Rus ve sovyet müziği
Rus ve sovyet müziği
• Dinî müzik. Vladimir’in Hıristiyanlığı kabul etmesinden sonra Ruslar bizans âyin usulüne ortodoks dinini ve Aziz Kiril ve Metodiy’in Slavoncaya çevirdikleri âyin kitaplarını kabul ettiler: bu âyin kitaplar: üç bizans neuma’sıyle notalanmış ilâhiler: kapsıyordu. Bu neuma’larda (ekphonesis veya şarkılı okuma; XIII. yy.a kadar kullanılan kontakaryen; XVII. yy.a kadar paleobizans) rus dilindeki reformlara (Esk. Bulgarcadaki yarı-ünlülerin yerine açık ünlülerin kabul edilmesi, sonra XVII. yy. da kelimelerdeki ünlü sayısının azaltılması, dolayısıyle de bu ünlülere bağlı neuma’lanr ortadan kalkması) uydu.
XVII. yy.da «yaslı» Mezenek’in başkanlık ettiği bir komisyon, ilâhi kitaplarını düzeltti; ton yüksekliğini tespit etti, modern notalama veya Mezenek notalaması denilen yeni bir neuma notalaması hazırlayarak zaman aralıklarını ve bölümlerini belirledi; bununla beraber başlıca işaretleri ve eski paleobizans notalamasının bazı ilkelerini muhafaza etti. Polonya’dan gelen çokseslilik Rusya’da o tarihte yayıldı, önce neuma’larla, sonra porte üzerinde notalandı.
Bu çokseslilikte melizm’lerden kurtulan ve ölçülere bağlanan eski bizans-islav ilâhileri cantus firmus yerine geçti. XVII. yy.ın ikinci yarısında Ruslar yeni tanıdıkları italyan müziğinin etkisinde kaldılar, imparatorluk kilisesi yöneticisi M. Diletskiy, gerek beste gerek icra üstündeki incelemeleriyle batı müziğin: ülkeye ilk sokanlardan biri oldu ve dinî müziği italyan müzik sanatını taklide yöneltti. O sıralarda 2, 3, 4 sesli birçok partiden meydana gelen italyan opera üslûbundaki konçerto a cappella ortaya çıktı.
İmparatorluk kilisesinin yöneticisi Bortnyanskiy (1755-1825), bu üslûbun en meşhur bestecisidir. A. F. Lvov (1798-1871) ülkeye alman üslûbunu getirdi. Lvov’un otoritesi yüzünden eski halk melodilerinden yararlanarak millî bir müzik yaratmak isteyen bestecilerin dinî müzik üstünde etkisi kalmadı. Prens Odoyevskiy ve ilk rus müzikologlarından biri olan Razumovskiy birçok besteciyi (Çaykovski, Glinka, Taneyev, Balakirev, Rimskiy-Karsakov, Rahmaninov, Borodin ve Musorgskiy) teşvik ederek 1885′-ten itibaren tekrar tekrar basılan neuma elyazmalarındaki melodilerle «ciddî» üslûpta kilise ilâhilerinin bestelenmesine yol açtılar. Dinî müzikte eski melodilere dönüş hareketi, Puşkin’in edebiyatta, Glinka’nın din dışı müzikte harcadığı çabalarla bağdaşıyordu.
• Din dışı müzik. Kiev’de V. ve VI. yy.dan kalma yunan minelerin bulunmasıyle kanıtlanan yunan etkisinin yerini alan bizans etkisi, rus estetik anlayışını uyandırdı ve müziğe İydia (veya rus halk müziğinde majör ses) ve frigya (minör ses) makamlarının hâkim olduğu modal bir özellik kazandırdı. Halk şarkılarında dörder notalı üç gam kullanılıyordu: dor (mi, fa, sol, la), lydia (do, re, mi, fa), frigya (re, mi, fa, sol); bu gamlar iki tonlu aralıklarla 7 basamak meydana getirebiliyordu.
