneminde bitkiler üzerindeki ince dallardan alınabilir. Buda kışın bitki üzerinden aşırı dal çıkarımının önüne geçer. Kalın dal çıkarılması gerekiyorsa mutlaka aşı macunu ile kesik yüzey kapatılmalıdır. Budama sonucunda oluşan artıklar mutlaka toplayıp uzaklaştırmalıdır.
- Uç alımı kesinlikle yapılmamalıdır. Çünkü dişi çiçekler yıllık sürgünlerin ucunda teşekkül etmektedir.
Budama da;
- Yan dallarda meyve veren çeşitlerde derin olmamak üzere uç alımı yapılabilir.
- Yan dallarda meyve verme eğilimi az olan çeşitlerde uç alımı kesinlikle yapılmamalıdır..
Şekil Budaması :
- Bir yaşlı ceviz fidanlarının 100-120 cm den tepesi kesilir. Kesim yerinin üzeri aşı macunu ile kapatılır. Daha sonra boğumlarda(Yaprak koltuklarında) teşekkül etmiş olan 1-3 adet odun gözünden en üsteki iri gözler (Boyunlu Göz) bir bıçak ucu ile kopartılarak ortadaki düğme gözlerin uyanıp sürmesi sağlanır.
- Gövde ile dik açı yapan bu sürgünlerden çatı dalları seçilecektir. O yıl serbest olarak gelişmesi sağlanan bu sürgünler arasında seçim ertesi yıl yapılır. En üstten itibaren muhtelif yönlere bakan 4-5 dal seçilir. Ortada dik gelişen dal lider dalımız olacaktır. Bu dalların uçları katiyen budanmaz.
Sulama
- Ceviz kurağa dayanıklı bir bitki olmasına rağmen sulama ile verim artmaktadır. Su ağacın gelişmesine, iç oluşumuna iyi olmasına meyve gözü teşekkülüne olumlu etkide bulunur.
- Sulama imkanı mevcutsa salma sulama , damlama sulama gibi sulama teknikleri kullanılabilir. Yalnız burada dikkat edilmesi gereken husus, cazibe (salma) sulamalardan sonra bahçede oluşacak olan kaymak tabakasının kırılmasıdır.Ayrıca sulama suyunun bitkinin kök boğazına değdirilmemesine dikkat etmek gerekir.
- Ekolojilere göre değişmekle birlikte yıllık su ihtiyacı 1300-1500 mm.’dir.
Hasat
Bölgeler ve çeşitlere göre hasat zamanı Eylül başı ile Ekim ortalarına kadar devam eder.Hasat tarihini belirlemede en önemli kriter Perikap’ ın çatlayıp kuruması (1/3) ve meyve kabuklu halde iken Higrometre ile takribi %15 nem ihtiva ettiğinde hasat işlemi gerçekleştirilmelidir.Hasat edilen meyveler kabuklu olarak gölgede kurutulmalıdır. Hasat esnasında ağaç üzerinde yara dokusu açılmamalıdır. Ağaç dibine dökülen meyveler bir an evvel yeşil dış kabuklarından ayrılıp Kurulmaya bırakılmalıdır.
Yaşanan Sorunlar
- Bölgelere uygun çeşitlerin Bilinmemesi
- İsmine doğru Sertifikalı Fidan temin Güçlüğü
- Adaptasyon Çalışmalarının Eksikliği
- Bilgi Eksikliği
Çözüm
- Yetiştiriciliği geliştirmeye yönelik Politikaların belirlenmesi
- Sertifikalı fidan
- Bölgesel Adaptasyon çalışmalarının Hızlı sonuçlandırılması
- Sürekli Bilgi Akışı
CEVİZ’ DE BODURLUK YOKTUR !…
- Bilindiği üzere bodurluk anaç ile ilgilidir.
- Yani anaç klon anaç ise Bodurluktan bahsedilebilir.
- Ülkemizde çöğür (Tohum Anacı) anacı kullanılmaktadır.
- Bu nedenle bodur ceviz kavramı yanlış bir yaklaşımdır.
- Bodurluk diyince akla 150-200 cm taç yüksekliği gelmelidir. Oysaki aşılı cevizlerde taç yüksekliği 4-4.5 m. Kadar ulaşmaktadır.
- Ancak aşısız tohumdan yetişmiş ağaçlar gibi metrelerce boy olmaz.
CEVİZ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER:
SULAMA
Aşılı cevizde sulama, çok hassas bir konudur. Çünkü yetersiz su ağacı strese sokar, fazla su ise köklerde hastalıklara neden olur. Ceviz için en ideal sulama damla sulamadır. Ziraat Bankası damla sulama tesisi kuracaklara 7 yıl vadeli faizsiz kredi vermektedir. Firmamız damla sulama kredileri kullandırmaya ve damla sulama tesisi kurmaya yetkilidir.
İKLİM İSTEĞİ
Ceviz ağacı -25 0C’ ye kadar olan soğuklara dayanıklıdır. Ancak sonbahardaki erken donlara ve ilkbahardaki geç donlara karşı hassastır. Bu nedenle seçilen fidanların dona karşı dayanıklı ve bölgesel iklime uygun olması çok önemlidir. Sıcaklardan çok fazla etkilenmeyen ceviz, +380C’ ye kadar zarar görmez.
TOPRAK İSTEKLERİ
Ceviz toprak istekleri bakımından seçici bir ağaç değildir. Ancak fazla su tutmayan, gevşek, süzek, kumlu ve çakıllı topraklardan daha çok hoşlanır. Ceviz ağacı kirece karşı dayanıklıdır, tuzlu topraklarda sorun yaşar, taban suyu düşük toprakları sever. Ceviz bahçesi kurulacak yerin altında, yakın mesafede blok halinde kaya veya ağır kil tabakası bulunmamalıdır.
KREDİ VE DESTEK
Devlet 10 dönüm ve üzeri sertifikalı fidanla kapama bahçe kuranlara sertifikalı fidan kullanım desteği vermektedir. Bu destek geri ödemesiz hibe şeklindedir.
Damla sulama tesisi kuracaklara Ziraat Bankası 7 yıl vadeli faizsiz kredi veya devlet maliyetin % 50’sini hibe, kalanını uzun vadeli ve düşük faizli kredi vererek desteklemektedir.
Don ve dolu gibi doğal afetlere karşı yapılacak Tarım Sigortası tutarının % 50’ si hibe olarak karşılanmaktadır. Ayrıca devlet, hazine ve orman arazilerini Kapama Bahçe (tek çeşit ürün ile oluşturulan bahçe) kuracaklara uzun vadeli olarak tahsis etmektedir. Gerek tahsis edilen bu yerlere gerekse tapulu veya kiralık yerlere devlet, proje yaptıranlara çok uygun koşullarla kredi vererek destek vermektedir.
Tüm bu destek ve kredilerden faydalanabilmek için Ziraat Odalarına kayıt yaptırıp Tarım İl Müdürlüğü veya Tarım İlçe Müdürlüklerine başvurmanız ve Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kaydolmanız yeterlidir.
BAHÇE KURMA TAKVİMİ
ÖN HAZIRLIK
Bilgilenme, verim ve fizibilite incelemeleri
Destek ve kredi araştırmaları
Toprak ve su analizleri
Yer ve çeşit seçimi
TESİS
EKİM- KASIM : Arazi hazırlığı
ARALIK- MART : Dikim- açık köklü fidanlar Aralık- Mart sonuna kadar ekilebilirler.
YILIN 12 AYI : Dikim- Torbalı (tüplü) fidanlar yılın 12 ayı ekilebilir.
BAKIM
1. YIL
MART- KASIM : Bahçe toprağını işleme, sürme, tırmıklama
MAYIS- EYLÜL : Sulama, çapalama, ot alma
MART- NİSAN : Donla mücadele
TEMMUZ- AĞUSTOS : Aşırı sıcakla mücadele, hastalık ve zararlılarla mücadele
2. YIL
1. Yıldaki işlemlere devam edilir.
3. YIL
1. yıldaki işlemlere ilaveten;
ARALIK- MART : Şekil budaması (ılıman iklimde)
AĞUSTOS- EYLÜL : Şekil budaması (karasal iklimde)
EKİM- MART : Ahır gübresi verilmesi ( 2 defa)
4. YIL
1. Yıldaki işlemlere devam edilir.
5. YIL
1. Yıldaki işlemlere ilaveten;
AĞUSTOS : Yaprak ve toprak analizi
ARALIK- MART : Ürün budaması (ılıman iklimde)
EYLÜL : Ürün budaması (karasal iklimde)
12 AY : Yapay (suni) gübre verilmesi
HASAT VE PAZARLAMA
EYLÜL- EKİM : Hasat yapılır.
12 AY : Pazarlanır.
İlgili veya benzer nitelikli ansiklopedik bilgi içeren diğer sayfalar:
- CEVİZ ağacı CEVİZ ağacı i. Odunundan ve meyvesinden faydalanılan büyük boylu ağaç...
- Ağustoscevizi Ağustoscevizi, Meyve. Daha çok Amasya’da yetişen bir ceviz çeşidi. Meyvesi...
- CEVİZ CEVİZ i. (ar. cevz’den). Ceviz ağacının sert kabuklu meyvesi: Nasreddin...
- Ceviz CEVİZ YETİŞTİRİCİLİĞİ CEVİZ Ceviz, Karpat dağlarından güneyden itibaren Doğu Avrupa...
- CARPOCAPSA CARPOCAPSA i. Tırtılı çeşitli meyvelerde gelişen bükücü kelebek. — ANSİKL....
- PTEROCARYA PTEROCARYA i. Asya ceviz ağacı. (Cevizgillerden.) —ANSiKL. Pterocarya’nın meyvesi bürüm...
- ANIZ ANIZ i. Zır. Ekin biçildikten sonra toprakta kalan köklü sap....
- CARPOPHAGA CARPOPHAGA sıf. (Meyve ile beslenen). Bir güvercin grubunun ortak adı....
- BADIÇ BADIÇ i. Bot. Kendiliğinden açılan bakla biçiminde kuru kabuklu meyve....
- BAHÇESARAY BAHÇESARAY, esk. Müküs, Doğu Anadolu’nun Hakkâri bölümünde Van ilinin Gevaş...
- BUĞDAYSI meyve BUĞDAYSI meyve i. Çatlama çizgisi bulunmayan, tek tohumlu kuru meyve....
- AKALA AKALA i. Zır. Yurdumuzda ekilen, amerikan tohumundan üretilmiş bir pamuk...