Ritimleri hiç bir sisteme bağlı değildi ve aynı parçada sık sık ölçü değişikliklerine rastlanıyordu; fakat en çok kullanılan ölçü 5/4, 7/4 v.b. gibi tek sayılı ölçülerdi. Bu halk şarkıları çevrimler halinde sınıflandırılabilir: destan çevrimi, pagan takvimine göre ayarlanmış bayram şarkılarını kapsayan «bayram» çevrimi, düğün ve nişan şarkıları çevrimi, din ve ahlâk çevrimi ..b. şarkıların hepsi prenslerin sarayına bağlı gerçek sanatçılar tarafından besteleniyordu. Moğol istilâsı rus müziğinin gelişmesini durdurdu. Daha sonra, rahipler XII.- XIV. yy. rus müziğinin en değerli parçalarını derlediler.
Din dışı müziği kalkındıran ve yazan, Rusya’ya yabancı müzikçileri getirten Büyük Petro oldu. İlk rus «komedi-opera»sı ancak 1772′de ortaya çıkabildi (Mihail Popov’un Anyuta’sı). Bunun hemen ardında Büyük Yekaterina zamanında Matinskiy (1750-1820), Fomin (1761-1800), Handoşkin (1747-1804) geldi.
Napolyon’un seferleri sırasında yurtseverliğin canlanmasından ilham alan italyan Cavos (1775-1840) [ivan Susanın, 1815] ve Verstovskiy (1799-1862) [Askoîd'un Mezarı] operalar bestelediler. Hedefi rus halk şarkılarıyle batı müzik yazısını birleştirmek olan Glinka (1804-1857) o tarihte ortaya çıktı. Dargomijsky (1813-1869) tarafından desteklenen, sonra beşler grubu (Balakirev [1837-1910], Tsesar Kui [1835-1918], Borodin [1833-1887], MaSorgskiy [1839-1881] ve Rimskiy-Korsakov [1844-1908]) ve Serov (1820-1874) tarafından eseri devam ettirilen Glinka, millî bir rus okulu kurmayı başardı. Rubinştayn’ın 1862′de Petersburg konservatuvarını kurmasıyle, bu okula tepki olarak Çaykovski’nin temsil ettiği akademik ve batı tarzında bir okul meydana geldi. Rimskiy-Korsakov, 1871′de Petersburg konservatuvarında ders vermeyi kabul ederek iki okulu birleştirmeyi başardı.
Bu birleşmeden sonraki en meşhur sanatçılar Lyadov (1855-1914),
S. İ. Taneyev (1856-1915), Arens-kiy (1811-1906), Greçaninov (1864-1956), Gla-zunov (1865-1936), Skryabin (1872-1915), Rahmaninov (1873-1943), Çerepnin (1872-1915) ve Medtner’dir (1875-1951). Milliyetçiliği ve kozmopolitliği aşan Stravinskiy (1882-1971) ve Prokofyev (1891-1953) gibi öncülerin etkisiyle Sostakoviç (doğ. 1906), Haçaturyan (doğ. 1903) ve Kabalevskiy (doğ. 1904) v.b. gibi sanatçılar yetişti.
Kategori Bilgi, Rusya | Yorumlar kapalı
17 Temmuz 2009 Tarihinde Saat 15:14 de sitemize eklenen bu döküman için Etiketler:alman bestecisi, ay çevrimi, bale yöneticisi, basamak, bayram, Birleştirme, Bizans, Çaykovski, dini şarkılar, edebiyat, Frigya, Kars, Katerina, konçerto, Konservatuvar, kozmopolit, Lydia, millî bayram, Millî Müzik, Moğol, müzik dili, opera sanatı, Petersburg, PROKOFYEV, Rahip okulu, rus bestecisi, rus müziği, Rus ve sovyet müziği, Şarkılar, Stravinskiy, yazı yazma, yunan kilisesi, Yüzü ak
Rus ve sovyet müziği hakkında bilgi içeren tüm dizin yazıları için tıklayınız: Rus ve sovyet müziği hakkında >>
Yorum yap
Eğer yorum yapmak istiyorsanız aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.
